FTSE tăng tỷ trọng Việt Nam: Gần 80.000 tỷ đồng vốn ngoại chờ giải ngân

Ngày 21/8, FTSE Russell chính thức công bố kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 đối với bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (GEIS) khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Nhật Bản và Trung Quốc. Đây là một trong những lần rà soát có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam khi chỉ còn một tháng nữa thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của FTSE Russell.

Theo danh mục được công bố, 27 cổ phiếu Việt Nam được thêm vào FTSE All-Cap, gồm 3 cổ phiếu Large Cap, 3 cổ phiếu Mid Cap và 21 cổ phiếu Small Cap. Nhóm vốn hóa lớn có VCB, VIC và VHM; nhóm Mid Cap gồm BID, HPG và VPB. 21 cổ phiếu Small Cap gồm FPT, GEX, HDB, HCM, MCH, MSN, NVL, SHB, STB, SSB, SSI, TCX, VNM, VCI, VJC, MSB, VRE, VPL, VIX, VND và VCK.

So với danh sách tham chiếu được FTSE công bố trước đó, kỳ rà soát lần này có thêm 9 cổ phiếu và loại 5 cổ phiếu, đưa số lượng cổ phiếu Việt Nam trong nhóm FTSE All-Cap lên 27 mã. Đây là sự thay đổi đáng chú ý bởi nó mở rộng phạm vi đại diện của thị trường Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế, đồng thời tạo thêm cơ sở để các dòng vốn đầu tư thụ động phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam.

Tỷ trọng tăng gần 49%, dòng vốn dự kiến tăng thêm hơn 26.000 tỷ đồng

Điểm đáng chú ý nhất sau danh sách cổ phiếu là sự thay đổi về tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index.

Theo đánh giá của Vietcap, tỷ trọng Việt Nam được nâng từ 0,329% lên khoảng 0,49%, tương đương mức tăng gần 49% so với trước. Sự thay đổi này đến từ việc số lượng cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện được mở rộng, đồng thời tỷ trọng tương đối của các thị trường khác trong cùng bộ chỉ số được tái cân bằng.

Nếu chỉ nhìn vào con số 0,49%, mức tăng có vẻ không lớn. Tuy nhiên, khi đặt trong quy mô tài sản mà các quỹ chỉ số toàn cầu đang quản lý, thay đổi nhỏ về tỷ trọng có thể tạo ra lượng vốn đáng kể phải tái phân bổ.

Đây chính là điểm khiến thông tin FTSE lần này được giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Vietcap đã nâng ước tính dòng vốn có thể chảy vào thị trường Việt Nam thông qua các quỹ chỉ số lên khoảng 78.900 tỷ đồng, thay vì 52.600 tỷ đồng theo tính toán trước đó. Như vậy, quy mô dòng vốn dự kiến tăng thêm khoảng 26.300 tỷ đồng.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận con số gần 79.000 tỷ đồng một cách thận trọng. Đây là quy mô dòng vốn tiềm năng được phân bổ theo tỷ trọng chỉ số, không đồng nghĩa toàn bộ số tiền sẽ được giải ngân ngay sau ngày 21/9.

Theo lộ trình mà Vietcap dẫn lại, các quỹ chỉ số sẽ thực hiện việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào danh mục theo 4 đợt. Đợt đầu tiên vào ngày 18/9/2026, tương ứng 10% quy mô; đợt thứ hai vào ngày 19/3/2027 với 20%; hai đợt tiếp theo vào ngày 18/6/2027 và 17/9/2027, mỗi đợt 35%.

Điều đó đồng nghĩa phần lớn dòng vốn dự kiến sẽ được giải ngân trong năm 2027. Với thị trường chứng khoán, đây là khác biệt quan trọng: tác động của FTSE không chỉ nằm ở một thời điểm "nâng hạng" vào tháng 9, mà có thể trở thành một nguồn cầu mang tính liên tục trong nhiều quý.

