CPI 8 tháng tăng: Áp lực giá cuối năm không thể chủ quan

Giá nhiên liệu kéo CPI tăng trở lại

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), CPI tháng 8/2026 tăng 0,47% so với tháng trước, tăng 3,57% so với tháng 12/2025 và tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 10 nhóm tăng giá, chỉ nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,03%.

Trong đó, nhóm giao thông tăng 4,09%, đóng góp 0,41 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Giá nhiên liệu tăng trở lại là nguyên nhân quan trọng khiến CPI tháng 8 đảo chiều sau 2 tháng giảm liên tiếp.

Tính chung 8 tháng, CPI bình quân mỗi tháng tăng 0,44% so với tháng trước. Diễn biến này cho thấy mặt bằng giá nhìn chung vẫn nằm trong tầm kiểm soát nhưng các yếu tố gây sức ép lên lạm phát đang trở nên rõ nét hơn khi bước vào những tháng cuối năm.

Diễn biến CPI theo từng tháng cũng phản ánh khá rõ xu hướng này. So với cùng kỳ năm trước, CPI tăng 2,53% trong tháng 1, sau đó tăng dần lên 5,6% vào tháng 5. Tốc độ tăng chậm lại còn 4,69% trong tháng 6 và 4,45% trong tháng 7, trước khi tăng trở lại lên 4,89% trong tháng 8.

CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 3,25% của cùng kỳ năm 2025 và chỉ thấp hơn 0,05 điểm phần trăm so với mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% trong năm 2026.

Khoảng cách không lớn này khiến việc điều hành giá trong những tháng cuối năm cần được theo dõi sát, nhất là khi nhu cầu tiêu dùng thường có xu hướng tăng và giá nhiều mặt hàng thiết yếu có thể chịu tác động từ thị trường thế giới.

Không chỉ xăng dầu, nhiều nhóm hàng cùng tạo áp lực

Nếu chỉ nhìn vào diễn biến CPI tháng 8, giá nhiên liệu là yếu tố nổi bật. Nhưng xét trên bình diện 8 tháng, áp lực tăng giá có phạm vi rộng hơn nhiều.

Đáng chú ý, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,76%, tác động làm CPI chung tăng 1,7 điểm phần trăm. Đây là nhóm có ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu hằng ngày của các hộ gia đình, do đó diễn biến giá nhóm này cũng tác động đáng kể đến cảm nhận về chi phí sinh hoạt.

Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,71%, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm. Trong nhóm này, giá nhà ở thuê tăng 4,92%; vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 13,39%; giá điện sinh hoạt tăng 4,78% do nhu cầu sử dụng điện tăng trong thời tiết nắng nóng.

Nhóm giao thông tăng 5,38%, đóng góp 0,54 điểm phần trăm vào CPI chung, chủ yếu do giá nhiên liệu tăng 9,35%.

Các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác cũng ghi nhận mức tăng nhưng thấp hơn. Giá thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,79%; văn hóa, giải trí và du lịch tăng 2,71%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 1,08%; hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,46%.

Như vậy, bức tranh giá cả trong 8 tháng không chỉ được quyết định bởi giá xăng dầu. Chi phí nhà ở, điện nước, vật liệu xây dựng, thực phẩm và giao thông cùng tạo thành những lớp áp lực khác nhau lên ngân sách của người tiêu dùng.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản vẫn thấp hơn CPI. Tháng 8, lạm phát cơ bản tăng 0,11% so với tháng trước và tăng 4,55% so với cùng kỳ. Tính bình quân 8 tháng, lạm phát cơ bản tăng 4,24%, thấp hơn 0,21 điểm phần trăm so với CPI.

Theo Cục Thống kê, chênh lệch này chủ yếu xuất phát từ việc giá xăng dầu, gas và thực phẩm có biến động, trong khi đây là những nhóm được loại trừ khi tính lạm phát cơ bản. Điều này cho thấy một phần đáng kể áp lực lên CPI hiện nay đến từ các yếu tố có mức độ biến động cao hơn, thay vì hoàn toàn xuất phát từ sức ép lạm phát mang tính nền tảng.

Cuối năm: Bài toán không chỉ là kiểm soát giá

Theo đại diện Cục Thống kê và Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), dư địa điều hành trong thời gian tới có thể chịu sức ép lớn hơn khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc để đạt mục tiêu tăng trưởng.

Các yếu tố cần theo dõi gồm giá năng lượng và nguyên vật liệu thế giới, tỷ giá, chi phí sản xuất, sức mua trong nước cũng như lộ trình điều chỉnh giá đối với các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý.

Trong bối cảnh CPI bình quân 8 tháng đã tăng 4,45% so với cùng kỳ, dư địa cho những tháng cuối năm không còn lớn. Vì vậy, điều hành giá cần tiếp tục theo hướng chủ động, linh hoạt và bám sát diễn biến cung - cầu của từng nhóm hàng hóa.

Theo định hướng của Ban Chỉ đạo điều hành giá, từ nay đến cuối năm cần theo dõi sát diễn biến giá hàng hóa thế giới, đặc biệt là năng lượng, nguyên vật liệu và các mặt hàng chiến lược; đồng thời bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, không để xảy ra thiếu hàng, gián đoạn nguồn cung hoặc sốt giá cục bộ.

Công tác thanh tra, kiểm tra cũng cần được tăng cường nhằm kịp thời xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, nhất là đối với những mặt hàng thiết yếu có khả năng tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Đối với các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý, việc điều chỉnh giá cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, hài hòa giữa yêu cầu thị trường hóa giá, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh áp lực giá còn cao, việc điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục và các dịch vụ công thiết yếu cần được rà soát, cân nhắc phù hợp với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ và tài khóa cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ. Điều hành tỷ giá linh hoạt, theo dõi sát lạm phát cơ bản, cung tiền, tín dụng và lãi suất là những yếu tố quan trọng để hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu, đồng thời ổn định kỳ vọng của thị trường.

Với các mặt hàng thiết yếu, bảo đảm nguồn cung vẫn là giải pháp có ý nghĩa quan trọng nhất. Trong tháng 8, nguồn cung lương thực, thực phẩm tương đối dồi dào đã giúp giá thịt lợn, gia cầm, thủy sản và một số mặt hàng thực phẩm giảm, qua đó bù đắp một phần tác động tăng giá từ nhiên liệu.

Bà Vũ Hương Trà - Phòng Chính sách tổng hợp và Nông lâm thủy sản (Cục Quản lý giá) - cho rằng, đối với nhóm lương thực, thực phẩm, đặc biệt là thịt lợn và các mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương theo dõi sát diễn biến cung - cầu.

Việc theo dõi sẽ được chú trọng trong mùa mưa bão và dịp cuối năm, thời điểm nhu cầu tiêu dùng thường tăng và nguồn cung một số mặt hàng có thể chịu tác động. Mục tiêu là hạn chế nguy cơ thiếu hàng, đứt gãy nguồn cung hoặc xuất hiện những đợt tăng giá cục bộ.

Với CPI bình quân 8 tháng đã ở mức 4,45% so với cùng kỳ, kiểm soát mặt bằng giá trong những tháng cuối năm sẽ không chỉ là câu chuyện của riêng giá xăng dầu, mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa bảo đảm nguồn cung, điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, chính sách tiền tệ - tài khóa và kiểm soát các yếu tố có thể tạo ra cú hích mới đối với chi phí sinh hoạt.