Diễn đàn tháng 10: Cứu cánh giúp con đổi lấy nụ cười của cha mẹ

Tôi từng nghĩ mình là một người mẹ hạnh phúc. Căn nhà nhỏ của chúng tôi thường xuyên ngập tràn tiếng cười và những lời khoe thành tích của hai đứa con: Cậu con trai lớn học lớp 8 và cô con gái nhỏ vừa bước vào lớp 3. Mỗi chiều đi làm về, nghe con gái liến thoắng: "Mẹ ơi, hôm nay con lại được hoa điểm tốt!", hay thấy con trai ngoan ngoãn báo: "Hôm nay cô cho học thêm 2 ca liền nên con về hơi muộn bố mẹ ạ", lòng tôi lại rộn ràng niềm vui.

Cho đến một ngày, sự thật được phơi bày, đập tan mọi niềm tự hào của tôi.

Ngày họp phụ huynh đầu năm của con gái, tôi hồ hởi đến trường, sẵn sàng tâm lý để nghe những lời khen từ cô giáo như lời con vẫn khoe mỗi ngày. Thế nhưng, khi nhìn vào bảng hoa điểm tốt dán cuối lớp, phần tên con tôi không có lấy một bông. Bài kiểm tra khảo sát con từng dõng dạc khoe được 9, 10 điểm thực chất chỉ vừa tròn điểm trung bình. Tôi cảm thấy buồn và thất vọng. Chưa kịp định thần, điện thoại reo, tiếng chồng tôi giận dữ. Anh tức giận vì cậu con trai lớp 8 ngoan ngoãn của chúng tôi thực ra đã trốn học đi chơi game. Mỗi lần trốn đi chơi về, con đều dựng lên một kịch bản quá trơn tru khiến vợ chồng tôi tin sái cổ.

Đêm đó, vợ chồng tôi không ngủ. Nhìn hai đứa trẻ ngây thơ đang chìm vào giấc ngủ, lòng tôi đau như cắt. Tôi tự hỏi: Điều gì đã biến những đứa trẻ của tôi thành những "chuyên gia nói dối" từ lúc nào?

Khi bớt đi cơn giận và nhìn lại mọi chuyện, tôi chợt nhận ra một sự thật phũ phàng: Chính chúng tôi - những người làm cha làm mẹ - đã đẩy các con vào con đường không trung thực.

Tôi nhớ lại những lần con trai lỡ nhận điểm kém hay phạm lỗi, chồng tôi đã "nổi trận lôi đình", quát mắng con bằng những lời lẽ cay nghiệt. Đứa trẻ nhận ra rằng: Nói thật đồng nghĩa với đòn roi và giận dữ, còn nói dối lại cho nó 50% cơ hội trốn thoát an toàn. Cậu bé chọn nói dối như một phản xạ tự vệ.

Còn với cô con gái nhỏ, lỗi lại nằm ở chính sự kỳ vọng của tôi. Tôi không trực tiếp mắng con, nhưng mỗi ngày tôi đều vô tình thốt ra những lời so sánh: "Con nhà cô A bạn mẹ học giỏi Toán, nói tiếng Anh như gió…". Tôi thèm khát những tấm giấy khen để hãnh tiến với bạn bè. Đứa trẻ 8 tuổi ngây thơ ấy đã nhận ra nụ cười của mẹ chỉ xuất hiện khi nó có điểm cao. Và thế là, để "mua" lấy nụ cười của mẹ, để xóa đi thực tế phũ phàng rằng mình không như mẹ kỳ vọng, con đã chọn cách "sáng tạo" ra những điểm 10 ảo.

Nói dối trở thành một "lối tắt" ngọt ngào đối với các con tôi, cứu cánh giúp con trai né tránh sự trừng phạt, giúp con gái có được tình yêu thương và sự hãnh diện của mẹ.

Nhưng điều khiến tôi đêm đêm giật mình thót tim và lo sợ nhất không phải là vài điểm số ảo, mà là: Khi việc nói dối trở thành thói quen, các con tôi đang tự tay đánh mất lòng tự trọng của chính mình. Khi một đứa trẻ quen dùng lời dối trá để giải quyết vấn đề, lòng tự trọng của nó sẽ bị bào mòn từng ngày. Nó sẽ quen sống giả tạo, quen bằng lòng với những giá trị ảo.

Tôi lo lắng khi hình dung về tương lai của các con. Mai này khi bước ra đời, nếu con trai tôi vẫn giữ thói quen "nổ" về những điều mình không có, giấu giếm sai lầm thay vì sửa chữa, liệu đồng nghiệp nào sẽ tin tưởng, cấp trên nào dám giao việc, và người vợ nào có thể đồng hành cùng con khi niềm tin đã vỡ vụn? Liệu con gái tôi có trở thành một người phụ nữ luôn phải sống bằng chiếc mặt nạ dối trá, cả đời lo sợ bị bóc phốt vì những "thành tích ảo" mà mình tự dựng nên?

Lối tắt có thể mang lại sự an toàn tạm thời hay một niềm vui chớp mắt, nhưng nó trả giá bằng cả nhân cách của một con người. Một khi lòng tự trọng đã mất, đứa trẻ sẽ không còn bản lĩnh để cưỡng lại những cám dỗ lớn hơn khi trưởng thành.

Giờ đây, tôi hiểu rằng, trước khi dạy con về lòng tự trọng và sự trung thực, chính cha mẹ phải học cách lùi lại một bước.

Cha mẹ cần học cách xin lỗi con - xin lỗi vì những cơn giận trút xuống đầu con, xin lỗi vì những kỳ vọng hão huyền đã vô tình đẩy con vào con đường dối trá. Cha mẹ phải là điểm tựa an toàn để khi làm sai, con dũng cảm nhận lỗi mà không sợ bị trừng phạt; Khi nhận điểm kém, con biết mình vẫn được yêu thương và cùng mẹ cố gắng tốt hơn.

Chọn sống ngay thẳng chưa bao giờ là việc dễ dàng. Nhưng tôi tin rằng, chỉ khi cha mẹ chấp nhận con không hoàn hảo và dũng cảm nhìn vào sự thật, lòng tự trọng của con mới có cơ hội lớn lên. Suy cho cùng, một điểm số thật dù khiêm tốn vẫn giá trị hơn ngàn lời dối trá. Và một đứa trẻ dám chịu trách nhiệm về sai lầm của mình mới là đứa trẻ thực sự bản lĩnh và tự trọng để bước đi vững vàng.