Công chứng điện tử: Để người khuyết tật không bị bỏ lại phía sau

Gỡ rào cản tiếp cận dịch vụ pháp lý

Đó là một trong những thông điệp được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại tọa đàm "Bảo vệ người yếu thế trong giao dịch bất động sản: Công chứng điện tử - cải cách thủ tục hành chính - khẳng định vai trò của công chứng trong kỷ nguyên dữ liệu số" do Báo Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam vừa tổ chức.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là phát triển công chứng điện tử theo hướng liên thông, trực tuyến toàn trình. Không chỉ góp phần hiện đại hóa hoạt động công chứng và cải cách thủ tục hành chính, đây còn được kỳ vọng trở thành giải pháp giúp người cao tuổi, người khuyết tật và những người gặp khó khăn trong đi lại tiếp cận dịch vụ pháp lý thuận lợi hơn.

Thực tế, với nhiều người khuyết tật, việc hoàn tất một giao dịch liên quan đến nhà đất thường đồng nghĩa với nhiều lần đi lại giữa các cơ quan, cần người thân hỗ trợ. Nếu hệ thống công chứng điện tử được triển khai đồng bộ, liên thông dữ liệu và thực hiện trực tuyến toàn trình, người dân sẽ giảm đáng kể thời gian, chi phí và công sức, đồng thời tiếp cận dịch vụ pháp lý thuận tiện hơn.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Đoàn Thị Ngọc Lan, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Người khuyết tật Thành phố Hà Nội, cho rằng người khuyết tật có quyền bình đẳng trong việc sở hữu nhà ở, tham gia các giao dịch bất động sản và sử dụng dịch vụ công chứng như mọi công dân khác.

Theo bà Lan, chuyển đổi số trong hoạt động công chứng sẽ mở ra cơ hội lớn để người khuyết tật tiếp cận dịch vụ pháp lý thuận tiện hơn khi nhiều thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, để công chứng điện tử thực sự phát huy hiệu quả, nền tảng số cần được thiết kế theo hướng bảo đảm khả năng tiếp cận đối với từng nhóm người khuyết tật.

Từ thực tiễn hoạt động của Hội Người khuyết tật Thành phố Hà Nội, bà Lan đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của hệ thống công chứng điện tử.

Đối với người khiếm thị, các nền tảng cần tích hợp công nghệ đọc màn hình bằng giọng nói, đồng thời nghiên cứu giải pháp hỗ trợ chữ nổi Braille trong quá trình xác nhận thông tin và thực hiện các thủ tục cần thiết.

Đối với người khiếm thính, cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như phụ đề, ngôn ngữ ký hiệu hoặc các hình thức truyền tải thông tin trực quan khác. Các tổ chức hành nghề công chứng cũng nên bố trí hoặc thuê phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu khi cần thiết để bảo đảm người khiếm thính hiểu đầy đủ nội dung giao dịch trước khi ký kết.

Bên cạnh đó, bà Lan cho rằng các văn bản công chứng cần được trình bày rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu để người khuyết tật, đặc biệt là người khiếm thính, dễ dàng tiếp cận thông tin và hạn chế rủi ro pháp lý.

Chuyển đổi số phải lấy người dân làm trung tâm

Ghi nhận các kiến nghị của đại diện Hội Người khuyết tật Thành phố Hà Nội, đại diện Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam cho rằng đây là những đề xuất thiết thực, phù hợp với mục tiêu xây dựng nền công chứng số lấy người dân làm trung tâm.

Thay mặt Hiệp hội, ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam, cho biết Hiệp hội sẽ nghiên cứu tích hợp các giải pháp hỗ trợ người khiếm thị, khiếm thính trên nền tảng công chứng điện tử, đồng thời phối hợp với các đơn vị công nghệ triển khai những tính năng cần thiết nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận cho người khuyết tật.

Theo ông Hòa, hỗ trợ các nhóm yếu thế là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình xây dựng hệ thống công chứng điện tử. Những đề xuất tại tọa đàm sẽ được Hiệp hội nghiên cứu, từng bước đề xuất triển khai trong thực tiễn.

Công chứng điện tử không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ hay cải cách thủ tục hành chính mà còn là yêu cầu bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công của mọi công dân. Khi được thiết kế theo hướng lấy người dân làm trung tâm, chuyển đổi số sẽ góp phần giảm rào cản, tạo điều kiện để người khuyết tật và các nhóm yếu thế tiếp cận dịch vụ công chứng thuận lợi hơn, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong các giao dịch bất động sản.