Diễn đàn tháng 9: Cha mẹ ở vùng sâu, vùng xa lo gì ngày con đến trường?

Nỗi lo theo từng bước chân con đến trường

Ở Bản Thẳm, xã Khun Há, tỉnh Lai Châu, chị Tao Thị Đi (24 tuổi), người dân tộc Lự cũng như nhiều phụ huynh vùng cao, từng trải qua những ngày đầu con đến trường với tâm trạng vừa mừng vừa lo. Con trai chị Đi 3 tuổi, học điểm trường mầm non ở bản. Khi đứa trẻ rời vòng tay gia đình để bước vào một môi trường mới, điều người mẹ nghĩ đến trước tiên không phải con sẽ học được bao nhiêu bài mà là con có khóc nhiều không, có sợ hãi không, có ăn đủ, ngủ được và biết tự chăm sóc bản thân hay không.

"Ngày con đi học, tôi lo nhất là con có khóc không, có sợ không, có ăn được, ngủ được không. Ở nhà có bố mẹ chăm sóc, đến trường rồi thì con phải tự lập hơn", chị Đi chia sẻ.

Nỗi lo của người mẹ còn nằm ở những điều rất nhỏ nhưng lại quan trọng với một đứa trẻ lần đầu xa gia đình như con có nghe lời cô giáo, có hòa nhập được với các bạn, có biết tự lo cho mình và có được an toàn trong những ngày ở trường hay không.

Với những gia đình có con học bán trú, khoảng cách từ nhà đến trường càng khiến cảm giác xa con rõ hơn. Mỗi ngày không được trực tiếp nhìn thấy con, cha mẹ lại thêm một lần thấp thỏm. Một bữa ăn có đủ không, đêm con có ngủ ngon không, khi ốm đau có ai ở bên… những câu hỏi ấy đôi khi cứ theo cha mẹ suốt những ngày đầu.

"Lúc đầu thì cũng lo nhiều lắm nhưng thấy con đi học ổn định, ăn ở, đi lại đều ổn thì gia đình cũng yên tâm hơn. Chi phí có khó khăn nhưng so với việc con được đi học thì chúng tôi thấy vẫn xứng đáng", chị Đi nói.

Với chị Đi, cái được lớn nhất không chỉ là con biết chữ, biết thêm kiến thức mà còn là cơ hội để con có một tương lai khác. Bởi vậy, dù cuộc sống còn không ít khó khăn, gia đình vẫn cố gắng để con được đến trường đầy đủ.

Chị Đi mong nhà trường tiếp tục tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh, đồng thời mong các chính sách hỗ trợ của Nhà nước quan tâm hơn đến đời sống của trẻ em vùng khó, nhất là những khoản liên quan đến ăn ở, sinh hoạt và học tập.

"Tôi chỉ mong nhà trường tạo điều kiện cho các con học tập tốt hơn. Nếu có thêm chính sách hỗ trợ về sinh hoạt thì gia đình sẽ đỡ khó khăn, các con được chăm sóc tốt hơn, cha mẹ cũng yên tâm hơn", chị bày tỏ.

Khi đường đến trường không chỉ là khoảng cách

Theo thày Trần Hưng Thái, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Lượng Minh, tỉnh Nghệ An, địa bàn trường có nhiều bản, học sinh ở xa. Vào mùa mưa lũ, việc đi lại có thể gặp khó khăn. Tuy nhiên, điều kiện ăn ở và sinh hoạt bán trú hiện nay cơ bản được bảo đảm.

Thầy Thái cho biết, vấn đề đáng quan tâm hơn nằm ở sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Một bộ phận cha mẹ còn bận mưu sinh, chưa thể thường xuyên theo dõi việc học và những thay đổi của con. Ở lứa tuổi THCS, khi học sinh bắt đầu có nhiều thay đổi về tâm lý, sự thiếu đồng hành ấy có thể khiến những khó khăn của các em không được phát hiện kịp thời.

