Tín dụng "chạy" nhanh hơn huy động, ngân hàng chịu sức ép kép

Tín dụng tăng nhanh, nhu cầu vốn còn lớn

Tín dụng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến ngày 29/7/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt trên 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. Dòng vốn tiếp tục tập trung vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng tín dụng đang vượt huy động vốn, tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa nguồn vốn đầu vào và nhu cầu sử dụng vốn của các ngân hàng. Đây cũng là nguyên nhân khiến bài toán cân đối nguồn vốn và chi phí vốn tiếp tục được quan tâm trong những tháng cuối năm.

Tại nhiều ngân hàng, dư nợ cho vay đã tăng mạnh ngay trong nửa đầu năm. BIDV tiếp tục dẫn đầu hệ thống về quy mô cho vay khách hàng với hơn 2,5 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6, tăng 5,4% so với cuối năm 2025. VietinBank đứng thứ hai, trong khi Vietcombank có dư nợ cho vay khoảng 1,73 triệu tỷ đồng, tăng 3,4%.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân, MB dẫn đầu với dư nợ cho vay hơn 1,2 triệu tỷ đồng, tăng 13,2%. VPBank đã vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 23%; Techcombank đạt 847.336 tỷ đồng, tăng 10,4%.

Một số ngân hàng khác cũng ghi nhận tốc độ tăng tín dụng đáng kể. ACB, SHB và HDBank lần lượt tăng 8,6%, 7,3% và 20,6% so với cuối năm 2025.

Theo khảo sát của NHNN, nhu cầu tín dụng của khách hàng trong 6 tháng đầu năm tiếp tục cải thiện, dù chưa đạt mức kỳ vọng của các tổ chức tín dụng. Phần lớn ngân hàng có xu hướng giữ nguyên hoặc nới lỏng nhẹ tiêu chuẩn tín dụng, trong đó việc nới lỏng tập trung nhiều hơn ở khách hàng cá nhân.

Triển vọng những tháng cuối năm được đánh giá tích cực hơn. Các tổ chức tín dụng kỳ vọng nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp sẽ tiếp tục tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, bán buôn và bán lẻ.

Điều này đồng nghĩa với việc áp lực đối với nguồn vốn ngân hàng có thể tiếp tục gia tăng khi hoạt động sản xuất, kinh doanh bước vào giai đoạn cao điểm.

Huy động vốn chưa theo kịp cho vay

Điểm đáng chú ý hiện nay không nằm ở việc hệ thống thiếu thanh khoản theo nghĩa các ngân hàng không đáp ứng được nhu cầu rút tiền của khách hàng, mà nằm ở bài toán cân đối giữa nguồn vốn huy động và tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng của SSI Research cho thấy, tính trên phạm vi các ngân hàng trong nghiên cứu, tín dụng trong quý II tăng 5,3% so với quý trước và tăng 9,1% từ đầu năm. Trong khi đó, tiền gửi cũng đã phục hồi, tăng 5,3% trong quý II, cao hơn đáng kể mức tăng 1,5% trong quý I. Nhờ vậy, tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi (LDR) của các ngân hàng trong phạm vi nghiên cứu đã giảm về 102,4%, so với 113% cuối quý I.

Dù vậy, LDR vẫn ở mức cao cho thấy áp lực cân đối nguồn vốn chưa biến mất.

Tại Techcombank, chẳng hạn, cuối tháng 6, dư nợ cho vay khách hàng đạt 847.336 tỷ đồng, tăng 10,4% so với cuối năm 2025, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 662.448 tỷ đồng, tăng 7%. Khoảng cách giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động vốn cho thấy ngân hàng vẫn phải tìm kiếm thêm các nguồn vốn khác để đáp ứng nhu cầu tín dụng.

Thực tế này cũng lý giải vì sao cuộc đua huy động vốn chưa thể hoàn toàn hạ nhiệt. Bên cạnh lãi suất tiền gửi, một số ngân hàng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất hấp dẫn nhằm thu hút nguồn vốn, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn.

Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất huy động cao trong thời gian dài cũng tạo áp lực lên chi phí vốn và có thể ảnh hưởng tới khả năng giảm lãi suất cho vay.

Tổng Giám đốc MB Phạm Như Ánh từng nhận định thanh khoản hệ thống đã cải thiện nhưng chưa đáng kể. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao kéo theo nhu cầu vốn lớn từ doanh nghiệp, người dân và các dự án quy mô lớn, nếu nguồn cung vốn không tăng tương ứng thì mặt bằng lãi suất khó giảm sâu.

Ở góc độ thị trường, ông Vũ Thế Quân, Trưởng phòng Phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán Vietcap, cho rằng lãi suất tăng sẽ tác động tới nhu cầu vốn, nhất là những phân khúc nhạy cảm với lãi suất như vay mua nhà. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống vẫn ở mức cao cho thấy nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn lớn.

Theo ông Quân, mặt bằng lãi suất trong nửa cuối năm có thể tương đối ổn định nếu khoảng cách giữa tín dụng và huy động tiếp tục thu hẹp, tăng trưởng tín dụng chậm lại và huy động vốn cải thiện. Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp và ngân hàng tăng cường huy động vốn từ bên ngoài, cùng với tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, cũng có thể bổ sung nguồn vốn cho nền kinh tế.

Thêm dư địa cân đối vốn, nhưng chưa thể chủ quan

Để giảm áp lực cân đối nguồn vốn, NHNN đã triển khai một loạt giải pháp, trong đó đáng chú ý là điều chỉnh cách tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ LDR.

Theo Thông tư 25/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/7, ngân hàng được tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng tiền gửi khi xác định LDR; đồng thời Thống đốc NHNN có thể quyết định một tỷ lệ khác trong từng thời kỳ.

Sau đó, NHNN đã ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN ngày 30/7, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn khi xác định LDR lên 50%. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028.

Đây là thay đổi đáng chú ý bởi với quy định mới, các ngân hàng đang nhận tiền gửi Kho bạc Nhà nước có thêm dư địa về mặt kỹ thuật trong việc cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn mà không làm tỷ lệ LDR tăng tương ứng. Tuy nhiên, đây không phải là nguồn tiền mới được bơm trực tiếp vào hệ thống mà chủ yếu là thay đổi cách tính tỷ lệ an toàn, qua đó mở rộng mẫu số LDR.

NHNN đồng thời yêu cầu các ngân hàng nhận tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước phải chủ động theo dõi, đánh giá và kiểm soát chênh lệch về quy mô, kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và sử dụng vốn; bảo đảm khả năng thanh khoản, khả năng chi trả, kể cả trong trường hợp Kho bạc Nhà nước thu hồi trước hạn các khoản tiền gửi.

Theo NHNN, việc hỗ trợ thanh khoản cần được nhìn nhận trong tổng thể cân đối vốn của hệ thống. Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ Phạm Chí Quang cho biết, trong giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân cao hơn huy động vốn khoảng 3,8 điểm phần trăm, khiến tỷ lệ LDR của các ngân hàng thương mại bị kéo lên mức 112-114%. Điều này phản ánh một phần nguồn vốn cho vay đang đến từ các nguồn khác ngoài tiền gửi khách hàng.

Như vậy, áp lực hiện nay không đơn thuần là câu chuyện "thiếu tiền" trong hệ thống ngân hàng, mà là khả năng cân đối nguồn vốn với nhu cầu tín dụng đang tăng nhanh.

Trong nửa cuối năm, khi sản xuất, kinh doanh, đầu tư và nhu cầu vốn cho các dự án lớn cùng gia tăng, bài toán huy động vốn sẽ tiếp tục được đặt lên bàn cân. Nếu tín dụng vẫn "chạy" nhanh hơn huy động trong thời gian dài, áp lực chi phí vốn và mặt bằng lãi suất sẽ khó biến mất. Dư địa giảm lãi suất vì thế phụ thuộc lớn vào khả năng cải thiện huy động vốn và cân bằng lại tốc độ tăng trưởng tín dụng.