Fed tăng lãi suất lần đầu sau 3 năm, giá vàng thế giới quay đầu giảm

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa đưa ra quyết định được giới đầu tư toàn cầu theo dõi sát sao: nâng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Quyết định này không chỉ tác động trực tiếp đến chính sách tiền tệ của nền kinh tế lớn nhất thế giới, mà còn ngay lập tức tạo ra phản ứng rõ rệt trên thị trường vàng quốc tế.

Fed tăng lãi suất lần đầu sau 3 năm

Trong cuộc họp chính sách vừa kết thúc, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã nhất trí tuyệt đối với tỷ lệ 12-0, nâng phạm vi lãi suất quỹ liên bang từ 3,5-3,75% lên 3,75-4%. Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất trong hơn ba năm, sau khi giữ nguyên chính sách suốt 5 cuộc họp liên tiếp từ đầu năm, đồng thời đảo ngược một phần chu kỳ nới lỏng đã thực hiện ba lần cắt giảm lãi suất trong năm trước đó.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, FOMC nêu rõ lạm phát hiện vẫn ở mức cao, và quyết định thắt chặt chính sách lần này nhằm hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% trong khoảng thời gian phù hợp hơn.

Quyết định thắt chặt được đưa ra trong bối cảnh lạm phát tại Mỹ có dấu hiệu tăng trở lại, với giá năng lượng leo thang do xung đột kéo dài tại Trung Đông cùng tác động của thuế quan. Trước đây, giới chức Fed cho rằng ảnh hưởng của giá năng lượng lên lạm phát chỉ mang tính tạm thời, nhưng diễn biến xung đột kéo dài đã làm tăng nguy cơ xuất hiện "hiệu ứng vòng hai" — khi cú sốc giá năng lượng ban đầu lan sang chi phí vận tải, vé máy bay và nhiều hàng hóa, dịch vụ khác.

Số liệu CPI tháng 8 cũng cho thấy lạm phát tăng tốc, đặc biệt ở chỉ số loại trừ thực phẩm và năng lượng. Theo dự báo mới nhất của Fed, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần năm nay có thể tăng 3,7%, còn PCE lõi tăng 3,4% — cả hai đều cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.

Fed hiện không kỳ vọng lạm phát trở lại mục tiêu 2% trước năm 2029, dù áp lực giá được dự báo sẽ giảm đáng kể trong năm 2027. Một yếu tố mới cũng bắt đầu được Fed quan tâm là làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó một phần được thúc đẩy bằng tín dụng, có thể tạo thêm áp lực lên giá cả.

Bên cạnh áp lực lạm phát, việc Fed chuyển sang thắt chặt cũng phản ánh đánh giá của các nhà hoạch định chính sách rằng nền kinh tế Mỹ hiện đủ sức chịu đựng mức lãi suất cao hơn. Thị trường lao động tiếp tục tương đối vững, với tăng trưởng việc làm mạnh trong tháng 8 và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,1%. Chi tiêu tiêu dùng, đầu tư và năng suất lao động cũng duy trì đà tích cực.

Tuy nhiên, lãi suất cao hơn luôn đi kèm rủi ro làm tăng chi phí vay vốn, qua đó có thể ảnh hưởng đến tiêu dùng và đầu tư. Áp lực này đã xuất hiện trên thị trường trái phiếu, khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5% — mức đóng cửa cao nhất kể từ năm 2007.

Theo biểu đồ dự báo lãi suất ("dot plot"), 16 trong số 18 quan chức Fed tham gia dự báo cho rằng cơ quan này sẽ tiếp tục nâng lãi suất, trong đó 4 người dự kiến có thể có thêm hai lần tăng trước cuối năm. Chủ tịch Fed Kevin Warsh không đưa ra dự báo lãi suất cá nhân, giữ cách tiếp cận hạn chế định hướng trước về chính sách kể từ khi nhậm chức. Đây cũng là bước điều chỉnh lãi suất lớn đầu tiên dưới thời ông, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần yêu cầu Fed hạ lãi suất.

