Diễn đàn tháng 11: Người sẵn sàng đón những phụ nữ dám rời bỏ ngôi nhà bạo lực

Chênh vênh ở ngưỡng cửa trốn chạy

Nhiều người vẫn hỏi: "Sao bị đánh đập khổ sở thế mà không báo công an, không ra phường trình báo?". Câu hỏi nghe tưởng dễ nhưng đặt mình vào hoàn cảnh của người trong cuộc mới thấy trăm bề trắc trở. Với nhiều phụ nữ, việc bước chân vào trụ sở cơ quan công quyền là một áp lực tâm lý rất lớn. Họ sợ mang tiếng "vạch áo cho người xem lưng", sợ thủ tục giấy tờ phức tạp, sợ phải đối chất, và trên hết là nỗi ám ảnh: Nếu trình báo xong rồi lại phải quay về chính ngôi nhà đó, thì trận đòn tiếp theo sẽ còn khốc liệt đến nhường nào?

Cán bộ tại "Ngôi nhà Bình yên" từng kể với chúng tôi về không ít người phụ nữ tìm đến trong đêm, đầu tóc rối bời, chân đi dép cọc cạch, ôm đứa con nhỏ run rẩy vì lạnh và sợ. Trước khi gọi được đến đường dây nóng hay tìm thấy nơi tạm lánh, họ đã đứng hàng giờ ngoài đầu ngõ, không dám gõ cửa nhà người thân vì sợ liên lụy, cũng chẳng dám vào đồn công an vì e ngại. Giữa lúc bế tắc ấy, nếu không có một bàn tay tin cậy chìa ra kịp thời, rất có thể họ lại lầm lũi quay về, tiếp tục cam chịu.

Giữa lúc bế tắc đó, chính Hội phụ nữ ở địa phương và các địa chỉ tin cậy tại cộng đồng đã trở thành nơi đầu tiên đón lấy họ.

Ở nhiều thôn xóm, tổ dân phố, chi hội trưởng phụ nữ không chỉ làm công tác phong trào, mà còn như một người chị, người bạn gần gũi của chị em. Nhiều chuyện vợ chồng lục đục, người phụ nữ không dám kể với bố mẹ đẻ vì sợ bố mẹ lo lắng, nhưng lại sẵn sàng chia sẻ với chị chi hội trưởng. Sự đồng cảm giữa những người phụ nữ với nhau đã giúp họ vượt qua nỗi e ngại ban đầu.

Khi bạo lực xảy ra, chính những cán bộ Hội ở cơ sở là người có mặt sớm nhất. Không giấy tờ rườm rà, không vội vàng phán xét đúng sai, việc đầu tiên các chị làm là đưa mẹ con nạn nhân ra khỏi nơi nguy hiểm, cho về nhà mình lánh tạm qua đêm. Từ sự cưu mang ấy, các chị mới nhẹ nhàng khuyên nhủ, giúp nạn nhân bình tĩnh lại để từng bước kết nối với chính quyền, công an và các cơ sở hỗ trợ chuyên sâu.

Chúng tôi từng gặp một người phụ nữ ở vùng ven đô, suốt 7 năm chịu cảnh chồng cờ bạc, đánh đập nhưng nhất quyết giấu kín. Chỉ đến một đêm bị chồng khóa trái cửa ngoài, chị mới dám chạy sang nhà Chi hội trưởng Hội phụ nữ kêu cứu. Chính cái ôm siết chặt và câu nói "Cứ ở đây với chị, không ai làm gì được mẹ con em nữa" đêm hôm ấy đã giúp chị có đủ dũng khí để làm đơn ly hôn và bắt đầu lại cuộc đời.

Để không ai phải đơn độc bước ra khỏi bóng tối

Nếu địa chỉ tin cậy tại cộng đồng và Hội Phụ nữ cơ sở là "trạm dừng chân" khẩn cấp đầu tiên thì mô hình nhà tạm lánh chuyên biệt như "Ngôi nhà Bình yên" lại là bến đỗ an toàn giúp phụ nữ và trẻ em bị bạo hành từng bước được chữa lành.

Ở đây, người phụ nữ không còn phải giật mình trước tiếng bước chân ngoài ngõ hay những cuộc gọi đe dọa lúc nửa đêm. Các cán bộ công tác xã hội đón tiếp họ bằng sự trân trọng, lắng nghe không phán xét và luôn tin tưởng, tiếp thêm sức mạnh để họ tự đứng dậy làm lại cuộc đời.

Hành trình làm lại cuộc đời bắt đầu từ những điều giản dị nhất: Những bữa cơm ấm nóng bình yên, những buổi trò chuyện gỡ rối tâm lý giúp chị em cởi bỏ mặc cảm, và cả những lớp học nghề để tự nuôi sống bản thân. Các cán bộ ở đây không làm thay cuộc đời của họ, mà kiên nhẫn đồng hành từng bước, từ việc đi làm lại giấy tờ tùy thân bị chồng đốt mất, đến việc chuẩn bị tâm thế vững vàng trước phiên tòa.

Nhiều người phụ nữ khi mới bước chân vào nhà tạm lánh luôn cúi gằm mặt, nói năng ngập ngừng, ánh mắt đầy sợ hãi. Nhưng chỉ sau vài tháng được sống trong sự chở che, được lắng nghe và tôn trọng, họ đã có thể ngẩng cao đầu, nở nụ cười bình thản và tự tin tìm một công việc mới để nuôi con.

Thực tế cho thấy, để giải quyết một vụ việc theo đúng quy định pháp luật luôn cần một khoảng thời gian nhất định.Trong lúc chờ đợi ấy, sự hỗ trợ kịp thời, ấm áp của cộng đồng và các tổ chức xã hội chính là chỗ dựa thiết thực nhất cho nạn nhân.

Tuy nhiên, để những "điểm tựa đầu tiên" này thực sự vững chắc, các mô hình địa chỉ tin cậy và cán bộ cơ sở cần được quan tâm, trang bị thêm kỹ năng tư vấn tâm lý cũng như cách bảo vệ an toàn cho chính mình và người bị hại. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa Hội Phụ nữ, các đoàn thể với công an, y tế cần chặt chẽ hơn để việc giúp đỡ không bị đứt quãng.

Khi một người phụ nữ quyết định rời bỏ ngôi nhà bạo lực, họ đã phải dốc hết chút can đảm cuối cùng. Nếu ngay lúc ấy, họ gặp được những vòng tay rộng mở và sự sẻ chia của cộng đồng, chắc chắn sẽ không còn ai phải lầm lũi quay đầu trở lại với nỗi đau.