Diễn đàn tháng 11: Một lời cầu cứu cần đi qua bao nhiêu cánh cửa?

Có người mẹ từng trốn chạy bạo lực gia đình từ Đắk Lắk để tìm đến Ngôi nhà Bình yên tại Hà Nội. Giữa những ngày dịch bệnh và giãn cách xã hội căng thẳng, người phụ nữ ấy dắt theo các con nhiều lần tìm đường thoát thân. Nhưng đằng sau bước chân chạy trốn ấy là một hành trình pháp lý vô cùng gian nan, nơi sự trợ giúp không thể chỉ đến từ một cá nhân hay một cơ quan đơn lẻ.

Để giải quyết triệt để vụ việc, bảo vệ tài sản và quyền lợi cho nạn nhân trước một người chồng vũ lực, manh động đến mức sẵn sàng thuê cả "xã hội đen" để đối đầu, theo cán bộ của Ngôi nhà Bình yên, hệ thống hỗ trợ đã phải huy động một mạng lưới liên ngành phức tạp. Từ các cán bộ trực tiếp tiếp nhận, đội ngũ tư vấn tâm lý, lực lượng công an địa phương cho đến các luật sư sẵn sàng bỏ tiền túi để đi cùng và hỗ trợ nạn nhân. Nếu thiếu đi sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng và quyết liệt giữa các bên, người mẹ ấy chắc chắn sẽ bị bỏ lại giữa vòng vây đe dọa.

Thực tế ghi nhận không ít trường hợp nạn nhân, dù đã cố gắng tìm kiếm sự hỗ trợ, nhưng lại vấp phải những "bức tường" ngay từ bước chân đầu tiên tại cơ sở. Có những người phụ nữ mang trên mình thương tích, khi tìm đến cơ quan chức năng địa phương để trình báo, thay vì nhận được sự chở che ngay lập tức, họ lại phải đối mặt với những câu hỏi hoài nghi hoặc ánh mắt dò xét: "Chị làm gì mà để chồng đánh?" hay "Vợ chồng cãi nhau, sao cứ phải ra đây làm lớn chuyện?". Thậm chí, khi người gây bạo lực là một đảng viên hay người có uy tín ở khu dân cư, định kiến "anh ấy lịch sự, không có chuyện đánh vợ" càng khiến nạn nhân rơi vào cảnh "ngậm đắng nuốt cay". Sự thiếu thấu cảm và những định kiến giới ăn sâu ở một bộ phận cán bộ cơ sở vô hình trung đã đóng sập cánh cửa niềm tin cuối cùng của người bị bạo lực.

Không chỉ vấp phải sự lạnh nhạt ban đầu, hành trình tự bảo vệ của nạn nhân còn vô cùng chông chênh giữa những thủ tục pháp lý. Khi người mẹ dắt con trốn chạy, việc không biết viết đơn ở đâu, gửi cho ai hay làm sao để thu thập chứng cứ khi mọi hành tung đều bị kẻ bạo hành kiểm soát chặt chẽ tạo thành một bức tường bế tắc khổng lồ. Nếu không có sự đồng hành, hỗ trợ từ các tổ chức xã hội, luật sư hay những cơ sở chuyên biệt, nạn nhân rất dễ bị bỏ lại giữa vòng vây của thủ tục hành chính.

Đã có những vụ việc mà sự can thiệp đòi hỏi một sự phối hợp liên ngành cực kỳ căng thẳng và mạo hiểm. Theo cán bộ của Ngôi nhà Bình yên, những kẻ gây bạo lực thuộc diện manh động, sẵn sàng mang theo hung khí, thậm chí tới tận nơi tạm lánh để đe dọa, quấy rối. Trong những tình huống ngàn cân treo sợi tóc ấy, nếu thiếu đi sự kết hợp chặt chẽ, quyết liệt và kịp thời giữa tổ chức Hội Phụ nữ, lực lượng công an, y tế và chính quyền địa phương, sự an toàn tính mạng của mẹ con nạn nhân sẽ lập tức bị đe dọa.

Phát hiện ra bạo lực mới chỉ là điểm khởi đầu. Một lời cầu cứu không thể chỉ trông chờ vào sự dũng cảm đơn độc của người phụ nữ, hay sự nỗ lực ngắt quãng của một vài cá nhân. Để bảo vệ an toàn cho phụ nữ và trẻ em, điều cấp thiết là phải xóa bỏ định kiến tại cơ sở, xây dựng quy trình phối hợp liên ngành chặt chẽ và chịu trách nhiệm đến cùng. Chỉ khi mỗi cơ quan chức năng đều thực sự là một điểm tựa an toàn, nạn nhân mới không còn phải cô đơn và sợ hãi trên con đường tìm lại cuộc sống bình yên.