Điểm đến đặc biệt dành cho người cao tuổi

Người già vượt rào cản tâm lý để đi "nhà trẻ"

8 giờ sáng, nắng rải vàng trên những tán cây cổ thụ trên phố Kim Mã Thượng (Hà Nội), xe của Trung tâm dưỡng lão Nhân ái Daycare dừng trước số nhà 86. Bà Lê Thị Lan rời nhà với bộ trang phục chỉnh tề, nụ cười rạng rỡ thường trực. "Đến giờ đi rồi, không đi là nhớ lắm đấy", bà Lan nói vui, như một lời chào quen thuộc dành cho ngày mới. Ở tuổi 82, cách bà Lan hào hứng khi chuẩn bị đến trung tâm dưỡng lão giống như cái cách người ta vẫn bộc lộ cảm xúc khi bắt đầu hành trình trở về chốn thân quen.

Bà Lan vẫn còn nhớ như in phản ứng của bản thân khi lần đầu tiên được con gái ngỏ ý mời tham gia mô hình dưỡng lão bán trú. Khi ấy, chưa để con gái nói hết ý, bà đã gạt phắt đi kèm theo sự "tự ái" của một người cả đời quen với cuộc sống tự lập: "Mẹ già thật nhưng mẹ vẫn khỏe, cơm nước mẹ lo được, việc gì phải đi vào đấy?".

Tâm lý "đang khỏe thì không cần chăm sóc" vốn đã ăn sâu vào nếp nghĩ của bao thế hệ người cao tuổi ở Việt Nam. Với những người như bà Lan, việc phải đến các trung tâm dưỡng lão thường bị đánh đồng với sự yếu thế, là dấu hiệu của việc bị gia đình "bỏ rơi". Thế nhưng, "nút thắt" trong lòng bà được tháo gỡ bằng câu nói của cô con gái: "Mẹ khỏe, mẹ đi thì mẹ càng kéo dài được thời gian khỏe mạnh, chúng con càng yên tâm hơn". Bà quyết định nghe theo lời con đến trung tâm dưỡng lão. Tính đến nay, bà đã gắn bó với trung tâm được hơn 3 năm.

Cũng giống như bà Lan, "hành trình" đến với trung tâm dưỡng lão bán trú của bà Bùi Thị Quỳnh Tâm (87 tuổi, Hà Nội) cũng bắt đầu từ các con. Từng là một sinh viên năng động thi bơi vượt sông Hồng, bà Tâm không chấp nhận khái niệm mình đã già. Tuy nhiên, những người con của bà hiểu rõ rằng sự minh mẫn của tuổi U90 cần được bảo trợ bởi một môi trường sống, sinh hoạt khoa học.

"Con tôi bảo lương mẹ không đủ đóng đâu, mẹ cứ đi hộ con cho vui, coi như đi trải nghiệm xem người ta làm ăn thế nào", bà Tâm hóm hỉnh nhớ lại. Từ lời động viên của con gái, bà Tâm quyết định đến trung tâm dưỡng lão bán trú và gắn bó tại đây cũng được hơn 3 năm.

Khoảng 8h sáng đến 16h chiều đều đặn mỗi ngày, tại trung tâm dưỡng lão bán trú, một nhịp sống hoàn toàn khác biệt với sự tĩnh lặng thường thấy trong gia đình bà Lan, bà Tâm bắt đầu. Tại đây, những người cao tuổi như được "sống một cuộc đời thứ hai" đầy bận rộn và ý nghĩa.

Bà Lan khoe về sự thay đổi mà chính bà cũng kinh ngạc: "Từ ngày vào đây, tôi thấy sức khỏe tốt dần lên. Kỳ lạ lắm! Ăn uống lúc nào cũng hết suất, chiều về nhà lại thấy thèm ăn tiếp". Với bà, niềm vui không dừng lại ở bữa cơm ngon hay giấc ngủ sâu, mà nằm ở cảm giác được kết nối.

Còn với bà Tâm, giá trị của mô hình dưỡng lão bán trú nằm ở tính khoa học, giúp người cao tuổi giữ được sự minh mẫn về trí tuệ. "Ở đây người ta chú ý đến dinh dưỡng một cách chuyên nghiệp, thực đơn được thiết kế phù hợp với hệ tiêu hóa người già. Rồi các bác sĩ đến giảng bài về tim mạch, mỡ máu, tiểu đường..., mình vừa nghe vừa học để tự quản lý bản thân", bà Tâm chia sẻ.

