"Khủng hoảng khí hậu đang trở thành khủng hoảng học tập đối với trẻ em tại Việt Nam"

Theo phân tích mới được UNICEF công bố ngày 10/9, hơn 171 triệu học sinh từ mầm non đến trung học phổ thông trên toàn cầu, tương đương khoảng 1/10 số học sinh, đã bị gián đoạn việc học do các hiểm họa khí hậu trong năm 2025. Phân tích được thực hiện tại 106 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tại Việt Nam, hơn 3 triệu trẻ em bị ảnh hưởng bởi tình trạng gián đoạn việc học trong năm 2025. Bão và lũ lụt là những hiểm họa khí hậu chính gây đóng cửa trường học, ảnh hưởng đến việc đến lớp và làm gián đoạn hoạt động giáo dục.

“Khủng hoảng khí hậu đang trở thành khủng hoảng học tập đối với trẻ em tại Việt Nam”, bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, nhận định.

Theo bà, khi trường học phải đóng cửa do lũ lụt hoặc bão, ảnh hưởng không chỉ dừng ở việc trẻ bỏ lỡ các bài học. Những em dễ bị tổn thương có thể mất đi thời gian học tập quý báu, sinh hoạt hằng ngày bị xáo trộn và mất môi trường an toàn, hỗ trợ mà trường học mang lại.

Trên toàn cầu, bão là nguyên nhân phổ biến nhất gây gián đoạn việc học trong năm 2025, ảnh hưởng tới khoảng 109 triệu học sinh. Lũ lụt ảnh hưởng ít nhất 70 triệu học sinh, trong khi nắng nóng khiến khoảng 50 triệu trẻ em phải gián đoạn việc học. Ngoài ra còn có hạn hán, cháy rừng và nhiều hình thái thời tiết cực đoan khác.

Tình trạng này đặc biệt đáng lo ngại tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình thấp, nơi chiếm khoảng 3/4 số học sinh bị ảnh hưởng. Những nơi này thường thiếu nguồn lực để duy trì hoạt động giáo dục khi xảy ra thiên tai và các tình huống khẩn cấp liên quan đến khí hậu.

UNICEF cũng lưu ý trẻ em gái có thể chịu những tác động lớn hơn khi thiên tai làm gián đoạn việc học. Khi trường học, công trình vệ sinh bị hư hại, gia đình phải chuyển chỗ ở hoặc mất thu nhập, trẻ em gái có thể phải đảm nhận thêm việc chăm sóc gia đình, đi lấy nước. Những áp lực này có thể làm gia tăng nguy cơ bỏ học và tảo hôn, đồng thời khiến các em khó trở lại trường sau khi tình hình ổn định.

Theo UNICEF, việc học bị gián đoạn kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến kết quả giáo dục trước mắt mà còn có thể để lại hậu quả kinh tế lâu dài. Phân tích cho thấy nếu không có biện pháp ứng phó, những gián đoạn học tập do các hiểm họa khí hậu trong năm 2025 có thể dẫn tới thiệt hại ít nhất 200 tỷ USD về thu nhập trong suốt cuộc đời của những học sinh bị ảnh hưởng.

Để giảm tác động của thời tiết cực đoan, UNICEF kêu gọi tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống giáo dục, đầu tư vào cơ sở vật chất trường học an toàn trước khí hậu, bảo đảm duy trì việc học trong và sau thiên tai, đồng thời trang bị cho trẻ em kiến thức và kỹ năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tại Việt Nam, UNICEF phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo và thanh thiếu niên nhằm tăng cường giáo dục về khí hậu, hỗ trợ xây dựng trường học có khả năng chống chịu và thúc đẩy các kỹ năng xanh. Mục tiêu là giúp việc học tập được duy trì trong các tình huống khẩn cấp, đồng thời tạo điều kiện để trẻ em và thanh thiếu niên tham gia vào các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu tại cộng đồng.