Phụ nữ giữ nhịp gia đình ra sao?

Linh hoạt để không đứt gãy chi tiêu

Tháng 11/2025, chị Nguyễn Thị Hồng (35 tuổi, TPHCM) bất ngờ nghỉ việc sau hơn 8 năm làm kế toán cho một doanh nghiệp xuất khẩu. Cùng thời điểm, chồng chị (nhân viên kinh doanh) cũng rơi vào cảnh thu nhập giảm sâu do thị trường chững lại. Gia đình 4 người vốn quen với mức chi tiêu ổn định bỗng phải đối mặt với áp lực tài chính rõ rệt.

Không hoang mang, chị Hồng bắt đầu "tái cấu trúc" lại toàn bộ chi tiêu trong gia đình. Từ những khoản tưởng như cố định như học phí, sinh hoạt phí, đến các chi tiêu linh hoạt như ăn uống, giải trí… đều được chị rà soát, phân loại lại.

Chị chia sẻ, điều đầu tiên là phải nhìn thẳng vào thực tế mình còn bao nhiêu tiền, chi tối thiểu bao nhiêu để duy trì cuộc sống. Sau đó, chị chuyển sang mô hình chi tiêu "3 lớp": Thiết yếu - cần thiết - có thể cắt giảm. Những khoản như mua sắm online, ăn ngoài, du lịch gần như bị loại bỏ hoàn toàn trong giai đoạn đầu.

Song song, chị tận dụng kỹ năng kế toán để nhận làm thêm công việc freelance, từ kê khai thuế đến tư vấn tài chính cho các hộ kinh doanh nhỏ. Thu nhập không cao như trước nhưng giúp gia đình duy trì dòng tiền đều đặn.

"Phụ nữ thường quen với việc chi tiêu nên cũng có lợi thế trong việc co giãn ngân sách. Quan trọng là mình không để tài chính rơi vào trạng thái mất kiểm soát", chị Hồng nói.

Câu chuyện của chị Hồng không phải cá biệt. Trong nhiều gia đình, khi thu nhập chính bị ảnh hưởng, chính phụ nữ là người nhanh chóng thích nghi, điều chỉnh và tìm kiếm nguồn thu bổ sung, dù nhỏ nhưng bền vững. Họ không chỉ "giữ tiền" mà còn giữ được sự ổn định tài chính tối thiểu, yếu tố quan trọng để gia đình không rơi vào khủng hoảng.

Theo chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển, trong bối cảnh thu nhập biến động, khả năng co giãn tài chính của hộ gia đình là yếu tố then chốt. Việc phân tầng chi tiêu và duy trì dòng tiền, dù ở mức tối thiểu, sẽ giúp gia đình tránh rơi vào trạng thái đứt gãy.

"Van điều hòa" trong những ngày bất ổn

Nếu tài chính là phần "cứng", thì cảm xúc lại là phần "mềm" nhưng không kém phần quan trọng. Trong bối cảnh thất nghiệp hoặc thu nhập giảm, áp lực tâm lý thường đè nặng lên người lao động, đặc biệt là nam giới - những người vẫn chịu nhiều kỳ vọng về vai trò trụ cột.

Chị Trần Minh Anh (32 tuổi, Hà Nội) nhớ lại quãng thời gian chồng chị mất việc do công ty cắt giảm nhân sự: "Anh ấy gần như khép mình, ít nói, dễ cáu gắt. Có lúc chỉ một chuyện nhỏ cũng khiến không khí gia đình căng thẳng". Thay vì phản ứng tiêu cực, chị Minh Anh chọn cách "hạ nhiệt" tình hình. Chị chủ động giảm bớt những kỳ vọng, tránh nhắc đến chuyện tiền bạc trong thời điểm nhạy cảm, đồng thời tạo không gian để chồng có thể chia sẻ khi sẵn sàng.

