Hình thành cộng đồng không khói thuốc từ những thay đổi nhỏ trong nhận thức và thói quen

Công tác phòng chống tác hại của thuốc lá tại nhiều địa phương đã có những chuyển biến tích cực. Từ các buổi truyền thông cộng đồng, sinh hoạt chi hội phụ nữ đến hoạt động tuyên truyền tại trường học, nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá dần được nâng lên. Tuy nhiên, ở nhiều vùng nông thôn, việc thay đổi thói quen hút thuốc lâu năm vẫn là bài toán không dễ giải quyết.

Tại xã Nam Thái Ninh, các tổ chức đoàn thể địa phương đang tích cực vào cuộc nhằm xây dựng môi trường sống không khói thuốc, đặc biệt hướng đến bảo vệ phụ nữ và trẻ em khỏi tác hại của khói thuốc lá thụ động. Chia sẻ với PV Báo Phụ nữ Việt Nam, bà Phạm Thị Roan – Phó Chủ tịch UBMTTQ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nam Thái Ninh cho biết, thời gian gần đây nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá đã có nhiều thay đổi tích cực.

Theo bà Roan, không chỉ phụ nữ mà nam giới và thanh thiếu niên tại địa phương cũng đã hiểu rõ hơn những ảnh hưởng nghiêm trọng của thuốc lá đối với sức khỏe, kinh tế gia đình và môi trường sống. "Hiện nay nhiều người dân đã chủ động hạn chế hút thuốc nơi công cộng, quan tâm hơn đến việc bảo vệ sức khỏe cho phụ nữ, trẻ em và người thân trong gia đình khỏi tác hại của khói thuốc lá thụ động," bà Roan chia sẻ.

Đối với thanh thiếu niên, thông qua các hoạt động tuyên truyền của Hội LHPN xã, nhà trường và các phương tiện truyền thông, nhận thức về việc nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới cũng được nâng lên đáng kể. Tuy vậy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, vẫn còn một bộ phận người dân, đặc biệt là nam giới ở khu vực nông thôn, giữ thói quen hút thuốc nhiều năm nên việc thay đổi hành vi cần thêm thời gian và sự kiên trì vận động. "Có những người coi việc hút thuốc là thói quen trong giao tiếp, tiếp khách, đám cưới, liên hoan hay gặp gỡ bạn bè. Vì thế, việc từ bỏ không hề dễ dàng", chị nói.

Từ thực tế công tác tại cơ sở, bà Roan cho rằng phụ nữ và các tổ chức Hội giữ vai trò rất quan trọng trong việc vận động xây dựng môi trường sống không khói thuốc. "Phụ nữ là người giữ gìn hạnh phúc gia đình, trực tiếp chăm lo sức khỏe cho các thành viên nên có ảnh hưởng lớn trong việc nhắc nhở người thân hạn chế và tiến tới từ bỏ thuốc lá," bà Roan chia sẻ.

Theo bà Roan, thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, truyền thông cộng đồng, các tổ chức Hội có thể đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử đối với thanh thiếu niên, phụ nữ và trẻ em. Bên cạnh đó, Hội Phụ nữ địa phương cũng tích cực vận động cán bộ, hội viên và nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch", trong đó chú trọng xây dựng môi trường sống trong lành, không khói thuốc. Không chỉ tuyên truyền, các cấp Hội còn phối hợp với nhà trường, trạm y tế và các ban ngành đoàn thể để tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, ký cam kết xây dựng cơ quan, gia đình và khu dân cư không khói thuốc.

Dù vậy, tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng, đám cưới, quán nước hay ngay trong gia đình ở địa phương hiện nay vẫn còn khá phổ biến. Theo bà Roan, đối tượng hút thuốc chủ yếu là nam giới trung niên và những người có thói quen hút thuốc lâu năm. Dù nhận thức đã được nâng lên nhưng việc thay đổi hành vi chưa thể diễn ra trong thời gian ngắn, nhất là tại khu vực nông thôn. Điều đáng lo ngại là khói thuốc không chỉ gây hại cho người hút mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến phụ nữ và trẻ em, những người thường xuyên phải tiếp xúc với khói thuốc thụ động.

