5 biến chứng thần kinh nguy hiểm do sốt xuất huyết

1. Bệnh não

Bệnh não do SXH gây rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật hoặc hôn mê, xuất phát từ rối loạn chuyển hóa, phù não, suy gan hoặc sốc hơn là nhiễm trùng não trực tiếp. Bệnh thường gặp ở những ca SXH nặng, với tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Không giống viêm não do SXH, bệnh não do SXH thường do các tác động thứ phát của SXH nặng, bao gồm suy gan, suy thận, phù não, hạ natri máu và sốc kéo dài. Triệu chứng điển hình có thay đổi trạng thái tinh thần, mê sảng, lờ đờ, co giật và đôi khi hôn mê.

Chẩn đoán chủ yếu là xét nghiệm giảm tiểu cầu, rối loạn chuyển hóa qua phân tích dịch não tủy và chụp ảnh thần kinh. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, tập trung vào việc kiểm soát nhiễm trùng SXH, điều chỉnh sự mất cân bằng chuyển hóa, giải quyết phù nề và kiểm soát co giật.

2. Viêm não

Viêm não do SXH là một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, xảy ra khi virus Dengue thâm nhập trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, khoảng 0,5% - 21% các ca SXH, thường ảnh hưởng đến các vùng như đồi thị, hạch nền và thân não, gây ra triệu chứng như sốt, rối loạn tri giác và co giật. Triệu chứng nhận biết gồm sốt cao, đau đầu dữ dội, rối loạn tri giác, hôn mê, co giật (30%-40%), liệt nửa người hoặc các dấu hiệu thần kinh khu trú. Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, chủ yếu là điều trị hỗ trợ như chống phù não, thuốc chống co giật, dùng thuốc để giảm viêm.

3. Đột quỵ

Đột quỵ (cả thiếu máu cục bộ và xuất huyết) là một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng nghiêm trọng của SXH, chủ yếu xảy ra trong giai đoạn cấp tính hoặc hồi phục. Đột quỵ xuất huyết được báo cáo thường xuyên hơn, thường do giảm tiểu cầu và viêm mạch máu nặng gây ra, trong khi đột quỵ thiếu máu cục bộ phát sinh từ rối loạn chức năng nội mô và huyết khối. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm bệnh nhân cao tuổi, SXH nặng và giảm tiểu cầu nặng.

Mặc dù bất kỳ ai bị SXH nặng đều có nguy cơ nhưng người cao tuổi (>60 tuổi) và những người mắc các bệnh kèm theo như tăng huyết áp hoặc tiểu đường dễ bị tổn thương hơn.

Các triệu chứng điển hình như thay đổi ý thức, đau đầu, nôn mửa, co giật, thiếu hụt thần kinh khu trú (liệt nửa người hoặc liệt mặt) và suy nhược nghiêm trọng. Việc điều trị rất phức tạp vì thuốc chống đông máu được sử dụng cho đột quỵ thiếu máu cục bộ có thể gây tử vong nếu bệnh nhân cũng bị chảy máu do giảm tiểu cầu.

4. Hội chứng Guillain-Barré

Hội chứng này là một biến chứng thần kinh tự miễn hiếm gặp nhưng nghiêm trọng sau nhiễm SXH. Bệnh thường biểu hiện 6-20 ngày sau khi nhiễm trùng ban đầu dưới dạng yếu cơ cấp tính, đối xứng, lan lên trên và giảm phản xạ. Mặc dù hiếm gặp, hội chứng Guillain-Barré (GBS) liên quan đến SXH được báo cáo thường xuyên hơn ở các vùng nhiệt đới, nhất là ở châu Á và Nam Mỹ. GBS thường phát triển trong giai đoạn hồi phục hoặc ngay sau khi sốt giảm. Biểu hiện là yếu cơ lan lên trên, tê bì và trong trường hợp nặng, suy hô hấp.

5. Suy yếu/Viêm cơ thần kinh cấp tính

Suy yếu cơ cấp tính và viêm cơ thần kinh là những biến chứng không phổ biến nhưng đã được ghi nhận của SXH (khoảng 4% ca bệnh). Đặc trưng bởi nồng độ creatine phosphokinase (CPK) tăng cao và đau/yếu cơ nghiêm trọng, bệnh thường xuất hiện sau 5-8 ngày sốt. Việc điều trị bao gồm chăm sóc hỗ trợ và xử lý tình trạng hạ kali máu tiềm ẩn.

Phát hiện sớm thông qua xét nghiệm CPK huyết thanh và điện giải huyết thanh là rất quan trọng. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, bao gồm bù nước đầy đủ và trong trường hợp liệt do hạ kali máu, nên bổ sung kali. Phục hồi chức năng sau SXH gồm vật lý trị liệu, có thể cần thiết đối với tình trạng suy yếu nghiêm trọng.