"Chúng tôi quan tâm nhất là phải nắm được từng học sinh. Có em nghỉ học không đều, học tập sa sút nhưng nếu không phát hiện sớm thì rất dễ bị hổng kiến thức, rồi mất tự tin và có nguy cơ bỏ học", thầy Thái cho biết.

Từ thực tế quản lý nhà trường, thầy cho rằng giữ sĩ số không chỉ là vận động học sinh đến lớp. Điều quan trọng hơn là phải tìm hiểu vì sao các em nghỉ học, vì sao việc học sa sút và gia đình đang gặp khó khăn gì.

Khi một học sinh có biểu hiện nghỉ học không đều, giáo viên chủ nhiệm sẽ liên hệ với cha mẹ hoặc người giám hộ, tìm hiểu nguyên nhân và cùng gia đình tìm hướng giải quyết. Với những gia đình khó khăn, nhà trường lựa chọn cách tiếp cận bằng sự chia sẻ, thuyết phục thay vì chỉ nhắc nhở.

"Không nên đợi đến khi học sinh bỏ học mới vận động. Phải phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ để hỗ trợ ngay từ đầu", thầy Thái chia sẻ.

Gỡ từng rào cản để trẻ không bỏ lại việc học

Một trong những trở ngại mà học sinh dân tộc thiểu số gặp phải là khả năng sử dụng tiếng Việt trong học tập chưa đồng đều. Có những em giao tiếp trong sinh hoạt hằng ngày khá tốt, nhưng khi bước vào bài học, việc nghe hiểu, đọc hiểu, diễn đạt hoặc tiếp nhận những khái niệm mới lại trở thành một thử thách.

Điều đó đòi hỏi giáo viên phải kiên trì hơn. Nhà trường phải nắm được điểm xuất phát của từng học sinh, củng cố kiến thức nền, hỗ trợ tiếng Việt, phụ đạo những em còn hạn chế và hướng dẫn phương pháp tự học.

Theo thầy Thái, không thể yêu cầu tất cả học sinh phải có cùng một xuất phát điểm. Điều quan trọng là giúp từng em tiến bộ từ chính điểm xuất phát của mình.

"Có em tiếp thu nhanh, có em cần nhiều thời gian hơn. Giáo viên phải nắm được từng em để có cách hỗ trợ phù hợp. Mục tiêu là giúp các em tiến bộ chứ không phải bắt tất cả phải giống nhau", thầy nói.

Ở trường bán trú, công việc của giáo viên cũng không dừng lại sau tiếng trống tan học. Thầy cô còn tham gia quản lý, chăm sóc, hỗ trợ học sinh trong sinh hoạt hằng ngày. Với những em còn nhỏ, xa gia đình, thầy cô đôi khi trở thành người gần gũi nhất để các em tìm đến khi gặp khó khăn.

Bởi vậy, câu chuyện của trẻ vùng cao đến trường không chỉ là câu chuyện về thiếu hay đủ một phòng học, một con đường hay một bữa ăn. Đó còn là câu chuyện về sự đồng hành.

Khi gia đình còn khó khăn, một số trẻ phải phụ giúp việc nhà, lao động hoặc đối mặt với những áp lực khác trong cuộc sống, nguy cơ bỏ học vẫn có thể xuất hiện. Nhà trường vì thế phải đi trước một bước, nhận diện những hoàn cảnh dễ tổn thương và phối hợp với gia đình, chính quyền, cộng đồng để giữ các em lại với lớp học.

"Giữ được một học sinh ở lại trường không chỉ là giữ một chỗ ngồi trong lớp. Quan trọng hơn là giữ cho em ấy cơ hội được học tập, hoàn thành chương trình, có định hướng nghề nghiệp và sau này có thể tự lập", thầy Thái nhấn mạnh.

Và phía sau mỗi bước chân của con trẻ là những người mẹ vẫn đau đáu ngóng con, những người thầy kiên trì giữ học sinh ở lại lớp và những chính sách cần tiếp tục được hoàn thiện để trẻ em vùng sâu, vùng xa có thêm điều kiện học tập, trưởng thành.