Đề án 938: Lá chắn vững chắc cho phụ nữ và trẻ em trong kỷ nguyên số

Đó là ý kiến của các đại biểu chia sẻ tại Hội thảo lấy ý kiến các bên liên quan về hoạt động của Đề án 938 giai đoạn 2017-2027, đồng thời đề xuất nội dung xây dựng dự thảo Đề án giai đoạn 2028-2038 do Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức ngày 23/7 tại tỉnh Tây Ninh. 

Tại Hội thảo, các bên liên quan đã thống nhất một bước ngoặt chiến lược: Chuyển mạnh sang phòng ngừa chủ động và cung cấp dịch vụ hỗ trợ chuyên sâu, thiết lập cơ chế can thiệp trong "thời gian vàng" để sự bảo vệ thực sự đi trước chấn thương.

Hội thảo diễn ra dưới sự đồng chủ trì của bà Nguyễn Thị Thanh Thuý, Phó trưởng Ban Công tác Phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam và bà Nguyễn Thị Kim Liên, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Tây Ninh, cùng sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương. Sự có mặt đại diện nhiều Sở - Ngành tại địa phương thể định quyết tâm và trách nhiệm liên ngành trong công tác bảo vệ phụ nữ, trẻ em.

Phát biểu đề dẫn tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy nhấn mạnh việc đánh giá toàn diện hành trình 10 năm thực hiện Quyết định 938/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ không chỉ để ghi nhận thành tựu, mà quan trọng hơn là nhìn thẳng vào những "khoảng trống" từ thực tiễn cơ sở, từ đó kiến tạo dự thảo Đề án giai đoạn 2028–2038 thực sự sát hợp và khả thi.

Theo bà Thanh Thúy, trước sự phát triển không ngừng của chuyển đổi số và đô thị hóa nhanh, Đề án không thể dừng lại ở các mô hình truyền thông bề nổi. Đã đến lúc phải có sự chuyển dịch lớn về chất. Đó là, tập trung cung cấp dịch vụ hỗ trợ chuyên sâu, chú trọng chăm sóc sức khỏe tinh thần, tư vấn tâm lý cho nhóm yếu thế và kiên quyết ngăn chặn các rủi ro tinh vi đang uy hiếp sự an toàn của phụ nữ, trẻ em trên môi trường mạng.

Thực tiễn 10 năm tại tỉnh Tây Ninh đã chứng minh sức sống của Đề án. Gần một thập kỷ qua, hơn 739.000 lượt hội viên, phụ nữ và cha mẹ có con dưới 16 tuổi đã được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng làm cha mẹ và phòng chống bạo lực trên cơ sở giới, đạt 98,5% kế hoạch. Không dừng lại ở bề nổi, các cấp Hội đã trực tiếp hỗ trợ, cảm hóa thành công hơn 4.400 phụ nữ có nguy cơ vi phạm pháp luật hoặc hoàn lương tái hòa nhập cộng đồng; tư vấn pháp luật cho trên 7.400 lượt người; đồng thời kịp thời lên tiếng, phối hợp can thiệp và giải quyết 82 vụ xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình.

Đặc biệt, trong những ngày đại dịch Covid-19 để lại muôn vàn mất mát, tinh thần nhân văn sâu sắc của Đề án đã được thắp sáng qua Chương trình "Mẹ đỡ đầu". 798 trẻ mồ côi tại địa phương đã được đón nhận, chăm sóc và đồng hành, giúp các em từng bước xoa dịu chấn thương tâm lý để vững bước tới trường.

Tại hội thảo, tính liên ngành — "linh hồn" của Đề án 938 — đã được mổ xẻ qua góc nhìn của các cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, đằng sau những kết quả ấn tượng là những trăn trở về rào cản vô hình đang cản trở công tác bảo vệ nạn nhân.

Từ góc độ bảo vệ pháp lý, đại diện Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh chia sẻ một thực tế: Là địa bàn có đường biên giới dài và tốc độ số hóa nhanh, Tây Ninh luôn tiềm ẩn nguy cơ cao về tội phạm mua bán người, xâm hại và lừa đảo trực tuyến. Dù Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã bảo vệ thành công 100% (384 vụ việc) cho phụ nữ và trẻ em trong các vụ án hình sự nghiêm trọng, nhưng sự bị động trong phát hiện sớm vẫn là một "nút thắt".

