Diễn đàn tháng 7: Góc khuất ngại sinh con thứ 2 nơi thành thị

Trong căn hộ chung cư 60m2 của vợ chồng tôi ở TP.HCM, bầu không khí luôn ngột ngạt và bức bối. Nhìn hai đứa con - đứa lớn đang chí chóe nghịch ngợm, đứa nhỏ đang sốt mọc răng quấy khóc bám rịt lấy chân - tôi ôm con vào lòng mà nước mắt chực trào. Tôi kiệt sức không chỉ vì việc nhà, mà vì nhận ra mình đang mắc kẹt trong một "cái bẫy" vô hình kể từ ngày chấp nhận từ bỏ công việc để hoàn thành thiên chức làm mẹ.

Tham gia vào diễn đàn "Làm sao để gia đình không ngại sinh đủ 2 con?", tôi không muốn bàn đến những số liệu vĩ mô, mà muốn góp tiếng nói từ chính câu chuyện xương máu của đời mình. Đó là thực tế trần trụi về những áp lực tài chính đô thị và sự bấp bênh về vị thế của người phụ nữ sau sinh - những rào cản tàn nhẫn nhất đang khiến nhiều gia đình trẻ phải chùn bước.

Khi thiên chức đi liền với sự đánh đổi

Tôi năm nay 32 tuổi, từng là một nhân viên hành chính nhân sự có công việc và thu nhập ổn định. Bốn năm trước, khi sinh đứa con đầu lòng, bài toán chi phí và việc không có người trông trẻ đã đẩy vợ chồng tôi đến một quyết định: Tôi chấp nhận tạm nghỉ việc ở công ty để lùi về chăm con. Chuỗi ngày quanh quẩn trong bốn bức tường cứ thế kéo dài, và khi đứa thứ hai vừa chào đời, cơ hội quay lại thị trường lao động của tôi chính thức khép lại. Hiện tại, tôi ở nhà nội trợ, đưa đón đứa lớn, ôm đứa nhỏ và nhận thêm ít đồ ăn vặt bán online để kiếm đồng ra đồng vào.

Từ ngày tôi nghỉ việc, mọi chi tiêu của gia đình bốn miệng ăn phụ thuộc hoàn toàn vào mức lương 30 triệu đồng một tháng của chồng tôi – một trưởng nhóm IT ở Tân Bình. Ở mảnh đất thành thị đắt đỏ này, 30 triệu nghe thì to, nhưng đặt vào bảng tính thực tế mới thấy nó vừa khít đến nghẹt thở: Tiền gốc và lãi chung cư: 10 triệu đồng; Tiền học cho hai đứa con: 8 triệu đồng; Chi phí sinh hoạt (điện, nước, bỉm sữa, ăn uống): Ít nhất cũng ngốn thêm 12 đến 15 triệu đồng.

Mỗi tháng trôi qua là một cuộc chạy đua với các loại hóa đơn. Gánh nặng tài chính đè nặng lên vai người trụ cột, còn gánh nặng của hàng trăm công việc không tên vắt kiệt sức lực của người ở nhà. Sự mệt mỏi tích tụ ngày này qua ngày khác khiến không khí gia đình tôi lúc nào cũng như một quả bom nổ chậm. Chỉ cần một chút mệt mỏi từ công sở mang về, một chút cằn nhằn vì quá tải việc nhà, vợ chồng tôi rất dễ rơi vào cảnh lục đục, chiến tranh lạnh.

Nỗi sợ mất việc và "thế yếu" của người phụ nữ

Đã có những lúc mệt mỏi đến kiệt sức, tôi từng nghĩ đến việc rải CV để đi làm trở lại. Thế nhưng, thực tế phũ phàng đã tạt một gáo nước lạnh vào hy vọng của tôi. Với một bà mẹ bỉm sữa đã rời xa thị trường lao động suốt 4 năm nay, việc tìm kiếm một công việc phù hợp với mức lương đủ để chi trả cho những chi phí phát sinh là điều không tưởng. May mắn lắm, tôi cũng chỉ có thể xin được một vị trí hành chính hoặc telesale với mức lương kịch trần từ 12 đến 15 triệu đồng.

Số tiền đó thậm chí không đủ bù vào chi phí thuê người giúp việc và gửi hai đứa trẻ học bán trú, đưa đón sớm muộn. Bước lùi từ một nhân sự năng động trở thành người phụ nữ quanh quẩn trong bốn bức tường đã vô tình đẩy tôi vào "thế yếu" hoàn toàn: Không thể tự chủ tài chính, mất kết nối xã hội, và mọi sự hy sinh thầm lặng từ sáng sớm đến đêm muộn rất dễ bị xem là việc hiển nhiên. Sự bấp bênh về vị thế của người vợ khi không làm ra tiền chính là nguồn cơn của những tổn thương và rạn nứt ngầm trong hôn nhân.

Vì sao nhiều gia đình ngại sinh đủ 2 con?

Từ chính câu chuyện của mình, tôi hiểu vì sao nhiều cặp vợ chồng trẻ ở thành thị ngày nay lại ngần ngại sinh đứa con thứ hai đến vậy.

Thứ nhất là áp lực tài chính nhân đôi ở đô thị. Khi sinh một con, chi phí sinh hoạt, bỉm sữa, học hành còn trong tầm kiểm soát. Nhưng khi đứa thứ hai chào đời, mọi chi phí đều tăng lên cấp số nhân theo đà bão giá. Giữa bối cảnh đắt đỏ, một nguồn thu nhập sẽ không bao giờ là đủ, nhưng để có hai nguồn thu nhập thì lại thiếu người đồng hành chăm sóc con cái.

Thứ hai là cái giá của sự hy sinh sự nghiệp. Đây chính là rào cản tâm lý lớn nhất đối với người phụ nữ hiện đại. Để nuôi dạy hai đứa con nhỏ, người mẹ thường phải tạm dừng sự nghiệp. Việc mất việc làm, mất thu nhập không chỉ làm giảm chất lượng sống của gia đình mà còn tước đi quyền tự chủ của người phụ nữ, khiến họ rơi vào trạng thái bất an, uất nghẹn khi những đóng góp chăm sóc tổ ấm bị giảm bớt giá trị trong mắt người bạn đời.

Để giải bài toán "ngại sinh", theo tôi, các chính sách hỗ trợ vĩ mô như giảm học phí, tăng phúc lợi thai sản là rất cần thiết. Tuy nhiên, ở góc độ gia đình, điều cốt lõi là sự thấu hiểu và sẻ chia gánh nặng một cách công bằng từ các ông chồng. Đừng để thiên chức làm mẹ và việc sinh đủ hai con trở thành một "canh bạc" mà ở đó người phụ nữ phải đánh đổi cả sự nghiệp, vị thế và lòng tự trọng của mình. Chỉ khi người mẹ được an toàn - an toàn về kinh tế và được tôn trọng trong gia đình - thì lúc đó, những tiếng cười của đứa trẻ thứ hai mới thực sự là niềm hạnh phúc vẹn tròn.