Theo Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett, Tổng thống sẽ chấp nhận quyết định mới nhất của Fed, dù ông Trump vẫn tiếp tục kêu gọi giảm lãi suất. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng đợt lạm phát gần đây chủ yếu phản ánh cú sốc nguồn cung tạm thời từ giá dầu và thuế quan, đồng thời khuyến nghị Fed nên thận trọng trước khi tiếp tục thắt chặt.

Giá vàng thế giới quay đầu giảm sau quyết định của Fed

Ngay sau khi Fed công bố quyết định nâng lãi suất và phát tín hiệu về khả năng tiếp tục thắt chặt trong những tháng tới, giá vàng thế giới đã đảo chiều giảm mạnh trong phiên giao dịch. Vào lúc 19 giờ 10 phút giờ GMT ngày 16/9 (tức 2 giờ 10 phút ngày 17/9 theo giờ Việt Nam), giá vàng giao ngay giảm 1,2% xuống còn 4.240,1 USD/ounce, sau khi có thời điểm vọt lên mức cao 4.365,57 USD/ounce trong cùng phiên.

Trong khi đó, giá vàng Mỹ giao tháng 12/2025 lại chốt phiên tăng 1,3%, lên mức 4.387,50 USD/ounce, cho thấy diễn biến trái chiều giữa các hợp đồng vàng trong bối cảnh thị trường phản ứng nhanh với thông tin chính sách.

Tại cuộc họp báo sau quyết định, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cam kết Ủy ban chính sách sẽ nỗ lực tái lập ổn định giá cả, đồng thời nhận định lạm phát hiện vẫn ở mức quá cao và các số liệu kinh tế trong mùa Hè chưa cho thấy cải thiện đáng kể về xu hướng cốt lõi. Giới phân tích độc lập nhận định phát biểu của ông Warsh cùng biểu đồ dự báo lãi suất là tín hiệu cho khả năng Fed sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh mẽ hơn, qua đó củng cố dự báo về các đợt tăng lãi suất tiếp theo. Điều này hỗ trợ đồng USD mạnh lên và tạo áp lực trực tiếp lên thị trường kim loại quý trong ngắn hạn — vàng vốn không sinh lãi nên trở nên kém hấp dẫn hơn khi lãi suất và đồng USD cùng tăng.

Diễn biến giá vàng những ngày qua cũng chịu tác động đan xen từ nhiều yếu tố khác, bên cạnh chính sách lãi suất của Fed. Lạm phát tại Mỹ vẫn chịu sức ép lớn từ chính sách thuế quan nhập khẩu của chính quyền Tổng thống Donald Trump, cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông, cùng đà tăng trưởng chi tiêu đầu tư từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Trên thị trường các kim loại quý khác, giá bạc giao ngay cũng giảm 1,7% xuống 62,57 USD/ounce, còn giá bạch kim giảm 2,3% xuống 1.735,33 USD/ounce — cho thấy áp lực bán không chỉ giới hạn ở riêng thị trường vàng.

Tại Việt Nam, khép phiên 16/9, giá vàng SJC tại thị trường Hà Nội được Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn niêm yết ở mức 143,50-146,50 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), phản ánh phần nào diễn biến điều chỉnh của thị trường vàng thế giới.

Nhìn chung, quyết định tăng lãi suất của Fed cho thấy trọng tâm điều hành chính sách tiền tệ Mỹ hiện đang nghiêng rõ rệt về mục tiêu kiểm soát lạm phát, trong khi các dự báo cho thấy khả năng còn ít nhất một đợt tăng lãi suất nữa trước cuối năm. Vấn đề được thị trường quan tâm lúc này không còn là liệu Fed có tiếp tục thắt chặt hay không, mà là chu kỳ thắt chặt mới sẽ kéo dài và đi xa đến đâu — yếu tố sẽ tiếp tục chi phối diễn biến của thị trường vàng cũng như nhiều loại tài sản khác trong thời gian tới.