Đinh Hương Thủy: Thắp sáng sân khấu bằng những vai diễn đặc biệt

Nghệ sĩ Đinh Hương Thủy (SN 1987), diễn viên Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, đến với lớp học diễn xuất dành cho người khiếm thị theo lời mời của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp. Ban đầu, chị hỗ trợ lựa chọn học viên, nhưng sau cuộc gặp đầu tiên, Thủy quyết định gắn bó với lớp học và trực tiếp hướng dẫn các học viên làm quen với diễn xuất.

"Sau cuộc gặp gỡ đầu tiên với những người khiếm thị, bên trong tôi như thôi thúc mình cần dành thời gian để đồng hành cùng họ. Vậy là tôi trở thành giáo viên của lớp học", Thủy kể.

Khi tham gia dàn dựng vở "Bến Tằm" với 6 diễn viên khiếm thị không chuyên, Thủy đối diện với một thử thách khác biệt. Vốn quen với nhịp làm việc nhanh và yêu cầu cao của sân khấu chuyên nghiệp, chị nhận ra mình không thể áp dụng cách làm cũ mà phải bắt đầu từ những kỹ năng căn bản nhất.

“Là diễn viên, tôi đã quen làm việc trong môi trường đòi hỏi tốc độ và sự nhạy bén. Nhưng với lớp học này, tôi nhận ra mình phải bắt đầu lại từ những điều cơ bản nhất. Ngày đầu tiên giảng dạy, có bạn còn chưa biết thế nào là đứng thẳng. Vậy làm sao để các bạn có thể thực hiện một tác phẩm, xây dựng nhân vật và diễn được những lớp cảm xúc mà tôi mong muốn?

Tôi xác định phải dạy từ những định nghĩa đầu tiên: thế nào là một diễn viên. Không còn cách nào khác ngoài kiên trì, nhẫn nại và tin rằng sẽ có ngày các bạn diễn được một vở kịch”, Thủy chia sẻ.

Từ những băn khoăn ban đầu, chị chia nhỏ bài tập, hướng dẫn từng bước và điều chỉnh cách truyền đạt theo khả năng của mỗi học viên. Có những điều với diễn viên chuyên nghiệp đã trở thành phản xạ, nhưng với người mới làm quen sân khấu, lại cần thời gian để hiểu và thực hành. Vì vậy, Thủy kiên nhẫn giải thích, làm mẫu và cùng học viên luyện tập nhiều lần.

Ngoài giờ học, chị còn trò chuyện để hiểu thêm về tính cách, suy nghĩ và cách cảm nhận thế giới của từng người. Theo Thủy, muốn giúp học viên thể hiện nhân vật, trước hết phải hiểu họ, nhận ra điểm mạnh và biết mỗi người cần được hỗ trợ ra sao.

Với chị, mục tiêu không chỉ là đưa các diễn viên khiếm thị lên sân khấu. Họ cần hiểu vai diễn, nắm được diễn biến câu chuyện, biết khi nào cần nói, khi nào cần lắng nghe và làm sao để kết nối với bạn diễn. Qua đó, họ từng bước chủ động hơn trong quá trình thể hiện tác phẩm.

Quá trình tập luyện cũng đem đến cho Thủy nhiều bất ngờ. Chị nhận thấy ở các học viên sự lạc quan, nghị lực và tình yêu diễn xuất. Dù gặp khó khăn khi tiếp cận những kỹ năng mới, họ vẫn mong muốn được học, được diễn và đứng trên sân khấu. Điều đó khiến chị thêm tin tưởng vào khả năng của học viên, đồng thời nhìn lại chính cách mình làm nghề.

Cảm xúc của người diễn viên không có khuôn mẫu

Theo Thủy, diễn xuất không chỉ cần kỹ thuật mà còn cần những rung động chân thật. Quá trình làm việc với các diễn viên khiếm thị giúp chị nhận ra rằng những người chưa qua đào tạo bài bản vẫn có thể tạo nên cách thể hiện riêng nếu được hướng dẫn và phát huy đúng khả năng.

"Đôi khi những nghệ sĩ chuyên nghiệp vì đã quá quen với diễn xuất nên ở một lúc nào đó, những rung động có thể tạm mất đi. Còn với những người khiếm thị có tinh thần yêu diễn xuất, cảm xúc có thể luôn nóng hổi", chị chia sẻ.

Tuy nhiên, cảm xúc tự nhiên vẫn cần được dẫn dắt để phù hợp với hoàn cảnh và nhân vật. Đây cũng là điều Thủy kiên trì hướng dẫn các học viên trong quá trình tập vở "Bến Tằm".

Không chỉ học viên thay đổi qua từng buổi tập, bản thân Thủy cũng có thêm những trải nghiệm mới. Chị nhớ có học viên từng nhận xét: "Cô Thủy nói rất to". Câu nói giản dị khiến chị nhận ra người hướng dẫn cũng cần lắng nghe, điều chỉnh cách giao tiếp để hiểu và đồng hành với học viên tốt hơn.

Với Thủy, người khuyết tật cần nhiều hơn cơ hội xuất hiện trên sân khấu. Họ cần được học tập, tập luyện và tham gia thực chất vào quá trình sáng tạo, được hiểu vai diễn, đóng góp ý tưởng và thể hiện góc nhìn của riêng mình, thay vì chỉ làm theo sự sắp đặt của người khác.

Tham gia Tuần lễ sân khấu và nghệ thuật trình diễn bao hàm "Đồng cam cộng hưởng" 2026, Thủy hy vọng những hoạt động nghệ thuật dành cho người khuyết tật sẽ được duy trì thường xuyên, mở thêm cơ hội để họ học hỏi và thể hiện bản thân. 

Diễn ra tại Hà Nội từ nay đến 25/10, chương trình quy tụ nghệ sĩ khuyết tật và không khuyết tật đến từ Việt Nam và quốc tế, với nhiều loại hình như kịch, múa đương đại, opera và hợp xướng.

Chương trình do EUNIC Việt Nam - mạng lưới các Viện Văn hóa Quốc gia thuộc châu Âu tại Việt Nam tổ chức, Viện Goethe Hà Nội điều phối và đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp chỉ đạo sản xuất.