38.000 phụ nữ và trẻ em gái thiệt mạng trong xung đột Gaza

Mảnh đất lửa Gaza

Theo ước tính mới nhất của Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women), đã có 71.200 người đã thiệt mạng ở Gaza (trong đó có 38.000 phụ nữ và trẻ em gái) từ tháng 10/2023 đến tháng 12/2025. "Phụ nữ, trẻ em và người già chiếm hơn một nửa tổng số người thiệt mạng", báo cáo cho biết, đồng thời lưu ý rằng con số thực tế có thể cao hơn nhiều do khó khăn trong việc tìm kiếm thi thể vẫn còn mắc kẹt dưới đống đổ nát và sự sụp đổ của hệ thống y tế. Ngoài ra, gần 11.000 phụ nữ và trẻ em gái ở Gaza bị khuyết tật suốt đời.

Mặc dù có thỏa thuận ngừng bắn, thực tế ở Gaza vẫn rất tồi tệ, phụ nữ và trẻ em gái tiếp tục đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng. Hơn 750 người Palestine đã thiệt mạng và hơn 2.000 người bị thương ở dải Gaza kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào tháng 10/2025. Cả Israel và Hamas đều đổ lỗi cho nhau về việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

"Những gì chúng ta đang chứng kiến là sự leo thang xung đột khá lớn mà chúng ta chưa từng trải qua kể từ những năm 1990... và phụ nữ và trẻ em gái bị ảnh hưởng một cách đặc biệt và không cân xứng. Ngoài bạo lực tàn khốc, chúng ta còn chứng kiến sự sụp đổ của chính hệ thống mà phụ nữ và trẻ em gái phụ thuộc vào để sinh tồn", bà Sofia Calltorp, Trưởng bộ phận Hành động Nhân đạo của UN Women, nói với báo giới.

Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn được kỳ vọng sẽ cho phép viện trợ nhân đạo lớn hơn vào Gaza, nhưng chỉ có nguồn cung hạn chế đến được vùng lãnh thổ này. Nhiều cư dân tiếp tục phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực và thuốc men. Đối với phụ nữ, các sản phẩm vệ sinh kinh nguyệt thiết yếu như băng vệ sinh.

Với phần lớn Dải Gaza bị biến thành đống đổ nát, bao gồm cả các cơ sở chăm sóc sức khỏe như bệnh viện, khoa sản và phòng khám hỗ trợ sinh sản, UN Women cho biết chiến tranh ở Gaza đã dẫn đến "bạo lực sinh sản có hệ thống" bằng cách hạn chế nghiêm trọng khả năng tiếp cận các dịch vụ sức khỏe tình dục và sinh sản của phụ nữ và trẻ em gái.

Sự gia tăng các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ

Chiến tranh ở Gaza cũng đã định hình lại đáng kể cấu trúc hộ gia đình và vai trò chăm sóc, với nhiều phụ nữ đột nhiên trở thành trụ cột gia đình. Theo UN Women, hiện có hơn 58.600 hộ gia đình ở Gaza do phụ nữ làm chủ hộ, chiếm khoảng 14% tổng số hộ gia đình, so với 9% vào năm 2023.

Bà Calltorp nhấn mạnh những gánh nặng mà phụ nữ phải gánh chịu, bao gồm việc quản lý các trách nhiệm gia đình như kiếm thu nhập, tìm kiếm thức ăn và chăm sóc con cái và người thân già yếu. Nhớ lại chuyến thăm một trung tâm tị nạn ở phía Bắc Gaza, nơi bà gặp một nhóm phụ nữ, bà Calltorp nói rằng họ "đang phải vật lộn từ sáng sớm đến tối muộn". "Sự vất vả hàng ngày như vậy đối với một người phụ nữ chưa từng là trụ cột gia đình trước đây và giờ lại phải làm điều đó giữa đống đổ nát là rất rõ rệt", người đứng đầu hoạt động nhân đạo của tổ chức này nói thêm.

Hơn 1,9 triệu người Palestine - gần như toàn bộ dân số Gaza - đã phải di dời nhiều lần, gần 60% dân số đã mất nhà cửa. Các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ không chỉ có nguy cơ bị di dời cao hơn các hộ gia đình do nam giới làm chủ, mà họ còn phải đối mặt với những rào cản đáng kể liên quan đến quyền nhà ở và đất đai. "Phụ nữ không có cùng các quyền pháp lý như nam giới, ví dụ như về quyền sở hữu tài sản. Tôi đã gặp một người phụ nữ góa chồng, và việc bà ấy được hưởng quyền sở hữu hợp pháp đối với đất đai và nhà cửa của mình vô cùng phức tạp vì tất cả đều liên quan đến người chồng đã khuất của bà ấy", bà Calltorp chia sẻ.

Hơn 50% bệnh viện trong khu vực không hoạt động và gần như tất cả các trường học đều bị phá hủy hoặc hư hại. "Việc mất đi cơ hội giáo dục ảnh hưởng đến bé trai và bé gái theo những cách khác nhau, làm trầm trọng thêm bất bình đẳng giới. Khi các bé gái bị tước đoạt quyền được đi học, hậu quả càng nghiêm trọng hơn", UN Women nêu rõ.

UN Women hiện đang kêu gọi thực hiện lệnh ngừng bắn ở Gaza một cách đầy đủ tuân thủ luật pháp quốc tế và nhân quyền. Cùng với đó là việc cung cấp viện trợ nhân đạo ngay lập tức và không bị cản trở, các nỗ lực phục hồi và tái thiết có tính đến yếu tố giới.

Vai trò của phụ nữ trong ứng phó và phục hồi

"Chúng ta cần đảm bảo rằng phụ nữ và trẻ em gái được đặt ở vị trí trung tâm trong các nỗ lực ứng phó và phục hồi. Khi tôi ở Gaza, tôi đã gặp một người phụ nữ và toàn bộ ngôi nhà của bà ấy đã bị phá hủy. Ngay trước ngôi nhà cũ của mình, bà ấy vẫn nấu ăn cho hàng xóm để kiếm thêm thu nhập nhỏ, đồng thời góp phần vào sự sống còn của cộng đồng", bà Calltorp kết luận, nhấn mạnh vai trò quan trọng của xã hội dân sự nữ và các tổ chức do phụ nữ lãnh đạo trong thời kỳ xung đột.

Bếp ăn cộng đồng là sáng kiến của chính người phụ nữ và chồng bà, sử dụng các mảnh gỗ vụn từ nhà của họ, chẳng hạn như cửa ra vào và cửa sổ, để làm nhiên liệu cho lò nướng.

"Hỗ trợ các tổ chức do phụ nữ lãnh đạo ở Gaza thực sự là một trong những điều hiệu quả và quan trọng nhất mà chúng ta có thể làm để đáp ứng các nhu cầu trước mắt, nhưng cũng cho sự phục hồi lâu dài và xây dựng hòa bình", bà Calltorp nói.