Cách dùng yến sào, nhân sâm, tránh "bổ quá hóa hại"

Yến sào: Bổ dưỡng nhưng không dành cho tất cả

BS Phan Thị Thu Thảo, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương cho biết, những năm gần đây, các sản phẩm từ cây thuốc Đông y trở thành xu hướng quà tặng được ưa chuộng bởi vừa mang thông điệp an khang, trường thọ, vừa gắn với văn hóa truyền thống của người Việt. Tuy nhiên, "giá trị cao không đồng nghĩa với phù hợp cho mọi đối tượng. Nếu dùng sai người, sai cách, lợi bất cập hại". 

Theo BS Phan Thị Thu Thảo, yến sào có vị ngọt, tính bình, quy vào kinh phế và thận, có tác dụng bổ phế dưỡng âm, ích khí, bổ huyết, kiện tỳ. Đây là thực phẩm - dược liệu phù hợp với người suy nhược, gầy yếu, mệt mỏi kéo dài; người mới ốm dậy, sau phẫu thuật hoặc người mắc các vấn đề hô hấp do phế hư. Nhờ khả năng dưỡng âm, yến giúp giảm ho khan, ho có đờm, thường được chưng với đường phèn để tăng hiệu quả.

Không chỉ vậy, yến sào còn được nhiều người ưa chuộng nhờ tác dụng làm đẹp da, hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa, phù hợp với người da khô, xạm. Người cao tuổi dùng yến có thể giảm mệt mỏi, suy nhược, hỗ trợ trí nhớ. Trẻ em suy dinh dưỡng, chậm lớn và phụ nữ sau sinh cũng có thể sử dụng, nhưng cần có tư vấn và theo dõi của bác sĩ Y học cổ truyền. 

Tuy nhiên, BS Thảo lưu ý những người có tỳ vị hư hàn, thường xuyên đầy bụng, chậm tiêu, dễ tiêu chảy khi ăn đồ tanh lạnh cần thận trọng, bởi yến có thể khiến tình trạng rối loạn tiêu hóa nặng hơn. Người có cơ địa dị ứng với hải sản, trứng, sữa cũng không nên dùng yến do nguy cơ phản ứng dị ứng. Trẻ em dưới 1 tuổi, khi hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, không được khuyến cáo sử dụng yến sào. Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn tính cần cân nhắc kỹ vì yến chứa nhiều axit amin, nếu dùng không phù hợp có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho thận.

Nhân sâm: có thể "bổ quá hóa hại"

Nhân sâm được xem là một trong những vị thuốc bổ hàng đầu của Đông y. BS Phan Thị Thu Thảo cho biết, nhân sâm có vị ngọt, hơi đắng, tính ấm, tác dụng đại bổ nguyên khí, bổ tỳ ích phế, sinh tân dịch. Nhân sâm phù hợp với người suy nhược cơ thể, mệt mỏi kéo dài, người mới ốm dậy, sau phẫu thuật, phụ nữ sau sinh hoặc người có thể trạng khí hư, huyết hư với biểu hiện da xanh, ăn uống kém, mất ngủ.

Ở người cao tuổi, nhân sâm giúp tăng sức đề kháng, cải thiện trí nhớ, giảm mệt mỏi. Với nam giới, khi được phối hợp đúng trong bài thuốc, nhân sâm có thể hỗ trợ ích tinh, tráng dương. Những người lao động nặng, vận động nhiều cũng có thể hưởng lợi từ tác dụng tăng sức bền, hồi phục thể lực của nhân sâm.

Tuy nhiên nếu sử dụng không đúng có thể "bổ quá hóa hại". BS Thảo cảnh báo, những người có thể trạng nhiệt, dễ nóng trong, thường xuyên nổi mụn, táo bón, mặt đỏ, hoặc đang sốt cao không nên sử dụng nhân sâm vì có thể làm tình trạng "nhiệt" trầm trọng hơn. Người tăng huyết áp, đặc biệt là huyết áp chưa được kiểm soát tốt, cũng cần tránh dùng nhân sâm. Đặc biệt, người mắc các bệnh lý tự miễn cần thận trọng khi sử dụng nhân sâm do nguy cơ kích thích miễn dịch quá mức. 

Phụ nữ mang thai, nhất là trong 3 tháng đầu, và trẻ em dưới 12 tuổi không được khuyến cáo dùng nhân sâm.