Từ câu chuyện nâng hạng sang thay đổi vị thế thị trường

Ở góc độ rộng hơn, danh mục cổ phiếu lần này là một bước tiến quan trọng trong quá trình Việt Nam hội nhập sâu hơn vào hệ thống phân bổ vốn quốc tế.

MBS đánh giá việc FTSE Russell chính thức công bố 27 cổ phiếu Việt Nam vào FTSE All-Cap là kết quả đáng chú ý của tiến trình cải cách thể chế và nỗ lực nâng hạng thị trường. Việt Nam dự kiến chính thức chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Theo MBS, sự thay đổi này cũng mở rộng đại diện của Việt Nam trong rổ FTSE All-World, qua đó nâng vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế.

Điểm quan trọng là việc được nâng hạng không chỉ tạo thêm dòng vốn thụ động. Khi thị trường được đưa vào một nhóm phân loại cao hơn, khả năng tiếp cận của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế cũng được mở rộng. Đây có thể là tiền đề để thị trường Việt Nam thu hút thêm các dòng vốn chủ động, vốn thường có yêu cầu cao hơn về quy mô, thanh khoản, chất lượng doanh nghiệp và khả năng tiếp cận thị trường.

Nói cách khác, tác động của FTSE không nên chỉ được đo bằng lượng tiền ETF mua vào trong một vài phiên tái cơ cấu. Quan trọng hơn là thị trường Việt Nam đang từng bước được đặt vào bản đồ phân bổ vốn của các định chế quốc tế với vị thế cao hơn trước.

Diễn biến dòng vốn gần đây cũng cho thấy tâm lý đối với thị trường đang có sự thay đổi. Theo MBS, trong khi khối ngoại bán ròng bình quân khoảng 15.600 tỷ đồng trong 3 tháng gần đây, giá trị bán ròng từ đầu tháng 8 đến nay đã giảm xuống hơn 2.400 tỷ đồng. Cùng thời gian, dòng vốn qua kênh ETF trong tuần gần nhất chuyển sang trạng thái vào ròng khoảng 3,4 triệu USD. Một số quỹ ETF như DCVFMVN30, Diamond, SSIAM VNX50 và SSIAM VNFIN LEAD cũng ghi nhận dòng vốn vào ròng trong một tháng gần đây.

Những con số này chưa đủ để khẳng định dòng vốn ngoại đã đảo chiều hoàn toàn. Tuy nhiên, chúng cho thấy áp lực bán ròng đang có dấu hiệu hạ nhiệt đúng vào thời điểm thị trường đón nhận một chất xúc tác mới từ FTSE.

Cổ phiếu nào hưởng lợi từ "sóng" FTSE?

Ở cấp độ cổ phiếu, tác động của FTSE cũng sẽ không diễn ra đồng đều. Trước hết, nhóm cổ phiếu được đưa trực tiếp vào FTSE All-Cap sẽ nhận được sự chú ý lớn nhất từ các quỹ mô phỏng chỉ số. Trong nhóm này, VCB, VIC và VHM nằm ở Large Cap; BID, HPG và VPB thuộc Mid Cap. Việc xuất hiện ở những nhóm vốn hóa lớn hơn cũng giúp các cổ phiếu này có vị trí đáng chú ý trong câu chuyện phân bổ vốn quốc tế.

Đáng chú ý, VPB là một trong những cái tên mới được bổ sung và được xếp vào nhóm Mid Cap. HDB, HCM, MSB cùng nhiều cổ phiếu khác cũng mở rộng phạm vi hưởng lợi khi được đưa vào danh mục chính thức. Trong khi đó, nhóm chứng khoán tiếp tục trở thành tâm điểm khi có nhiều cổ phiếu trong ngành được bổ sung vào hệ thống GEIS.

Theo MBS, có 17 cổ phiếu công ty chứng khoán Việt Nam được bổ sung vào hệ thống GEIS, chiếm gần 15% trong tổng số 117 mã Việt Nam được thêm mới trong đợt này. Điều này phản ánh một thực tế: khi câu chuyện nâng hạng trở nên rõ nét hơn, bản thân các công ty chứng khoán cũng là nhóm được kỳ vọng hưởng lợi từ thanh khoản, quy mô giao dịch và sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức.

