Chi tiết chi hỗ trợ người chưa thành niên là bị hại, phạm nhân dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng

Một trong những điểm mới căn bản của Nghị định 120/2026/NĐ-CP là việc xác lập nguồn kinh phí đa dạng để bảo đảm cho các hoạt động tư pháp người chưa thành niên. Theo quy định, kinh phí không chỉ được bảo đảm từ ngân sách nhà nước mà còn huy động từ các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Nguyên tắc quản lý nguồn lực này được nhấn mạnh vào tính đúng mục đích, đúng đối tượng, định mức và đặc biệt là sự công khai, minh bạch. Việc lập dự toán, phân bổ và quyết toán kinh phí phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật hiện hành như Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công, và các quy định về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Điều này đảm bảo rằng mỗi đồng ngân sách chi ra đều thực sự hướng tới việc hỗ trợ người chưa thành niên trong quá trình tố tụng.

Nghị định dành một phần quan trọng để quy định về việc bảo đảm cơ sở vật chất và trang thiết bị. Điểm mới nổi bật là việc ưu tiên kinh phí để mua sắm trang thiết bị phòng điều tra thân thiện. Đây là nỗ lực nhằm giảm thiểu áp lực tâm lý cho người chưa thành niên khi phải tham gia các hoạt động tố tụng hình sự.

Bên cạnh đó, nguồn vốn đầu tư công và vốn thường xuyên sẽ được tập trung cho các cơ sở hạ tầng đặc thù như: Trường giáo dưỡng. Trại giam riêng, phân trại, khu tạm giam và buồng tạm giữ dành riêng cho người chưa thành niên. Việc tách biệt không gian giam giữ và giáo dục này không chỉ phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi mà còn ngăn ngừa những tác động tiêu cực từ môi trường tội phạm của người trưởng thành.

Đặc biệt, Nghị định 120/2026/NĐ-CP cũng quy định chi tiết về chế độ đối với phạm nhân dưới 18 tuổi và học sinh trường giáo dưỡng.

Cụ thể, nội dung, chế độ chi đối với phạm nhân là người dưới 18 tuổi, học sinh trường giáo dưỡng gồm: Chi thực hiện chế độ ăn, mặc, ở, đồ dùng sinh hoạt, chăm sóc y tế; chi phí cho các chương trình học văn hóa, giáo dục hướng nghiệp, học nghề, lao động, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ và vui chơi giải trí đối với học sinh trường giáo dưỡng và phạm nhân là người chưa thành niên; chỉ hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng trước khi chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với học sinh trường giáo dưỡng và quyết định chấp hành xong án phạt tù đối với phạm nhân là người chưa thành niên trong trại giam.

Chế độ chi được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 355/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ quy định chỉ tiết thi hành một số điều của Luật Tư pháp người chưa thành niên về áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, thi hành án phạt tù tại trại giam và chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên.

Bên cạnh đó, Nghị định quy định chi của Quỹ Bảo trợ trẻ em cho hoạt động tư pháp người chưa thành niên là "Người chưa thành niên là bị hại có hoàn cảnh khó khăn", là những người thuộc một trong các trường hợp sau: Không có nguồn nuôi dưỡng, hộ nghèo, hộ cận nghèo, khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng theo quy định pháp luật về người khuyết tật, bị nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo.

Bao gồm: Chi phí tư vấn, tham vấn, trị liệu tâm lý cho người chưa thành niên là bị hại do Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ một phần kinh phí thực hiện tư vấn, tham vấn, trị liệu tâm lý cho người chưa thành niên là bị hại; Chi hỗ trợ đột xuất, khẩn cấp 01 lần tối thiểu bằng 10 lần mức chuẩn trợ giúp xã hội theo quy định; Trường hợp người chưa thành niên là bị hại bị tổn hại sức khỏe được chăm sóc, điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, được hỗ trợ chi phí khám bệnh, chữa bệnh thực hiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định chỉ tiết việc sử dụng kinh phí từ Quỹ Bảo trợ trẻ em cho

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ tham gia hỗ trợ tư pháp. Một trong những điểm mới mang tính thực tiễn cao là quy định về chi phí cho những người làm công tác xã hội, người trực tiếp giám sát và các chuyên gia tham gia vào quá trình tố tụng. 

Cụ thể, những người được chỉ định giúp đỡ người chưa thành niên tái hòa nhập cộng đồng hoặc giám sát việc thực hiện các biện pháp xử lý chuyển hướng sẽ được thanh toán chi phí đi lại, lưu trú theo chế độ công tác phí hiện hành. Đặc biệt, các chuyên gia về y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học tham gia theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền sẽ được hưởng mức thù lao 200.000 đồng/người/ngày.

Việc định danh và quy định mức chi cụ thể này giúp thu hút và duy trì đội ngũ chuyên gia chất lượng, đảm bảo việc đánh giá và hỗ trợ tâm lý cho người trẻ được thực hiện một cách chuyên nghiệp nhất.