Bình đẳng giới trong gia đình: Bắt đầu từ sự chia sẻ và tôn trọng

Đó là những việc tưởng nhỏ nhưng kéo dài không dứt: Nhớ lịch tiêm của con, mua hộp sữa sắp hết, gọi điện hỏi thăm hai bên nội ngoại, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc cảm xúc của các thành viên… Có những người phụ nữ đi làm cả ngày không kém chồng, nhưng khi về nhà lại bước vào "ca làm thứ hai"…

Áp lực âm thầm trong gia đình

Chị Ngọc Lan, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, từng bật khóc chỉ vì chồng hỏi một câu: "Sao em hay cáu thế?".

Chị kể, mỗi ngày của mình bắt đầu từ 5 giờ sáng để chuẩn bị đồ ăn sáng cho cả nhà, đưa con đi học rồi đi làm. Tối về, chị tiếp tục nấu cơm, kèm con học, dọn dẹp. Trong khi đó, chồng chị cho rằng, việc mình đi làm kiếm tiền đã là trách nhiệm lớn nhất. Điều khiến chị mệt mỏi hơn là cảm giác mọi nỗ lực của mình bị xem như điều hiển nhiên.

Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh (Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam) cho rằng, sự bất bình đẳng trong gia đình hôm nay không phải lúc nào cũng đến từ định kiến nặng nề, mà đôi khi bắt nguồn từ thói quen lâu năm: Phụ nữ mặc nhiên chăm sóc, đàn ông mặc nhiên được chăm sóc. Khi một người phải gánh quá nhiều trách nhiệm mà thiếu sự chia sẻ, họ dễ rơi vào trạng thái kiệt sức, tổn thương và cảm thấy cô đơn ngay trong chính gia đình mình. Điều đáng nói là trẻ con nhìn thấy tất cả. Một bé trai lớn lên trong gia đình mà mẹ luôn phục vụ còn bố ít khi động tay vào việc nhà có thể vô thức nghĩ rằng việc chăm sóc gia đình là trách nhiệm của phụ nữ. Ngược lại, bé gái dễ hình thành suy nghĩ mình phải hy sinh, chịu đựng để làm "người phụ nữ tốt". Những khuôn mẫu ấy âm thầm đi theo trẻ đến khi trưởng thành.

Bình đẳng không phải "chia đôi"

Nhiều người vẫn hiểu nhầm bình đẳng giới là phải chia việc nhà "50-50" một cách cứng nhắc. Nhưng trong gia đình, điều quan trọng hơn là sự thấu hiểu và tinh thần cùng chia sẻ trách nhiệm.

Có những giai đoạn người vợ bận rộn hơn, người chồng sẽ làm nhiều việc hơn và ngược lại. Điều cần nhất là không ai cảm thấy mình đang phải một mình gồng gánh.

Anh Tiến Quang, một kỹ sư xây dựng, từng nghĩ việc nhà là chuyện phụ nữ. Nhưng sau lần vợ nhập viện vì kiệt sức, anh mới nhận ra vợ mình đã phải làm quá nhiều việc âm thầm suốt nhiều năm. Từ đó, anh bắt đầu thay đổi. Anh học nấu vài món đơn giản, đưa con đi học mỗi sáng và dành thời gian dọn dẹp cuối tuần cùng vợ.

"Nhà cửa không tự sạch, con cái không tự lớn lên. Mọi thứ đều cần công sức của cả hai", anh nói. Anh còn nhận ra là khi bố mẹ thay đổi, con cái cũng thay đổi theo. Con trai anh Quang giờ biết phụ mẹ gấp quần áo, rửa bát sau bữa ăn. Cô con gái nhỏ không còn nghĩ "con trai thì không cần làm việc nhà". Những bài học về bình đẳng giới hóa ra bắt đầu từ chính căn bếp, mâm cơm hay cách cha mẹ đối xử với nhau mỗi ngày.

Dạy con về sự tôn trọng từ những điều nhỏ nhất

Theo TS. Nguyễn Tuấn Anh, không ít cha mẹ vẫn vô tình gieo định kiến giới vào con từ nhỏ bằng những câu nói quen thuộc như: "Con gái phải biết việc nhà", "Con trai không được khóc", "Việc sửa chữa là của đàn ông"… Trong khi đó, điều trẻ cần học không phải là giới tính quyết định vai trò mà mỗi thành viên đều có trách nhiệm và quyền được tôn trọng như nhau.

Một người mẹ từng chia sẻ chị luôn để cả con trai và con gái cùng tham gia việc nhà. Con trai học nấu ăn, còn con gái được bố hướng dẫn sửa chiếc quạt hỏng. Chị muốn các con hiểu rằng kỹ năng sống không có giới hạn dành riêng cho nam hay nữ.

Quan trọng hơn, trẻ cần được lớn lên trong môi trường mà bố mẹ biết lắng nghe và tôn trọng nhau. Khi cha mẹ nói chuyện bình tĩnh thay vì quát tháo, biết cảm ơn nhau vì những điều nhỏ, biết hỏi ý kiến nhau trước các quyết định quan trọng, trẻ sẽ hiểu tình yêu không đi kèm sự áp đặt hay hy sinh một chiều.

Bình đẳng giới trong gia đình có thể chỉ là một người chồng chủ động rửa bát sau bữa cơm, một người vợ được nghỉ ngơi khi mệt hay một đứa trẻ hiểu rõ ai trong nhà cũng xứng đáng được yêu thương và sẻ chia. Một gia đình hạnh phúc là nơi mọi thành viên cùng nâng đỡ nhau để ai cũng được sống nhẹ nhõm và được là chính mình.

Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030 xác định thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình là nhiệm vụ quan trọng, hướng tới xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ. Câu chuyện về sự chia sẻ việc nhà giữa vợ chồng trong bài viết là một lát cắt thực tế phản ánh đúng tinh thần đó.