Dù vậy, "sóng nâng hạng" không đồng nghĩa mọi cổ phiếu liên quan đều tăng giá. Việc các quỹ chỉ số phải mua cổ phiếu theo danh mục có thể tạo ra lực cầu mang tính kỹ thuật, nhưng giá cổ phiếu trong thực tế còn phụ thuộc vào định giá, kết quả kinh doanh, thanh khoản và lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Đây cũng là lý do MBS khuyến nghị nhà đầu tư đón sóng FTSE theo hướng có chọn lọc, ưu tiên những cổ phiếu thuộc rổ FTSE GEIS đã vượt nền tích lũy thay vì mua đuổi những mã đã tăng mạnh. Đối với nhóm chứng khoán, báo cáo cũng lưu ý không nên mở vị thế mới chỉ vì kỳ vọng vào câu chuyện FTSE nếu cổ phiếu chưa có nền tảng kỹ thuật phù hợp.

Một điểm khác cần lưu ý là dòng vốn theo các chỉ số FTSE có bản chất khác với dòng tiền đầu cơ ngắn hạn.

Các quỹ thụ động buộc phải điều chỉnh danh mục để bám sát chỉ số tham chiếu. Vì vậy, khi tỷ trọng Việt Nam tăng lên, nhu cầu phân bổ vốn vào thị trường Việt Nam mang tính cơ học sẽ xuất hiện. Điều này tạo ra một nguồn cầu tương đối rõ ràng, đặc biệt tại các thời điểm tái cơ cấu.

Nhưng chính vì mang tính cơ học nên dòng tiền này cũng có giới hạn. Các quỹ không mua cổ phiếu chỉ vì kỳ vọng giá tăng, mà mua để bảo đảm danh mục bám sát tỷ trọng của chỉ số. Do đó, tác động tích cực nhất của việc nâng tỷ trọng FTSE có thể nằm ở việc cải thiện thanh khoản và mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức, hơn là tạo ra một đợt tăng giá đồng loạt cho toàn thị trường.

Trong ngắn hạn, sự kỳ vọng có thể giúp thị trường duy trì tâm lý tích cực. Nhưng khi VN-Index tiến gần vùng 1.800 điểm, MBS cho rằng vùng 1.780-1.800 điểm đang là khu vực cản đáng chú ý và khuyến nghị nhà đầu tư không nên mua đuổi khi chỉ số vượt 1.800 điểm. Công ty chứng khoán này đồng thời lưu ý rủi ro rung lắc trước kỳ nghỉ lễ và khuyến nghị hạn chế sử dụng margin cao.

Vì vậy, câu chuyện FTSE lần này có thể được nhìn ở hai tầng. Tầng thứ nhất là dòng tiền: gần 78.900 tỷ đồng vốn từ các quỹ chỉ số có khả năng được phân bổ vào Việt Nam, cao hơn đáng kể so với dự báo trước đó. Tầng thứ hai quan trọng hơn là vị thế: Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới trong quá trình hội nhập thị trường vốn quốc tế, với khả năng tiếp cận rộng hơn với các dòng vốn tổ chức.

Từ ngày 21/9/2026, khi việc chuyển nhóm thị trường chính thức có hiệu lực, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ không chỉ chờ một "con sóng" vốn ngoại trong ngắn hạn. Điều được kỳ vọng lớn hơn là một quá trình thay đổi cơ cấu dòng vốn, trong đó các quỹ chỉ số đóng vai trò mở đường, còn khả năng thu hút dòng vốn chủ động sẽ phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, thanh khoản, minh bạch và mức độ cải thiện của thị trường trong những năm tới.

Vì thế, gần 80.000 tỷ đồng vốn ngoại không nên được nhìn như một khoản tiền sắp đổ vào thị trường trong một vài tuần, mà là quy mô của một dòng vốn có thể được mở ra theo lộ trình từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Đây mới là phần đáng chú ý nhất của "cú hích" FTSE đối với chứng khoán Việt Nam.