Mỗi ngày, tại trung tâm, bà Tâm duy trì thói quen vận động, xoa bóp bấm huyệt và chạy máy phục hồi chức năng. Bà bảo, người già nếu không vận động là lão hóa ngay, cả về thể chất lẫn trí tuệ. Cách ăn uống, tập luyện khoa học dưới sự hướng dẫn của chuyên gia tại trung tâm giúp bà duy trì được thần thái tinh anh dù tuổi tác đã cao.

Ở trung tâm dưỡng lão bán trú, những chủ đề muôn thuở nhưng không bao giờ cũ như chuyện gia đình, cuộc sống, kinh nghiệm nuôi dạy con cháu và những ký ức về nếp sống xưa của người Hà Nội được người cao tuổi mang ra làm "quà" tronng mỗi lần gặp mặt.

Tái định nghĩa chăm sóc người cao tuổi

Nhiều năm gắn bó với lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi, bà Nguyễn Thị Kim Thanh, điều hành Trung tâm dưỡng lão Nhân ái Daycare nhận thấy nhu cầu của người già rất đa dạng và thay đổi theo từng giai đoạn sức khỏe, hoàn cảnh sống. Mô hình dưỡng lão nội trú truyền thống chủ yếu phù hợp với những cụ đã suy giảm sức khỏe rõ rệt, sống đơn thân hoặc gia đình ở xa, không có điều kiện chăm sóc thường xuyên. Tuy nhiên, trên thực tế, có một bộ phận lớn người cao tuổi còn tương đối khỏe mạnh, vẫn muốn gắn bó với mái ấm gia đình, nhưng lại thiếu sự chăm sóc chuyên môn vào ban ngày khi con cháu đi làm. Chính khoảng trống này đã đặt ra yêu cầu về một mô hình linh hoạt hơn.

"Xã hội hiện đại cần thay đổi tư duy, không xem người già là nhóm yếu thế cần được thương cảm hay hỗ trợ theo kiểu "ban ơn". Ông bà, cha mẹ chúng ta đã dành cả cuộc đời cống hiến cho gia đình và xã hội. Khi bước vào tuổi xế chiều, họ xứng đáng được hưởng thụ. Điều mà dịch vụ dưỡng lão bán trú hướng tới là giúp các cụ được sống đúng với chính mình, tự tin với tuổi già và đối diện với mọi thay đổi một cách lạc quan".

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, điều hành Trung tâm dưỡng lão Nhân ái Daycare

"Đó là lý do mô hình chăm sóc ban ngày ra đời. Các cụ buổi sáng được đưa đón đến trung tâm để sinh hoạt, chăm sóc, tập luyện; buổi chiều lại trở về nhà, quây quần bên gia đình. Đây là giải pháp dung hòa giữa nhu cầu chăm sóc chuyên nghiệp và mong muốn giữ gìn sự gắn kết gia đình", bà Thanh chia sẻ.

Một trong những trăn trở lớn nhất của những người làm trong lĩnh vực này, theo bà Thanh, chính là tốc độ diễn biến sức khỏe của người cao tuổi. Tuổi già thường phải đối mặt với 3 vấn đề chính đó là các bệnh lý nền, sự suy giảm vận động và nguy cơ sa sút trí tuệ. Nếu không được can thiệp từ sớm, những yếu tố này có thể khiến tình trạng sức khỏe của người già suy giảm nhanh chóng, dẫn đến mất khả năng tự chăm sóc và buộc phải phụ thuộc hoàn toàn vào các cơ sở chăm sóc chuyên sâu.

Ngược lại, mô hình chăm sóc ban ngày đóng vai trò như một giải pháp dự phòng hiệu quả. Tại đây, người cao tuổi được vận động thường xuyên để duy trì thể lực, được giao lưu, trò chuyện để giữ sự minh mẫn và được theo dõi sức khỏe một cách bài bản. "Mục tiêu không chỉ chăm sóc mà là kéo dài thời gian sống khỏe, giúp các cụ duy trì sự độc lập và chất lượng cuộc sống càng lâu càng tốt", bà Thanh nhấn mạnh.

Cùng với chăm sóc thể chất, ở đây các cụ có thể tham gia câu lạc bộ hát, vẽ tranh, sáng tác thơ hay những chuyến dã ngoại. Những hoạt động mang tính sáng tạo này giúp người cao tuổi duy trì sự linh hoạt về trí tuệ và nuôi dưỡng cảm xúc tích cực, giúp họ cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa.