Doanh nghiệp ồ ạt tăng vốn, thị trường đối mặt “bài toán hấp thụ” hàng chục tỷ cổ phiếu mới

Huy động vốn cổ phần bước vào chu kỳ bùng nổ mới

Sau nhiều năm doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng và trái phiếu, thị trường chứng khoán đang dần lấy lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Theo số liệu của FiinGroup, tính đến ngày 25/5/2026, tổng giá trị các kế hoạch phát hành vốn cổ phần và IPO của doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và cao gấp 2,5 lần mức trung bình của 5 năm gần đây. Đây là quy mô huy động vốn lớn nhất kể từ giai đoạn thị trường sôi động năm 2021.

Đằng sau con số này là nhu cầu vốn ngày càng lớn của doanh nghiệp khi nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Áp lực mở rộng sản xuất kinh doanh, đầu tư dự án, tăng quy mô tín dụng và đáp ứng các yêu cầu về an toàn tài chính khiến nhiều doanh nghiệp lựa chọn phát hành cổ phiếu thay vì gia tăng vay nợ.

Đặc biệt, sau giai đoạn thị trường trái phiếu doanh nghiệp trải qua nhiều biến động, việc tăng vốn chủ sở hữu được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp cải thiện năng lực tài chính, giảm đòn bẩy và nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn khác.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là đến nay mới chỉ khoảng 30% kế hoạch phát hành được triển khai, đồng nghĩa khoảng 70% lượng vốn dự kiến huy động vẫn đang nằm trên giấy. Điều này cho thấy áp lực dồn vào những tháng cuối năm sẽ rất lớn, không chỉ đối với doanh nghiệp phát hành mà còn đối với khả năng hấp thụ của thị trường.

Ngân hàng dẫn đầu làn sóng tăng vốn quy mô lớn

Tâm điểm của hoạt động huy động vốn năm nay thuộc về nhóm ngân hàng. Theo thống kê, các ngân hàng đang lên kế hoạch huy động khoảng 128.000 tỷ đồng vốn cổ phần trong năm 2026, cao gấp hơn 7 lần quy mô phát hành của năm trước và tăng hơn 70% so với mức bình quân 5 năm. Đây được xem là đợt tăng vốn lớn nhất từ trước đến nay của ngành ngân hàng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu bổ sung vốn cấp 1 để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn theo Basel II, Basel III, đồng thời tạo dư địa cho tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng.

Những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng tín dụng thường cao hơn đáng kể so với tốc độ huy động vốn. Điều này khiến nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh tăng vốn điều lệ nhằm cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR), mở rộng hạn mức tín dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, VPBank, HDBank, MBBank hay Ngân hàng Quốc Dân đều đã công bố các kế hoạch tăng vốn quy mô lớn, chủ yếu thông qua phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc cổ đông hiện hữu.

Nếu các kế hoạch này được triển khai đồng loạt trong nửa cuối năm, lượng cổ phiếu ngân hàng bổ sung cho thị trường sẽ ở mức rất lớn.

Không chỉ ngân hàng, các doanh nghiệp tài chính và bất động sản cũng đang gia tăng nhu cầu huy động vốn.

Ở nhóm công ty chứng khoán, tổng giá trị phát hành dự kiến đạt khoảng 48.200 tỷ đồng. Đây là mức tăng đáng kể trong bối cảnh thị trường đang kỳ vọng thanh khoản và quy mô giao dịch sẽ tiếp tục mở rộng trong các năm tới.

Các công ty như Chứng khoán TP.HCM, VNDirect, Chứng khoán Nhất Việt hay Chứng khoán Rồng Việt đang có nhu cầu bổ sung nguồn vốn cho hoạt động cho vay ký quỹ (margin), tự doanh và đầu tư công nghệ.

Trong khi đó, nhóm bất động sản dự kiến phát hành gần 37.300 tỷ đồng cổ phiếu, tăng khoảng 68% so với cùng kỳ năm trước.

Sau giai đoạn khó khăn kéo dài, nhiều doanh nghiệp địa ốc đang cần nguồn vốn mới để tái cơ cấu tài chính, thanh toán nghĩa vụ nợ và tiếp tục triển khai các dự án dang dở. Các doanh nghiệp như Novaland cùng nhiều doanh nghiệp bất động sản khác tiếp tục nằm trong nhóm có nhu cầu tăng vốn lớn.

Bên cạnh đó, thị trường IPO cũng đang xuất hiện xu hướng mới khi các thương vụ đến chủ yếu từ khu vực tư nhân thay vì quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước như trước đây.

Các hoạt động tách doanh nghiệp (spin-off), tái cấu trúc hệ sinh thái và đưa các công ty thành viên lên sàn đang dần trở thành động lực mới của thị trường vốn.

Rủi ro pha loãng trở thành vấn đề đáng quan tâm

Mặc dù huy động vốn là tín hiệu tích cực cho thấy doanh nghiệp đang mở rộng hoạt động và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới, song quy mô phát hành quá lớn cũng kéo theo những rủi ro không nhỏ.

Theo FiinGroup, tổng lượng cổ phiếu dự kiến đưa ra thị trường trong năm 2026, bao gồm phát hành tăng vốn và chia tách cổ phiếu, có thể đạt khoảng 48,2 tỷ đơn vị, tăng 26% so với năm trước và tương đương khoảng 17,1% tổng lượng cổ phiếu đang lưu hành cuối năm 2025. Đây là tỷ lệ cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Trong đó, lượng cổ phiếu phát hành để tăng vốn đạt hơn 19,4 tỷ đơn vị, tăng tới 91,6% so với năm trước. Phần còn lại đến từ các chương trình trả cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành cổ phiếu thưởng và chia tách cổ phiếu.

Đối với nhà đầu tư, điều này đồng nghĩa nguy cơ pha loãng lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS) sẽ gia tăng nếu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp tốc độ tăng vốn.

Trong trường hợp doanh nghiệp huy động được vốn nhưng chưa thể chuyển hóa nhanh thành hiệu quả kinh doanh, áp lực lên giá cổ phiếu là điều khó tránh khỏi.

Giới phân tích cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc doanh nghiệp có kế hoạch phát hành hay không, mà nằm ở khả năng thị trường hấp thụ lượng cổ phiếu khổng lồ sắp được tung ra.

Bối cảnh hiện nay chưa thực sự thuận lợi khi thanh khoản thị trường dù cải thiện nhưng chưa quay trở lại giai đoạn bùng nổ, dòng vốn ngoại vẫn duy trì xu hướng bán ròng và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp có sự phân hóa mạnh giữa các ngành.

Nếu hàng loạt kế hoạch tăng vốn được triển khai cùng thời điểm trong nửa cuối năm, áp lực cung cổ phiếu sẽ gia tăng đáng kể. Điều này có thể khiến mặt bằng định giá chịu sức ép điều chỉnh, đặc biệt ở những doanh nghiệp phát hành với quy mô lớn nhưng chưa chứng minh được hiệu quả sử dụng vốn.

Ngược lại, nếu nguồn vốn mới được sử dụng hiệu quả cho các dự án tăng trưởng, mở rộng tín dụng hoặc nâng cao năng lực cạnh tranh, làn sóng tăng vốn năm 2026 có thể trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp bước vào chu kỳ tăng trưởng mới và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán trong những năm tới.