"Phụ nữ mang thai tiếp xúc nhiều với khói thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi. Trẻ em dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, viêm phổi, hen suyễn và ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất", chị Roan cho biết.

Không chỉ ảnh hưởng sức khỏe, khói thuốc trong gia đình còn làm giảm chất lượng môi trường sống và sinh hoạt của các thành viên. Chính vì vậy, việc xây dựng gia đình, khu dân cư và nơi công cộng không khói thuốc được xem là nhiệm vụ cần sự chung tay của cả cộng đồng. Thời gian qua, Hội LHPN xã Nam Thái Ninh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá tới cán bộ, hội viên và nhân dân trên địa bàn.

Hội đã lồng ghép nội dung tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử trong các buổi sinh hoạt chi hội, hội nghị, lớp truyền thông chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em. Song song với đó, công tác tuyên truyền cũng được thực hiện thông qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, các buổi ra quân vệ sinh môi trường, các cuộc vận động xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch" và phong trào xây dựng nông thôn mới.

Một trong những nội dung được địa phương đặc biệt chú trọng hiện nay là tuyên truyền phòng chống thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên. "Thuốc lá điện tử thường có hình thức bắt mắt, nhiều hương vị hấp dẫn nên rất dễ thu hút giới trẻ. Nhiều học sinh chưa nhận thức đầy đủ về tác hại nên nguy cơ sử dụng ngày càng đáng lo ngại", bà Roan bày tỏ. Trước thực trạng này, địa phương đã phối hợp với nhà trường, Đoàn Thanh niên tổ chức nhiều buổi truyền thông cho học sinh và phụ huynh về tác hại của thuốc lá điện tử.

Bên cạnh đó, Hội LHPN xã cũng vận động các gia đình quan tâm, quản lý con em, kịp thời phát hiện và ngăn chặn việc sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên. Khó khăn lớn nhất hiện nay trong việc thay đổi thói quen hút thuốc ở khu vực nông thôn là do đây đã trở thành thói quen ăn sâu vào nếp sống của nhiều người: "Một số người biết thuốc lá có hại nhưng vẫn còn tâm lý chủ quan, cho rằng hút ít sẽ không ảnh hưởng nhiều".

Ngoài ra, tại nhiều địa phương nông thôn, các hoạt động hỗ trợ cai nghiện thuốc lá hay tư vấn sức khỏe còn hạn chế. Việc nhắc nhở hút thuốc nơi công cộng đôi khi còn nể nang, ngại va chạm nên hiệu quả chưa cao. Từ thực tế đó, bà Roan cho rằng, để công tác tuyên truyền đạt hiệu quả hơn, cần đổi mới hình thức theo hướng gần gũi, dễ hiểu và phù hợp với từng đối tượng. "Nội dung tuyên truyền nên gắn với các câu chuyện thực tế, hình ảnh trực quan về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và kinh tế gia đình để người dân dễ tiếp nhận hơn", bà Roan nói.

Bên cạnh các buổi sinh hoạt chi hội hay họp thôn, địa phương cũng cần tăng cường các hình thức sân khấu hóa, văn nghệ, thi tìm hiểu nhằm tạo không khí sinh động, thu hút người dân tham gia. Đối với giới trẻ, cần đẩy mạnh tuyên truyền trên mạng xã hội, phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường để nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử. "Đội ngũ tuyên truyền viên cũng cần gần gũi, lắng nghe và trao đổi cởi mở với người dân để từng bước thay đổi hành vi, xây dựng môi trường sống không khói thuốc", bà Roan nhấn mạnh.

Trong quá trình xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, công tác phòng chống tác hại của thuốc lá vẫn cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và mỗi gia đình. Từ những thay đổi nhỏ trong nhận thức và thói quen sinh hoạt hằng ngày, một cộng đồng không khói thuốc sẽ dần được hình thành, góp phần bảo vệ sức khỏe cho thế hệ hôm nay và mai sau.