Rào cản lớn nhất lại đến từ tâm lý e ngại dư luận xã hội. Không ít gia đình khi có biến cố đã chọn cách giấu giếm, "đóng cửa bảo nhau" hoặc tự hòa giải. Sự im lặng ấy vô tình đẩy nạn nhân vào thế yếu và làm lỡ mất "thời gian vàng" quý giá để cơ quan chức năng thu thập chứng cứ số, can thiệp và hỗ trợ kịp thời.

Ở một góc nhìn khác, sự an toàn của phụ nữ và trẻ em còn được đặt trong mối tương quan với môi trường học đường và không gian sống. Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh cho biết, Sở quán triệt nguyên tắc phối hợp cốt lõi: "Gia đình là môi trường đầu tiên, nhà trường là chủ đạo và Hội Phụ nữ là lực lượng nòng cốt", hướng tới mô hình "Trường học hạnh phúc" (2026–2030) với ba trụ cột "Yêu thương – An toàn – Tôn trọng" để đẩy lùi bạo lực học đường.

Trong khi đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường lại mang đến một lát cắt thiết thực về sự an toàn thể chất. Đó là cuộc chiến loại bỏ tư duy ích kỷ "rau hai luống, lợn hai chuồng" — sản phẩm sạch để nhà ăn, sản phẩm bẩn đem bán. Việc vận động hơn 159.000 lượt hộ kinh doanh cam kết sản xuất an toàn, kết nối 46 chuỗi nông sản sạch vào các siêu thị lớn không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn khẳng định vị thế, vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế xanh và tuần hoàn.

Từ những bức tranh thực tế sống động và tâm huyết của các đại biểu, hội thảo đã thống nhất đề xuất những giải pháp mang tính đột phá cho dự thảo Đề án giai đoạn 2028–2038, với trung tâm là sự "chủ động" và "chuyên nghiệp".

Trước hết, phải thiết lập được cơ chế "Thời gian vàng" trong chuyển gửi vụ việc thông qua quy trình kết nối liên thông tức thì giữa Hội Phụ nữ – Công an xã – Trợ giúp pháp lý. Ngay khi tiếp nhận tín hiệu rủi ro, lực lượng chức năng phải vào cuộc trong thời gian ngắn nhất để can thiệp tâm lý khẩn cấp và lưu vết chứng cứ trên môi trường mạng trước khi bị xóa bỏ.

Song song đó là quá trình số hóa các kênh bảo vệ. Những hệ thống tiếp nhận phản ánh qua mã QR bảo mật, hòm thư điện tử cùng các "góc tư vấn pháp lý" ngay tại trường học và văn phòng Hội cơ sở sẽ được mở ra, tạo một không gian an toàn, kín đáo để người bị hại tin tưởng tìm đến.

Đặc biệt, để bảo vệ trẻ em trước cạm bẫy trực tuyến, các cấp Hội và ngành Giáo dục sẽ tập trung xây dựng học liệu điện tử, nâng cao "kỹ năng làm cha mẹ số" giúp phụ huynh không bị bỏ lại phía sau trong thế giới của con. Đồng thời, kiến nghị lộ trình chuyên nghiệp hóa đội ngũ tư vấn tâm lý học đường, khắc phục triệt để tình trạng giáo viên kiêm nhiệm làm giảm hiệu quả hỗ trợ trẻ em; đi kèm với chính sách đãi ngộ xứng đáng cho lực lượng tuyến đầu như hòa giải viên, cán bộ xã hội cơ sở.

Khép lại hội thảo, thông điệp được khẳng định mạnh mẽ: Bảo vệ an toàn cho phụ nữ và trẻ em là sự nghiệp chung, không của riêng bất kỳ cơ quan nào. Đề án 938 trong giai đoạn mới, dưới sự chủ trì, định hướng sát sao của Trung ương Hội LHPN Việt Nam cùng sự chung tay quyết liệt của các ngành quản lý nhà nước, sẽ tiếp tục là lá chắn vững chắc, chuyển dịch kiên quyết từ "giải quyết hậu quả" sang "chủ động phòng ngừa", giữ trọn vẹn sự an toàn, bình đẳng và hạnh phúc cho phụ nữ và trẻ em Việt Nam trong kỷ nguyên số.