Cảnh báo từ chuyên gia: Nhiều phụ huynh chưa nhận ra dấu hiệu trầm cảm ở con

Nằm trong khuôn khổ Hội sách Nhã Nam chào hè hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, tối 27/4, buổi tọa đàm Nhận diện những dấu hiệu không ổn ở trẻ vị thành niên được tổ chức nhằm giúp các bậc phụ huynh nhận biết các dấu hiệu trầm cảm ở con em mình. Từ đó tìm ra phương cách xử trí thích hợp, giúp đỡ con em vượt qua những khó khăn về tâm lý của tuổi học đường. 

Buổi tọa đàm được khơi gợi từ cuốn sách Con tôi bị trầm cảm nhưng tôi cứ tưởng con chỉ không vui của tác giả Dương Ý, một cuốn sách chỉ ra thực tế đáng quan ngại trong xã hội Trung Quốc. Không ít bậc cha mẹ tin rằng con mình chỉ đang "không vui", chỉ là áp lực học hành hay cảm xúc nhất thời.

Trong khi đằng sau sự im lặng, thu mình hay mất động lực ấy hoàn toàn có thể là trầm cảm, một rối loạn tâm lý nghiêm trọng đang âm thầm bào mòn cảm xúc, suy nghĩ và cả lòng tự trọng của trẻ. Cuốn sách nhắc nhở rằng trước khi tìm cách "giúp" con, cha mẹ cần học cách "thấy" con một cách đúng đắn, bởi sự thấu hiểu, khi đặt đúng chỗ, luôn là điểm khởi đầu của mọi hành trình chữa lành.

Buổi tọa đàm được khơi gợi từ cuốn sách "Con tôi bị trầm cảm nhưng tôi cứ tưởng con chỉ không vui" của tác giả Dương Ý

Tại tọa đàm, khán giả có cơ hội lắng nghe và trao đổi trực tiếp với Tiến sĩ Tâm lý học Nguyễn Thị Mai Hương, một chuyên gia với hơn 15 năm kinh nghiệm nghiên cứu, giảng dạy và thực hành trong lĩnh vực Tâm lý học và Công tác xã hội, chia sẻ về những dấu hiệu tâm lý bất ổn ở trẻ vị thành niên, cách nhận diện sớm và phương pháp đồng hành phù hợp từ gia đình.

Theo Tiến sĩ Tâm lý học Nguyễn Thị Mai Hương, trong việc nuôi dạy con, có một nguyên tắc rất đáng suy ngẫm: "Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình". Nghĩa là muốn con phát triển tốt, cha mẹ cũng cần điều chỉnh chính mình và môi trường xung quanh con.

Khi trẻ có dấu hiệu lo âu hoặc trầm cảm, việc can thiệp không chỉ dừng lại ở tâm lý mà cần có sự phối hợp đa chuyên ngành, bao gồm cả y học và tâm thần. Trong thực hành lâm sàng, chúng tôi thường làm việc cùng các bác sĩ chuyên khoa như hô hấp, tim mạch, thần kinh… bởi nhiều vấn đề tâm lý có liên quan đến tình trạng cơ thể hoặc tổn thương hệ thần kinh.

Nguyên nhân gây ra vấn đề tâm lý ở trẻ rất đa dạng. Ngoài ra, bạo lực gia đình dù trẻ là nạn nhân trực tiếp hay chỉ chứng kiến - cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển tâm lý của trẻ. Vì vậy, cần xác định đúng nguyên nhân để có hướng hỗ trợ phù hợp.

Tiến sĩ Tâm lý học Nguyễn Thị Mai Hương nhấn mạnh, trong quá trình tư vấn, không có một giải pháp chung cho tất cả. Mỗi hành vi của trẻ cần được hiểu trong bối cảnh cụ thể: thời điểm trong ngày, trạng thái sức khỏe, cảm xúc… Đặc biệt ở tuổi vị thành niên, giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đóng vai trò then chốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy hạnh phúc của một cá nhân không chỉ đến từ thành tựu hay vật chất, mà chủ yếu từ chất lượng các mối quan hệ.

Ở giai đoạn này, trẻ có nhiều thay đổi về nội tiết, cơ thể và tâm lý, khiến niềm tin vào bản thân và người xung quanh dễ dao động. Trẻ có thể cảm thấy cha mẹ không quan tâm hoặc không hiểu mình dù thực tế không hẳn như vậy. Điều này xuất phát từ nhu cầu được chú ý và thấu hiểu rất cao của các em. 

Vì vậy, điều quan trọng là cha mẹ cần kiên nhẫn, lắng nghe và điều chỉnh cách giao tiếp, để xây dựng mối quan hệ tích cực và bền vững với con. Với sự đồng hành của một chuyên gia tâm lý, buổi tọa đàm đã mang lại cho phụ huynh góc nhìn đa chiều, thiết thực về vấn đề cấp thiết này.