Được - mất trong gia đình đa nghề

Ngày càng nhiều gia đình ở đô thị chuyển sang trạng thái "đa nghề", nơi mỗi thành viên đều linh hoạt xoay xở với nhiều công việc khác nhau để duy trì cuộc sống.

Mỗi ngày quay như chong chóng

Câu chuyện của gia đình chị Vũ Thị Hoa (36 tuổi) và anh Nguyễn Văn Hải (38 tuổi) trú ở phường Hoàng Liệt, Hà Nội, là một lát cắt sinh động cho xu hướng này.

Một ngày của chị Hoa bắt đầu từ 6 giờ sáng, với việc kiểm tra tin nhắn của đối tác, nhân viên và các đơn hàng liên quan đến hai quán cà phê mà chị cùng bạn bè góp vốn kinh doanh. Với chị, điện thoại không chỉ là phương tiện liên lạc mà gần như một "văn phòng di động".

Công việc chính của chị Hoa là quản lý phòng nhân sự cho một công ty thiết bị y tế. Đây là vị trí đòi hỏi sự tập trung cao độ, thường xuyên xử lý các vấn đề liên quan đến tuyển dụng, đào tạo và chính sách nhân sự. Thế nhưng, ngay cả trong giờ nghỉ trưa, chị vẫn tranh thủ gọi điện cho quản lý quán cà phê ở Hà Nội, Phố Nối (Hưng Yên) để nắm tình hình kinh doanh. "Có những hôm đang họp, điện thoại rung liên tục vì quán gặp sự cố. Không nghe thì lo, mà nghe thì sợ ảnh hưởng công việc chính", chị Hoa chia sẻ.

Buổi tối, sau khi hoàn thành công việc ở công ty và trở về nhà, thay vì nghỉ ngơi, chị lại tiếp tục "ca làm thứ hai": Kiểm tra sổ sách, lên kế hoạch marketing, hoặc họp online với các cổ đông của quán. Với chị, việc kinh doanh thêm để tăng thu nhập cũng là một cách "tạo đường lui" trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động.

Không kém phần bận rộn, anh Hải, chồng chị Hoa, cũng sống trong guồng quay của một "lao động linh hoạt". Là trưởng nhóm kinh doanh của một công ty, anh thường xuyên phải đạt chỉ tiêu doanh số, quản lý đội nhóm và gặp gỡ khách hàng.

Thế nhưng, khi thành phố lên đèn, anh lại chuyển sang một vai trò khác: đồng làm chủ một quán bún đêm ở phố cổ. "Ban đầu tôi chỉ nghĩ đầu tư với bạn bè, học hỏi kinh nghiệm và kiếm thêm chút thu nhập. Nhưng dần dần, thấy công việc kinh doanh cũng ổn nên duy trì luôn", anh Hải chia sẻ.

Từ khoảng 18 giờ đến tối muộn, anh tất bật phụ quán, từ đón khách, thu ngân đến hỗ trợ vận hành. Công việc này không chỉ giúp anh tăng thêm thu nhập mỗi tháng mà còn mang lại cảm giác chủ động hơn về tài chính.

Trong căn hộ chung cư nhỏ, hai vợ chồng chị Hoa - anh Hải hiếm khi có một buổi tối trọn vẹn bên nhau. Người bận họp online, người tất bật với việc kinh doanh. Những bữa cơm gia đình vì thế cũng trở nên thưa thớt.

Thu nhập tăng, sự kết nối gia đình giảm

Không thể phủ nhận, mô hình "đa nghề" đã giúp gia đình chị Hoa và anh Hải có nguồn thu nhập ổn định hơn. Thay vì phụ thuộc vào một công việc duy nhất, họ có tới 2 - 3 nguồn thu, từ lương chính, lợi nhuận kinh doanh đến thu nhập dịch vụ. "Có thêm nguồn thu thì mình yên tâm hơn, nhất là khi 2 con nhỏ đang tuổi ăn, tuổi học, chi phí ngày càng nhiều", chị Hoa chia sẻ.

