Hoại tử nguy kịch vì bôi dầu gió và chườm đá lạnh vào vết xước nhỏ

Vết xước nhỏ, biến chứng lớn vì xử trí sai lầm

Trường hợp điển hình là bệnh nhân L.X.T (38 tuổi, Tuyên Quang) có tiền sử gút mạn tính hơn 10 năm và tăng huyết áp không kiểm soát. Do thói quen tự điều trị bằng thuốc giảm đau không rõ loại, bệnh nhân còn mắc hội chứng Cushing hệ quả của lạm dụng corticoid kéo dài, khiến hệ miễn dịch suy yếu trầm trọng.

Hai ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sưng đỏ, ngứa ở mặt sau cẳng chân trái. Trong lúc khó chịu, người bệnh gãi mạnh gây trầy xước, sau đó tự ý bôi dầu gió và chườm đá lạnh. Sai lầm này khiến vùng tổn thương nhanh chóng nhiễm trùng, xuất hiện các bọng nước đen kèm đau nhức dữ dội.

Sau hai ngày không thuyên giảm, bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế địa phương và chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, viêm mô bào cẳng chân trái trên nền bệnh gút và tăng huyết áp. Tuy nhiên, sau một tuần điều trị, tình trạng vẫn nặng dần nên bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao liên tục, mệt lả.

Tại đây, bác sĩ ghi nhận cẳng chân trái sưng đau, bọng nước vỡ loét hoại tử đen, các hạt tophi ở khớp chi sưng đỏ cấp tính. Xét nghiệm cho thấy chỉ số CRP tăng vọt lên 313,5 mg/L, suy thận cấp với creatinin 399,5 mg/dL. Bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, viêm mô bào trên nền đa bệnh lý mạn tính: tăng huyết áp, gút mạn, hội chứng Cushing, suy gan, suy thận.

Người bệnh được chỉ định cắt lọc hoại tử vùng da và cân cẳng chân, bàn chân trái, đồng thời hồi sức tích cực để kiểm soát huyết áp, điều chỉnh rối loạn đông máu và hỗ trợ chức năng gan thận. Sau phẫu thuật, bác sĩ áp dụng liệu pháp hút áp lực âm (VAC – Vacuum Assisted Closure) nhằm loại bỏ dịch mủ, tổ chức hoại tử, kiểm soát nhiễm khuẩn tại chỗ và thúc đẩy hình thành mô hạt.

Tình cảnh tương tự xảy ra với anh H.V.T (43 tuổi, thợ xây tại Tuyên Quang), có tiền sử lạm dụng rượu và xơ gan. Khi xuất hiện sốt và sưng đau mắt cá chân trái, bệnh nhân điều trị tại tuyến dưới hơn 20 ngày nhưng vết loét hoại tử không cải thiện.

Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, vùng gan bàn chân đã hoại tử đen. Kết quả nuôi cấy phát hiện vi khuẩn Klebsiella pneumoniae đa kháng kháng sinh. Hình ảnh MRI ghi nhận tụ dịch và thâm nhiễm lan sâu vào các khối cơ chày sau, cơ gấp ngón dài và cơ dép trái. Chỉ số CRP ở mức 52,7 mg/L, bạch cầu tăng cao 14,8 G/L, buộc bác sĩ phải can thiệp ngoại khoa cấp cứu.

Cắt lọc hoại tử và hút lực âm để cứu chi thể

Theo bác sĩ điều trị, viêm mô bào hoại tử tiến triển rất nhanh ở những người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch. Những tổn thương da nhỏ nếu không xử trí đúng cách có thể dẫn tới sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong.

BSCKI Nguyễn Anh Tuấn, Khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình và thần kinh cột sống, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, cả hai bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng viêm mô bào nặng, nhiễm khuẩn huyết trên nền suy giảm miễn dịch. Những tổn thương da dù nhỏ, nếu không được xử trí đúng cách, có thể nhanh chóng tiến triển thành nhiễm trùng máu, sốc nhiễm trùng, tổn thương đa cơ quan và tử vong.

Điều trị giai đoạn này đòi hỏi phối hợp chặt chẽ giữa hồi sức tích cực, nội khoa và ngoại khoa cắt lọc tổ chức hoại tử. Đặc biệt, kỹ thuật hút áp lực âm (VAC) sau cắt lọc giúp loại bỏ dịch bẩn, mủ và mô hoại tử liên tục, kích thích mô hạt phát triển và kiểm soát nhiễm khuẩn tại chỗ hiệu quả.

Sau hai tuần điều trị tích cực bằng cắt lọc hoại tử kết hợp VAC và hồi sức toàn diện, tình trạng các bệnh nhân đã cải thiện rõ rệt, mô hạt lên tốt. Dự kiến trong tuần tới, người bệnh sẽ được phẫu thuật vá khuyết hổng da để phục hồi chức năng vận động.

Từ những ca bệnh trên, bác sĩ khuyến cáo: Người dân, đặc biệt là người có bệnh nền như gút, tiểu đường, xơ gan, tăng huyết áp, khi xuất hiện dấu hiệu sưng, nóng, đỏ, đau bất thường tại da hoặc khớp, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý đắp lá, bôi dầu, chườm nóng lạnh lên vết thương hở, tránh biến chứng hoại tử có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong.