Khánh Hòa: Hướng dẫn viên nước ngoài "lấn sân", hướng dẫn viên Việt "kêu cứu"

Ai đang kể chuyện lịch sử của người Việt?

Có mặt tại Khu danh lam thắng cảnh quốc gia Hòn Chồng (phường Bắc Nha Trang) - một trong những điểm du lịch nổi tiếng thu hút khách quốc tế của địa phương, chúng tôi chứng kiến thực trạng đáng lo ngại. Ngay giữa khuôn viên, một đoàn khách nước ngoài hơn 20 người đứng vây quanh chăm chú lắng nghe một người đàn ông thuyết minh bằng tiếng Trung Quốc. Mọi hoạt động diễn ra tự nhiên như thể không hề có bất kỳ quy định cấm nào tồn tại.

Đi cùng với HDV nước ngoài là một phụ nữ người Việt. Trong suốt buổi tham quan, việc thuyết minh, hướng dẫn, tập trung đoàn… đều do người HDV nước ngoài kia đảm trách. Còn người phụ nữ chỉ đứng từ xa để hỗ trợ điều xe, chăm sóc đoàn.

Trong suốt thời gian du khách tham quan, hoàn toàn vắng bóng sự giám sát chuyên môn từ lực lượng thuộc Ban Quản lý danh thắng Hòn Chồng.

Điều đáng lo ngại nhất là khi HDV nước ngoài này thuyết minh tại một danh lam thắng cảnh, ai sẽ là người kiểm chứng tính xác thực của các thông tin lịch sử, văn hóa đang được truyền đạt? Nguy cơ xuyên tạc, bóp méo văn hóa, lịch sử, phong tục cũng như hình ảnh đất nước, con người Việt Nam hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngay cả với HDV người Việt, những người được tiếp cận văn hóa, lịch sử Việt Nam từ nhỏ, khi hành nghề vẫn phải thường xuyên trau dồi, cập nhật kiến thức mới có thể thuyết minh đúng và đầy đủ.

Ghé đến Chùa Long Sơn (phường Tây Nha Trang) - điểm đến tâm linh thường xuyên nằm trong lịch trình của các công ty lữ hành quốc tế, chúng tôi tiếp tục bắt gặp thêm nhiều đoàn du khách Trung Quốc trong kịch bản tương tự được lặp lại một cách trơn tru.

Tại đây, một HDV nước ngoài dẫn khách đi dọc các lối đi trong khuôn viên ngôi cổ tự. Qua từng gian thờ, anh ta vô tư thao thao bất tuyệt, liên tục chỉ trỏ lên hướng tượng Phật, dùng những cử chỉ cơ để diễn giải, thuyết minh bằng tiếng Trung Quốc một cách đầy tự tin trước hàng chục ánh mắt chăm chú.

Việc liên tiếp ghi nhận tình trạng HDV nước ngoài ngang nhiên thuyết minh tại các điểm du lịch cho thấy đây không còn là hiện tượng đơn lẻ.

Thật trớ trêu khi tại những không gian di sản tôn nghiêm nhất, quyền được kể lại câu chuyện lịch sử cho du khách quốc tế lại đang bị phó mặc cho những người không đủ tư cách pháp lý.

Thực tế nhức nhối này đã phơi bày một "khoảng trống" lớn trong công tác quản lý, cùng sự thiếu vắng đến "kỳ lạ" của các biện pháp, kiểm soát tại chỗ từ phía các đơn vị có trách nhiệm.

Trả lại quyền cho HDV chân chính

Khánh Hòa từ lâu đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm lữ hành lớn nhất nước nước, thu hút khách quốc tế nhờ sở hữu những danh thắng, di sản độc đáo.

Tại tâm điểm của "thiên đường du lịch" ấy, tình trạng HDV nước ngoài ngang nhiên hoạt động vẫn là bổn cũ soạn lại từ nhiều năm nay. Theo Luật Du lịch, quy định về điều kiện cấp thẻ HDV du lịch quốc tế phải bảo đảm điều kiện có quốc tịch Việt Nam, thường trú tại Việt Nam, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ...

Sau loạt bài phản ánh của Báo Phụ nữ Việt Nam, dư luận và những người làm nghề đang có tâm tư, nguyện vọng. Tương tự trên fanpage Hướng dẫn viên du lịch Khánh Hòa cũng chia sẻ link bài viết của Báo Phụ nữ Việt Nam, cộng đồng HDV tại đây đã có hàng loạt thảo luận sôi nổi và những góc nhìn đầy trăn trở.

