Gỡ “nút thắt” kinh phí cấp cứu cho trẻ em bị bạo hành

Cứu người trước, thủ tục xử lý sau

Trong nhiều vụ bạo hành, xâm hại trẻ em, các bác sĩ thường phải chạy đua với thời gian để giành giật sự sống cho bệnh nhi, trong khi bài toán chi phí điều trị lại chưa có lời giải ngay lập tức. Gia đình không có khả năng chi trả, người gây hại bỏ trốn hoặc chưa xác định được, còn bệnh viện thì không thể chờ đợi vì mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sinh mạng của trẻ.

Chính trong bối cảnh đó, Nghị định 131/2026/NĐ-CP ban hành ngày 6/4/2026 do Phó thủ tướng Chính Phủ, Hồ Đức Phước kí, đã tạo hành lang pháp lý cho việc sử dụng nguồn từ Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam để tạm ứng kinh phí khám, chữa bệnh cho người chưa thành niên là bị hại trong tình trạng cấp cứu. Đây được xem là bước tiến quan trọng, tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất trong khâu cứu chữa khẩn cấp: kinh phí.

Điểm cốt lõi của nghị định là khẳng định nguyên tắc ưu tiên tuyệt đối cho việc cấp cứu. Các cơ sở y tế có trách nhiệm thực hiện cấp cứu ngay lập tức theo đúng quy định chuyên môn, kể cả khi chưa nhận được tiền tạm ứng từ Quỹ. Điều này xóa bỏ rào cản tâm lý về tài chính trong những thời khắc sinh tử.

Nghị định được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Tư pháp người chưa thành niên, bảo đảm quyền được chăm sóc y tế kịp thời cho trẻ em bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe. Trước đây, nhiều bệnh viện từng phải tạm ứng quỹ nội bộ, vận động nguồn xã hội hóa hoặc chờ đợi thủ tục tài chính kéo dài để cứu chữa cho trẻ bị bạo hành, xâm hại. Cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro và không bền vững.

Với cơ chế mới, mọi thủ tục xác minh, tạm ứng, quyết toán sẽ được thực hiện song song hoặc sau khi bệnh nhi đã qua cơn nguy kịch. Bác sĩ có thể toàn tâm cho chuyên môn, còn bài toán kinh phí đã có một cơ chế rõ ràng đứng sau.

Nghị định cũng xác định rõ hai điều kiện bắt buộc để được tạm ứng kinh phí: trẻ em phải là bị hại đang trong tình trạng cấp cứu cần ngăn ngừa hậu quả nghiêm trọng; và người có nghĩa vụ bồi thường chưa thể thực hiện ngay trách nhiệm tài chính do thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đã chết, bỏ trốn hoặc chưa xác định được danh tính. Quy định này giúp chính sách đi đúng đối tượng, tránh lạm dụng.

Dòng tiền hỗ trợ đến kịp lúc, cơ chế hoàn trả minh bạch

Một điểm đáng chú ý là quy trình xử lý hồ sơ được "đóng khung" thời gian rất chặt. Trong vòng 01 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận bệnh nhi, bệnh viện phải xác nhận tình trạng cấp cứu và gửi yêu cầu xác minh. Cơ quan Công an hoặc UBND cấp xã có trách nhiệm phản hồi trong 02 ngày làm việc. Khi hồ sơ đã đầy đủ, Quỹ chỉ có 01 ngày làm việc để phê duyệt và cấp tiền.

Toàn bộ quy trình vì thế chỉ diễn ra trong vài ngày làm việc đủ nhanh để dòng tiền hỗ trợ đến kịp thời, nhưng vẫn bảo đảm tính xác thực và trách nhiệm quản lý. Về định mức, mỗi trường hợp có thể được hỗ trợ tối đa không quá 100 lần mức lương cơ sở.

Khoản kinh phí này dùng để chi trả các chi phí khám bệnh, chữa bệnh thực tế trong giai đoạn cấp cứu, không bao gồm dịch vụ theo yêu cầu và không trùng lặp với các khoản đã được bảo hiểm y tế chi trả. Quy định này giúp nguồn quỹ được sử dụng đúng cho các chi phí thiết yếu, cấp bách.

Nghị định cũng thiết kế cơ chế hoàn trả kinh phí rất rõ ràng nhằm tránh thất thoát ngân sách. Người có nghĩa vụ bồi thường phải hoàn trả kinh phí cho Quỹ khi có khả năng. Nếu Quỹ đã quyết toán khoản chi này với ngân sách nhà nước, số tiền sẽ được hoàn trả trực tiếp về ngân sách. Trường hợp hung thủ bỏ trốn, sau 24 tháng vẫn không xác định được, Quỹ sẽ lập hồ sơ để ngân sách nhà nước chi trả bù đắp. Cách làm này vừa bảo đảm tính nhân văn, vừa duy trì được kỷ luật tài chính.