"Có những lúc mình phải đóng vai người lắng nghe nhiều hơn là người phán xét. Đàn ông khi mất việc họ dễ tự ti, nên nếu mình tạo thêm áp lực thì gia đình rất dễ rạn nứt", chị nói. Chị cũng duy trì những thói quen nhỏ nhưng có tác dụng lớn như cùng ăn cơm tối, cùng xem một bộ phim hoặc đơn giản là một buổi đi bộ ngắn. Những hoạt động này giúp giữ kết nối, giảm cảm giác cô lập và căng thẳng.

Theo chuyên gia tâm lý Trần Thành Nam, biến động việc làm không chỉ là cú sốc kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận giá trị bản thân của người lao động. Vì vậy, việc duy trì môi trường gia đình ổn định về cảm xúc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Giữ nhịp vận hành và kết nối - những điều nhỏ tạo nên sự bền vững

Biến động việc làm không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập mà còn làm đảo lộn nhịp sinh hoạt của cả gia đình. Khi một người mất việc, lịch trình thay đổi, vai trò trong gia đình cũng cần được điều chỉnh lại.

Chị Lê Thị Mai (40 tuổi, Bình Dương) kể, sau khi chuyển từ công việc văn phòng sang bán hàng online tại nhà, cuộc sống gia đình ban đầu khá lộn xộn. Không còn giờ giấc cố định, chị vừa làm việc vừa chăm con, nhiều lúc cảm thấy quá tải. "Có thời điểm mình thấy mọi thứ rối tung: Công việc không hiệu quả, con cái thiếu nề nếp, bản thân thì lúc nào cũng mệt", chị nhớ lại.

Nhận ra vấn đề, chị bắt đầu thiết lập lại "kỷ luật mềm" cho gia đình. Chị phân chia thời gian rõ ràng, buổi sáng tập trung làm việc, buổi chiều dành cho con cái, buổi tối là thời gian gia đình. Chị cũng chủ động giao việc cho các thành viên, chồng hỗ trợ việc nhà, con lớn tự chuẩn bị đồ dùng học tập.

Quan trọng hơn, chị duy trì các "điểm chạm" kết nối như bữa cơm gia đình, những cuộc trò chuyện ngắn mỗi ngày, các hoạt động chung vào cuối tuần. "Gia đình giống như một cỗ máy, nếu một bánh răng thay đổi thì các phần khác cũng phải điều chỉnh theo. Nếu không có người đứng ra sắp xếp lại, mọi thứ rất dễ rối loạn", chị Mai chia sẻ.

Trong nhiều trường hợp, phụ nữ chính là người đảm nhận vai trò "điều phối" này. Họ không chỉ tổ chức lại công việc, thời gian mà còn giữ cho các mối quan hệ trong gia đình không bị lỏng lẻo khi đối mặt với áp lực bên ngoài.

Theo chuyên gia xã hội học Khuất Thu Hồng, gia đình hiện đại vận hành như một hệ thống linh hoạt, trong đó vai trò các thành viên có thể thay đổi theo hoàn cảnh; người có khả năng tổ chức và kết nối sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định.

Nhìn từ những câu chuyện cụ thể, có thể thấy vai trò của phụ nữ trong gia đình hiện đại đã vượt xa khái niệm "hậu phương" truyền thống. Họ không chỉ hỗ trợ mà còn chủ động điều tiết, thích nghi và dẫn dắt gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn.

Trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động, vai trò này càng trở nên rõ nét. Phụ nữ vừa phải linh hoạt trong công việc, vừa giữ vững "nhịp sống" gia đình, đây là một nhiệm vụ không hề dễ dàng nhưng lại mang tính quyết định.

Ở một góc nhìn khác, việc thừa nhận và chia sẻ vai trò này cũng là điều cần thiết. Khi các thành viên trong gia đình cùng ý thức và hỗ trợ lẫn nhau, "gánh nặng điều tiết" sẽ không còn đặt lên vai một người, mà trở thành trách nhiệm chung. Bởi sau cùng, giữ được nhịp gia đình trong những thời điểm khó khăn không chỉ là câu chuyện của riêng phụ nữ, mà là thước đo của sự trưởng thành và gắn kết của cả một gia đình.