Bơi chải trên hồ Văn Lang: Từ đường đua truyền thống đến sản phẩm du lịch bền vững của Đất Tổ

Sáng 25/4, mặt hồ Công viên Văn Lang (Việt Trì, Phú Thọ) rộn ràng tiếng trống thúc nhịp, tiếng hò reo vang dậy từ hàng nghìn người dân và du khách khi Giải Bơi chải tỉnh Phú Thọ năm 2026 chính thức diễn ra. 

Giải bơi chải năm nay nằm trong chuỗi hoạt động phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026. Theo Ban tổ chức, giải thu hút 9 đội chải với hàng trăm vận động viên đến từ các địa phương: Thanh Miếu, Việt Trì 1, Việt Trì 2, Tam Nông, Thọ Văn, Đào Xá, Tiên Lương, Đoan Hùng, Sông Lô. Đây là những đội đại diện cho tinh thần đoàn kết, sức trẻ và truyền thống thể thao vùng đất cội nguồn.

Phát biểu khai mạc giải, ông Dương Hoàng Hương, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh, bơi chải từ lâu là môn thể thao truyền thống đặc sắc, gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, là biểu tượng cho ý chí quật cường, tinh thần thượng võ của cư dân vùng sông nước Kinh đô Văn Lang xưa. Việc duy trì tổ chức giải thường niên dịp Giỗ Tổ không chỉ nhằm rèn luyện sức khỏe, mà còn là một trong nhiều hoạt động thiết thực để bảo tồn, phát huy chuỗi giá trị di sản văn hóa phi vật thể của vùng Đất Tổ.

Khi tiếng còi xuất phát vang lên, những chiếc chải lao vun vút trên đường đua dài 2,6km. Mỗi nhịp chèo mạnh mẽ là mỗi lần khán giả bên hồ dậy sóng cảm xúc. Từ vòng loại đến chung kết, các đội cống hiến những màn tranh tài quyết liệt, gay cấn đến những mét cuối cùng. Kết quả chung cuộc, đội Tiên Lương giành ngôi vô địch, đội Thanh Miếu đoạt giải Nhì và Đoan Hùng xếp thứ Ba.

Nhưng giá trị của giải đấu không dừng lại ở huy chương hay thứ hạng. Với nhiều du khách, đây là trải nghiệm khó quên khi về Phú Thọ dịp tháng Ba âm lịch.

Chị Trần Thị Minh Phương, một người con xa quê trở về dịp Giỗ Tổ chia sẻ, với gia đình chị, mỗi mùa Giỗ Tổ là dịp đặc biệt để trở về như một cách tự nhiên hướng về cội nguồn. Sinh ra và lớn lên tại Việt Trì, dù nay sống xa quê, chị vẫn luôn coi Đất Tổ là nơi thiêng liêng, gắn với ký ức tuổi thơ và niềm tự hào sâu sắc.

Theo chị Phương, Phú Thọ sở hữu nhiều lợi thế hiếm nơi nào có được khi vừa có chiều sâu lịch sử, văn hóa lâu đời, vừa có cảnh quan trung du riêng biệt cùng hệ thống di tích phong phú. "Sáng nay theo dõi giải bơi chải trong không khí sôi nổi, tôi càng cảm nhận rõ sức sống của các giá trị truyền thống đang được gìn giữ và làm mới. Nếu biết kể câu chuyện hay về vùng đất cội nguồn và tạo ra trải nghiệm đáng nhớ, Phú Thọ hoàn toàn có thể trở thành điểm đến cuối tuần hấp dẫn của du khách trẻ, không chỉ đông khách mùa lễ hội mà sôi động quanh năm", chị nói.

Với người dân địa phương, ông Nguyễn Quyết Thắng, xã Tiên Lương cho rằng, năm nay không khí lễ hội sôi động hơn hẳn mọi năm. Riêng giải bơi chải trên hồ Văn Lang sáng 25/4 đã thu hút đông đảo người dân và du khách đến theo dõi từ rất sớm.

Theo ông Thắng, điều đáng mừng là ngày càng nhiều người về Phú Thọ không chỉ để dâng hương tưởng nhớ tổ tiên, mà còn để hòa mình vào các hoạt động cộng đồng, khám phá đời sống địa phương và cảm nhận nét đẹp truyền thống qua các sự kiện thể thao, văn hóa. "Đó là tín hiệu tích cực cho thấy sức hút của du lịch Phú Thọ đang mở rộng từ du lịch tâm linh sang du lịch trải nghiệm", ông nhận định.

Từ thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng Phú Thọ cần tiếp tục phát triển chuỗi sự kiện theo mùa, theo tháng, thay vì chỉ tập trung vào dịp Giỗ Tổ. Bơi chải trên hồ Văn Lang hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch thường niên, gắn với các tour cuối tuần từ Hà Nội và các tỉnh lân cận, kết hợp tham quan Đền Hùng, trải nghiệm làng nghề, thưởng thức ẩm thực địa phương và nghỉ dưỡng sinh thái vùng trung du.

Chia sẻ cảm nhận khi về với vùng đất Phú Thọ, bà Nguyễn Thị Thanh Hương, du khách đến từ TP.HCM cho rằng, để du lịch phát triển bền vững, cần tổ chức thường xuyên hơn các sự kiện cộng đồng như đua thuyền, hội thao quần chúng, lễ hội văn hóa dân gian… tạo thêm không gian để người dân và du khách giao lưu, vui chơi, khám phá.

"Khi người dân trực tiếp tham gia tổ chức và trở thành chủ thể của các sự kiện, sức lan tỏa sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều. Đây cũng là cách xây dựng hình ảnh Phú Thọ năng động, thân thiện và giàu bản sắc trong mắt du khách", bà Hương bày tỏ.

Thực tế cho thấy, du lịch bền vững không chỉ đến từ những công trình lớn hay chiến dịch quảng bá rầm rộ, mà nhiều khi bắt đầu từ chính những giá trị bản địa được đánh thức đúng cách. Giải bơi chải trên hồ Văn Lang là một ví dụ rõ nét: vừa bảo tồn truyền thống, vừa tạo trải nghiệm hấp dẫn, vừa mang lại sinh khí mới cho du lịch địa phương.

Khi những mái chèo tiếp tục rẽ sóng, đó cũng là lúc Phú Thọ đang chèo lái hành trình phát triển du lịch theo hướng sâu sắc hơn: lấy văn hóa làm gốc, lấy cộng đồng làm trung tâm và lấy trải nghiệm chân thực để giữ chân du khách dài lâu.