Nhiều HDV du lịch cho rằng, việc HDV nước ngoài tự ý thuyết minh tại các điểm đến trên lãnh thổ Việt Nam là trái với quy định; đồng thời khiến cho lực lượng lao động trong nước, mà cụ thể ở đây là các HDV tiếng nước ngoài như Trung Quốc, Hàn Quốc… những người đã trải qua quá trình đào tạo bài bản, phải đầu tư nhiều năm học ngôn ngữ, chứng chỉ nghiệp vụ và trải qua kỳ sát hạch gắt gao của cơ quan quản lý, khi ra thị trường, họ lại chịu cảnh "bất lực" nhìn nguồn thu nhập chính đáng chảy vào túi những lao động không phép.

"Luật Du lịch đã quy định rất rõ về điều kiện hành nghề của người nước ngoài tại Việt Nam. Nhưng tại sao những quy định ấy lại trở nên vô hiệu trước các đoàn du khách tham quan tại địa phương? HDV chân chính không sợ cạnh tranh, chúng tôi chỉ cần một môi trường thượng tôn pháp luật và công bằng. Điều này còn đang trực tiếp bào mòn động lực làm nghề của thế hệ đại sứ du lịch...", một HDV tiếng Trung (đề nghị giấu tên) chia sẻ.

Đã có tiền lệ HDV nước ngoài xuyên tạc về lịch sử, chủ quyền địa lý, hoặc biến các câu chuyện tâm linh tại di tích thành trò đùa. Đó là sự tổn thương sâu sắc đến lòng tự tôn dân tộc mà chúng ta không nên ngó lơ. 

Nếu các cơ quan chức năng tiếp tục duy trì một lối mòn quản lý thụ động, cũ kỹ như kiểu "chờ phản ánh mới đi xử lý, kiểm tra rồi mới xử phạt", thì hiệu quả quản lý sẽ khó đảm bảo tính răn đe, dễ dẫn đến tình trạng vi phạm kéo dài, tái diễn.

Chị N.Q (phiên dịch viên) bày tỏ: "Sau khi đọc bài báo. Tôi thấy địa phương cần siết chặt vấn đề này như Đà Nẵng và khi bài báo đã đăng tải thì chính quyền, cơ quan chức năng sẽ có quyết sách gì hay không...?".

Trước mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo Chiến lược phát triển du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, địa phương đang từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách.

Để đạt được mục tiêu này, việc nâng cao chất lượng HDV cũng như quản lý, chấn chỉnh các hoạt động du lịch gây ảnh hưởng xấu đến môi trường du lịch cũng cần phải được thực hiện nghiêm minh và quyết liệt.

Theo ông N.V.T.  - một người hoạt động lâu năm trong ngành du lịch, cho biết: "Hiện nay có 2 kiểu HDV nước ngoài "núp bóng". Đó là HDV được các công ty du lịch nước ngoài thuê để dẫn đoàn, bên cạnh có HDV người Việt đi kèm. Thứ hai là các HDV nước ngoài sau một thời gian quen thuộc các đường đi nước bước đã tự tổ chức tour. Đa số là tour khép kín, cuối cùng phần lớn doanh thu quay về nước họ, thay vì đóng góp cho ngành du lịch trong nước. Chúng tôi mong chính quyền và ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa có giải pháp kịp thời, sự việc đã sai thì bằng mọi cách nên chấm dứt".

Cuộc hoán đổi vị trí đầy cay đắng này là hồi chuông báo động cho thấy, nếu không mạnh tay triệt hạ các chiêu trò lách luật, chúng ta sẽ mất cả thị phần kinh tế lẫn quyền tự quyết định bộ mặt du lịch của địa phương.

Vừa qua, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã ban hành Kế hoạch về việc kiểm tra công tác chấp hành các quy định pháp luật và đảm bảo chất lượng của các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở giáo dục đào tạo nghiệp vụ lĩnh vực du lịch và HDV du lịch năm 2026.

Đối tượng kiểm tra gồm Sở Du lịch/Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương; doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế; khu du lịch, điểm du lịch; Các HDV du lịch đang hành nghề tại các khu/điểm du lịch; các cơ sở giáo dục tổ chức thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ hướng dẫn du lịch, điều hành du lịch; các cơ sở lưu trú du lịch được xếp hạng sao trên cả nước; các cơ sở lưu trú du lịch quảng bá không đúng chất lượng dịch vụ, niêm yết không đúng hạng sao hoặc quảng bá hạng sao khi chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

Công tác kiểm tra sẽ được triển khai tại một số địa bàn trọng điểm phát triển du lịch, trong đó có tỉnh Khánh Hòa - nơi vẫn còn tồn tại tình trạng HDV nước ngoài hoạt động, gây nhiều lo ngại trong công tác quản lý, gây bức xúc trong dư luận.