Diễn đàn tháng 7: Giải pháp để gia đình trẻ không"chùn bước" sinh đủ 2 con

Khi thực tế nuôi con làm "bốc hơi" giấc mơ hồng

Trước khi bước vào hành trình làm mẹ, chị Nguyễn Viết Hiền cũng như nhiều người trẻ khác, luôn giữ một cái nhìn đầy lạc quan. Với công việc ổn định trong cơ quan nhà nước, có chuyên môn vững và chịu khó làm thêm bên ngoài, chị từng tự tin mình có thể nuôi vài đứa trẻ cùng lúc mà không gặp vấn đề gì. Thế nhưng, khi các con lần lượt chào đời, "giấc mơ hồng" ấy đã phải nhường chỗ cho thực tế đầy căn ke, tính toán.

Nhìn vào cuốn sổ chi tiêu của gia đình chị Hiền với hai thiên thần nhỏ (bé lớn 4 tuổi và bé nhỏ 1 tuổi), người ta không khỏi giật mình trước những con số "biết nói". Nuôi con ở thành phố là khi các khoản chi phí sữa bỉm, học phí, thuốc men, tiêm vắc-xin... cứ nối đuôi nhau xuất hiện. Để đảm bảo an toàn cho con, chị phải chọn loại sữa có thương hiệu giá 1,2 triệu đồng/hộp, cứ 4-5 ngày lại hết một hộp, ngốn từ 6 đến 7 triệu đồng mỗi tháng. Tiền bỉm cũng là một khoản kha khá mà chị phải tiết kiệm bằng cách mua sỉ từ 12 đến 15 túi một lúc để nhận quà tặng kèm như xe tập đi, xe đẩy.

Gánh nặng thực sự tăng lên khi con bước vào tuổi đi học. Bé lớn 4 tuổi nhà chị học trường mầm non công lập chất lượng cao, dù là trường công nhưng học phí cộng với các lớp kỹ năng, Tiếng Anh, Gymkids... đã xấp xỉ 6 triệu đồng/tháng. Chưa tính tiền ăn uống, quần áo hay vui chơi cuối tuần, tổng chi phí cho riêng bé lớn đã lên tới 10 triệu đồng. Với bé nhỏ chưa đi học, do giá thuê người trông trẻ quá đắt đỏ (thấp nhất 7 triệu đồng/tháng chưa bao ăn ở), hai vợ chồng chị phải tự sắp xếp thời gian để trông con. Tính sơ bộ, để nuôi hai con ở mức bình thường tại Thủ đô, gia đình chị phải chi đến 20 triệu đồng mỗi tháng.

Vòng xoáy giảm thu nhập và nỗi lo "rút dần" tài chính

Điều đáng nói, chi phí nuôi con tỷ lệ thuận với tuổi đời của trẻ, nhưng thu nhập của cha mẹ lại có xu hướng tỷ lệ nghịch vì bị "khấu hao" thời gian. Trước đây, khi chưa vướng bận, vợ chồng chị Hiền có thể thức khuya dậy sớm làm thêm để đạt tổng thu nhập 40-50 triệu đồng/tháng. Giờ đây, việc đưa đón, chăm sóc khi con ốm đau, chơi cùng con đã chiếm trọn quỹ thời gian. Năng suất công việc giảm sút khiến thu nhập gia đình bị kéo sụt xuống chỉ còn từ 25 đến 30 triệu đồng/tháng.

Sau khi dành cố định 20 triệu đồng cho hai con, khoản tiền còn lại của hai vợ chồng chỉ vừa đủ cho những nhu cầu sinh hoạt cơ bản nhất. Chị Hiền ví việc nuôi con như một hành trình "rút dần" tài chính theo thời gian, bởi khi con lớn lên, chi phí không hề giảm đi mà chỉ chuyển từ bỉm sữa sang tiền học thêm, học ngoại ngữ, kỹ năng sống.

Chính áp lực kinh tế đè nặng, cộng với sự suy giảm thu nhập và quỹ thời gian kiệt quệ này là câu trả lời xác đáng nhất cho câu hỏi của Diễn đàn: Vì sao các gia đình trẻ ở thành thị lại e ngại sinh con thứ hai? Nếu không có một sự nỗ lực phi thường hoặc các phương án tự bơi, việc nuôi đủ hai con tại đô thị lớn chẳng khác nào một cuộc marathon quá sức.

Câu chuyện của chị Nguyễn Viết Hiền là lát cắt điển hình cho những gia đình trẻ đang bám trụ tại các đô thị. Để giải quyết bài toán gốc rễ, giúp người trẻ giải tỏa tâm lý e ngại sinh con, bên cạnh những giải pháp tự thân mang tính thích ứng của gia đình, rất cần những bệ đỡ chính sách đồng hành từ xã hội và Nhà nước:

Giải pháp tự thân từ Gia đình: Học tập cách ứng phó chủ động của chị Hiền, các gia đình có thể áp dụng việc "tiết kiệm có kiểm soát" bằng cách cắt giảm các khoản chi không thiết yếu (như đồ chơi, đồ ăn nhanh…), thay vào đó đầu tư cho con trải nghiệm du lịch. Đặc biệt, việc cha mẹ tự nâng cao năng lực (như cách chị Hiền học bằng cử nhân Ngôn ngữ Anh để tự dạy con tại nhà) là giải pháp thông minh giúp cắt giảm chi phí trung tâm mà vẫn đảm bảo chất lượng giáo dục cho con.

Mong muốn từ phía Nhà nước và xã hội: Câu chuyện học phí trường công chất lượng cao nhưng vẫn chạm ngưỡng 6 triệu đồng/tháng hay chi phí tìm người trông trẻ lên tới 7 triệu đồng/tháng cho thấy sự thiếu hụt các dịch vụ an sinh công cơ bản. Các gia đình trẻ thiết tha mong muốn Nhà nước tăng cường hệ thống nhà trẻ công lập nhận trẻ từ sớm với mức phí vừa phải; đồng thời có các chính sách trợ cấp, giảm thuế thu nhập hoặc hỗ trợ nhà ở xã hội cho các cặp vợ chồng nuôi hai con nhỏ để giảm bớt áp lực từ các hóa đơn sinh hoạt.

Sự đồng hành từ doanh nghiệp: Cần có cơ chế làm việc linh hoạt, giảm bớt áp lực KPI hoặc tạo điều kiện cho các ông bố, bà mẹ có con nhỏ được làm việc từ xa khi con ốm đau, giúp họ không bị sụt giảm thu nhập quá sâu và giữ được năng suất công việc tốt.

Sinh con là thiên chức, nhưng nuôi con là một hành trình dài hạn cần tiềm lực kinh tế và tinh thần ổn định. Chỉ khi những con số "biết nói" trong cuốn sổ chi tiêu của những người mẹ như chị Hiền được giảm tải bằng sự chia sẻ từ chính sách vĩ mô, các gia đình thành thị mới có thể an tâm mở lòng đón nhận đứa con thứ hai.