Yêu nhanh, cưới vội: Khoảng trống hôn nhân của giới trẻ

Trong những ngày gần đây, liên tiếp các vụ bạo hành trẻ em do chính người mẹ hoặc người thân trực tiếp gây ra đã khiến dư luận không khỏi bàng hoàng. Có những trường hợp nguồn cơn xuất phát từ mối quan hệ không được chuẩn bị kỹ càng, áp lực tinh thần, thiếu kiến thức nuôi dạy con, hay nhận thức lệch lạc về vai trò làm cha mẹ.

Đặc biệt, khi người thực hiện hành vi bạo hành còn rất trẻ tuổi như mẹ ruột 20 tuổi trong vụ bé gái 4 tuổi tử vong mới đây ở Hà Nội - đặt ra vấn đề cần phải trang bị kỹ năng làm cha mẹ bởi khi khoảng trống nhận thức tồn tại, thì chính những đứa trẻ, thế hệ tiếp nối sẽ là những người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Quyết định theo bốc đồng

Theo ThS. tâm lý Nguyễn Thu Trang, số lượng Gen Z đến khám vì lo âu, trầm cảm, rối loạn cảm xúc liên quan đến mối quan hệ tình cảm, hôn nhân đang có xu hướng gia tăng rõ rệt. Trong thực hành lâm sàng, có không ít trường hợp người trẻ rơi vào vòng xoáy như yêu nhanh, sống thử, mang thai ngoài ý muốn, cưới vội, mâu thuẫn, ly hôn.

"Các bạn đưa ra quyết định lớn dựa trên cảm xúc nhất thời, nỗi sợ cô đơn, hoặc áp lực từ môi trường xung quanh, trong khi gần như chưa từng tự hỏi, mình có phù hợp để đi đường dài với người này hay không", ThS Thu Trang nói.

Theo chị Trang, nhiều Gen Z hiện nay rất cởi mở trong tình yêu, nhưng lại thiếu kiến thức nền tảng về sự phù hợp giá trị sống giữa hai người, kỹ năng giải quyết xung đột, hiểu biết về tình dục an toàn và hệ lụy mang thai sớm, nhận thức về vai trò làm vợ, chồng, làm cha, mẹ

"Các bạn dễ yêu, dễ dọn về sống chung, dễ kết hôn, nhưng lại không hình dung được hôn nhân phải gắn liền với trách nhiệm", chuyên gia phân tích.

Hệ quả là khi bước vào đời sống chung, những áp lực về kinh tế, công việc, gia đình hai bên, con cái… nhanh chóng bộc lộ, vượt quá khả năng thích ứng tâm lý của người trẻ. Từ đó nảy sinh xung đột, khủng hoảng, thậm chí rối loạn cảm xúc.

Một điểm đáng lưu ý khác, theo ThS. Nguyễn Thu Trang, là nhiều người trẻ bước vào hôn nhân khi chưa có sự chuẩn bị tối thiểu về kinh tế, kỹ năng quản lý cuộc sống gia đình, kiến thức nuôi dạy con. Đặc biệt là nhận thức về trách nhiệm với con ruột và con riêng của bạn đời.

"Các bạn gần như chưa từng được giáo dục về hôn nhân. Gia đình và nhà trường ít khi dạy trẻ về vai trò làm vợ, làm chồng, làm cha/mẹ. Vì thế, khi sự việc xảy ra, các bạn rơi vào trạng thái hoang mang, quá tải, và dễ phản ứng tiêu cực", chị Trang chia sẻ.

Với các trường hợp tái hôn hoặc có con riêng, nếu người trong cuộc không nhận thức lại vai trò của mình, rất dễ lặp lại sai lầm cũ: tiếp tục chọn bạn đời theo cảm xúc thay vì sự phù hợp cho hành trình dài. Theo ThS. Nguyễn Thu Trang, phần lớn vấn đề của Gen Z trong mối quan hệ cặp đôi bắt nguồn từ mô hình gia đình nơi họ lớn lên.

"Gia đình là nơi dạy trẻ cách yêu, cách gắn bó, cách nhìn nhận giá trị bản thân. Nếu trẻ lớn lên trong môi trường thiếu quan tâm, thiếu kết nối, hoặc chứng kiến xung đột, ly hôn, trẻ sẽ hình thành kiểu gắn bó không an toàn khi trưởng thành", chị phân tích.

Những trẻ bị bỏ rơi về cảm xúc, không được cha mẹ trò chuyện, định hướng, không được giáo dục về tình cảm, tình dục an toàn khi lớn lên thường sợ bị bỏ rơi, phụ thuộc cảm xúc; né tránh các mối quan hệ thân mật hoặc ngược lại bám víu quá mức. Dễ chấp nhận mối quan hệ độc hại mà không nhận ra. Từ đó, họ dễ rơi vào tình trạng bị lạm dụng tình cảm, kinh tế, tình dục, hoặc lặp lại mô hình gia đình cũ trong chính cuộc hôn nhân của mình.

Đứt gãy kết nối giữa các thế hệ

Một thực tế đáng lo ngại hiện nay là sự đứt gãy giao tiếp giữa cha mẹ và con cái. Nhiều gia đình mải mưu sinh, thiếu thời gian trò chuyện, hướng dẫn con về các cột mốc tâm sinh lý, về tình yêu, tình dục an toàn, về cách nhận diện mối quan hệ lành mạnh.

"Khi không được gia đình trang bị kỹ năng sống, người trẻ phải tự học từ mạng xã hội, bạn bè. Nhưng những nguồn đó thường thiên về cảm xúc, thiếu định hướng trách nhiệm", chị Trang nhận định. Điều này khiến nhiều Gen Z bước vào tình yêu với sự lãng mạn, nhưng thiếu khả năng tự bảo vệ, thiếu kỹ năng lựa chọn người phù hợp.

ThS. Nguyễn Thu Trang cho rằng, một bộ phận người trẻ có hành vi bạo hành bạn đời hoặc con cái thường xuất phát từ nền tảng nhân cách được hình thành trong môi trường thiếu yêu thương, thiếu giáo dục cảm xúc.

"Khi một người lớn lên mà không được dạy cách quản lý cảm xúc, không được trải nghiệm sự đồng cảm, họ có thể xem bạo lực như một cách giải tỏa. Họ gây tổn thương nhưng không ý thức được mức độ nghiêm trọng hành vi của mình", chị nói.

Đây cũng là lý do nhiều vụ bạo hành trong gia đình trẻ hiện nay khiến xã hội bàng hoàng: người trong cuộc không nhận ra mình đang lặp lại mô hình tổn thương mà họ từng trải qua.

Theo ThS. Nguyễn Thu Trang, trước khi quyết định sống chung, kết hôn hay sinh con, người trẻ cần tự hỏi: mình đã sẵn sàng cho vai trò đó chưa? Đối phương có phù hợp để cùng mình xây dựng tổ ấm không?