Thực tế, đây cũng là lựa chọn của nhiều gia đình trẻ hiện nay. Khi giá nhà, chi phí sinh hoạt, học hành của con cái… tất cả đều tăng, buộc các cặp vợ chồng phải tìm cách xoay xở để đảm bảo cuộc sống.

Tuy nhiên, phía sau những con số thu nhập tăng lên là không ít hệ lụy. Điều phải nói tới đầu tiên là tình trạng quá tải và kiệt sức. Làm nhiều việc đồng nghĩa với thời gian nghỉ ngơi bị rút ngắn. Chị Hoa thừa nhận, có những ngày chị chỉ ngủ 4 - 5 tiếng, đầu óc luôn trong trạng thái căng thẳng. "Tôi từng nghĩ mình còn trẻ, làm nhiều một chút không sao. Nhưng có lúc mệt quá, chỉ muốn buông hết", chị tâm sự.

Anh Hải cũng không tránh khỏi cảm giác tương tự. Sau một ngày làm việc căng thẳng, buổi tối lại tất bật với công việc kinh doanh quán bún khiến anh gần như không có thời gian nghỉ ngơi. "Có hôm, đang đứng bán mà mắt cứ díp lại, phải nhờ người trông giúp một lúc rồi mới làm tiếp được", anh Hải kể.

Việc "đa nghề" cũng dẫn đến thiếu sự kết nối trong gia đình giữa vợ chồng và các con. Khi mỗi người đều bận rộn với công việc riêng, thời gian dành cho nhau trở nên ít ỏi. Những câu chuyện thường ngày, những khoảnh khắc chia sẻ dần bị thay thế bằng các cuộc gọi công việc, tin nhắn khách hàng. "Có hôm hai vợ chồng ở cùng nhà nhưng mỗi người một phòng, mỗi người một việc. Nhiều khi muốn nói chuyện cũng không có thời gian", chị Hoa cho biêt.

Đặc biệt, với những gia đình có con nhỏ, việc cha mẹ bận rộn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ. Trẻ thiếu sự quan tâm, dễ cảm thấy cô đơn dù sống trong một gia đình đầy đủ.

Cần một "ranh giới mềm"

Xu hướng "đa nghề" có thể là tất yếu trong bối cảnh kinh tế hiện nay cũng như cuộc sống gia đình do chi phí học hành của con cái, đối nội, đối ngoại… Nhưng theo nhiều chuyên gia, điều quan trọng là các gia đình cần thiết lập được những "ranh giới mềm" để không đánh mất sự cân bằng.

Thực tế, gia đình chị Hoa và anh Hải, sau một thời gian "chạy đua" với công việc, họ bắt đầu nhận ra cần điều chỉnh. Chị Hoa cho hay, anh chị cùng thống nhất với nhau, ít nhất mỗi tuần phải có một buổi tối không làm việc, chỉ dành cho gia đình. Anh Hải chủ động giảm bớt thời gian và công việc ở quán, chia dần việc cho các bạn cũng như thống nhất tìm người phụ thêm vào những buổi tối cuối tuần để có thời gian nghỉ ngơi, đảm bảo sức khoẻ, kết nối vợ con…

Từ thực tế câu chuyện của gia đình chị Vũ Thị Hoa và anh Nguyễn Văn Hải, các chuyên gia lao động cho rằng, mô hình "lao động linh hoạt" sẽ còn tiếp tục phát triển, đặc biệt trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, nếu không có sự kiểm soát, nó có thể biến thành "cái bẫy" khiến người lao động rơi vào vòng xoáy làm việc không hồi kết.

Gia đình, là không gian để nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng và nuôi dưỡng cảm xúc. Khi mọi thành viên đều trở thành những "lao động linh hoạt", câu hỏi đặt ra ngoài "kiếm được bao nhiêu" sẽ là "giữ được điều gì".

"Đa nghề" mang lại cơ hội nhưng cũng kéo theo áp lực. Và giữa vòng quay đó, việc giữ gìn sự gắn kết gia đình, bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần chính là thách thức lớn nhất, cũng là điều quan trọng nhất mà mỗi gia đình cần hướng tới.