Đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, hiến xác

Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, dự thảo luật bổ sung nhiều trường hợp được hiến mô, bộ phận cơ thể người.

Đáng chú ý, người dưới 18 tuổi được hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn nếu đã đăng ký hiến. Trường hợp chưa đăng ký, người này phải có nguyện vọng trước khi chết, thể hiện bằng lời nói hoặc văn bản, đồng thời được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho thành viên gia đình, trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp. Việc hiến chỉ được thực hiện sau khi người hiến được tư vấn và có sự đồng ý của người hiến cũng như người đại diện theo pháp luật, không áp dụng với hiến máu và các thành phần máu.

Với người trưởng thành, dự thảo quy định người từ đủ 18 tuổi có thể hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình. Nếu hiến cho người không phải thành viên gia đình, người hiến phải từ đủ 25 tuổi trở lên.

Dự thảo quy định người hiến máu, thành phần máu phải từ đủ 18 tuổi và không quá 65 tuổi tại thời điểm hiến.

Ngoài ra, dự luật bổ sung quy định về người hiến, người nhận tinh trùng, noãn, phôi; cho phép lấy tinh trùng, noãn, phôi, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản khi có chỉ định y khoa.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết việc cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác là chính sách mới so với quy định hiện hành.

Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo thuyết minh đầy đủ, đánh giá tác động kỹ lưỡng, bổ sung kinh nghiệm quốc tế, trong đó làm rõ số lượng quốc gia đã cho phép thực hiện và các cơ chế kiểm soát tương ứng.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định chặt chẽ về người có thẩm quyền đồng ý, giới hạn ở cha, mẹ hoặc người thân thích trong phạm vi nhất định; sự đồng ý phải được thể hiện bằng văn bản.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện có người làm chứng độc lập, không thuộc kíp lấy, ghép và không có quyền, lợi ích liên quan. Nguyện vọng của người dưới 18 tuổi và thông tin về người làm chứng cần được ghi nhận trong hồ sơ.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguyên tắc xử lý nếu có sự khác nhau giữa nguyện vọng của trẻ và ý kiến của người đại diện theo pháp luật; tiếp tục đánh giá các nguy cơ, hệ lụy đạo đức và xã hội có thể phát sinh.

Mở rộng đối tượng được chờ ghép

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép người nước ngoài là vợ hoặc chồng của công dân Việt Nam hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam, sinh sống, học tập, làm việc tại Việt Nam được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia.

Một số thủ tục hành chính được đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa. Trong đó, dự thảo bỏ yêu cầu bắt buộc phải có chuyên gia giám định pháp y trong thành phần Hội đồng xác định chết não.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Theo bà, đây là lĩnh vực có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, liên quan trực tiếp đến quyền sống, quyền nhân thân, sức khỏe, tính mạng và đạo đức y khoa.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý dự thảo cần hướng tới khuyến khích, tạo điều kiện cho hoạt động hiến tạng vì mục đích nhân đạo, mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh; đồng thời phải có cơ chế quản lý chặt chẽ, bảo vệ người hiến và người được ghép, bảo đảm sự tự nguyện, công bằng, minh bạch, phòng ngừa mua bán, thương mại và trục lợi.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế tiếp thu các ý kiến, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ Hai.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội được giao phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan liên quan trong quá trình tiếp thu, hoàn thiện và thẩm tra dự án luật.