Khối ngoại vẫn nắm hơn 1 triệu tỷ đồng cổ phiếu Việt: Dòng tiền sẽ tìm đến đâu sau nâng hạng?

Hơn 1 triệu tỷ đồng vẫn nằm trong danh mục khối ngoại

Nhà đầu tư nước ngoài đang tạo ra một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường chứng khoán Việt Nam: bán ròng mạnh trên bảng giao dịch nhưng vẫn sở hữu một khối tài sản cổ phiếu có quy mô hơn 1 triệu tỷ đồng.

Theo thống kê của VPBankS, từ đầu năm 2026 đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 76.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, tính theo dữ liệu sở hữu nước ngoài và giá cổ phiếu tại ngày 21/8, tổng giá trị cổ phiếu do khối ngoại nắm giữ trên HoSE vẫn lên tới khoảng 1,08 triệu tỷ đồng.

Con số này cho thấy việc khối ngoại bán ròng không đồng nghĩa với việc dòng vốn ngoại đã rút khỏi thị trường Việt Nam. Một phần đáng kể tài sản vẫn được duy trì trong các doanh nghiệp lớn, có thanh khoản cao và đóng vai trò quan trọng trong các bộ chỉ số.

Đáng chú ý, có tới 16 doanh nghiệp trên HoSE có giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ từ 1 tỷ USD trở lên, tương đương khoảng 26.000 tỷ đồng theo tỷ giá quy đổi.

Dẫn đầu là Vietcombank với khoảng 99.300 tỷ đồng cổ phiếu thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Vinamilk đứng thứ hai với gần 66.400 tỷ đồng, tiếp đến là VietinBank khoảng 61.800 tỷ đồng và Thế giới Di động hơn 54.000 tỷ đồng.

Nhóm tiếp theo cũng là những doanh nghiệp có quy mô lớn trên thị trường như Vingroup khoảng 50.000 tỷ đồng, BIDV hơn 47.000 tỷ đồng, VPBank khoảng 46.600 tỷ đồng, Techcombank khoảng 46.100 tỷ đồng, Hòa Phát gần 39.700 tỷ đồng và MB hơn 37.000 tỷ đồng.

Nếu nhìn vào cơ cấu này, có thể thấy tài sản ngoại hiện tập trung khá rõ vào những doanh nghiệp đầu ngành, đặc biệt là ngân hàng, tiêu dùng, bán lẻ, bất động sản và sản xuất công nghiệp.

Đây cũng là những nhóm cổ phiếu có khả năng được chú ý khi dòng vốn quốc tế tăng mức độ phân bổ vào Việt Nam sau khi thị trường được nâng hạng, dù mức độ hưởng lợi ở từng doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và room ngoại.

Bán ròng không có nghĩa là rút vốn hoàn toàn

Việc khối ngoại bán ròng 76.000 tỷ đồng cần được nhìn trong tương quan với lượng tài sản họ vẫn đang nắm giữ. Con số 1,08 triệu tỷ đồng cho thấy dù chịu áp lực bán đáng kể trong nhiều tháng, nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì mức độ hiện diện rất lớn tại các cổ phiếu niêm yết trên HoSE.

Quan trọng hơn, giá trị danh mục ngoại còn phụ thuộc vào biến động thị giá. Vì vậy, mức 1,08 triệu tỷ đồng không phải là lượng tiền mặt mà khối ngoại đang chờ giải ngân, mà là giá trị thị trường của lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài đang sở hữu tại một thời điểm. Điều này có ý nghĩa quan trọng khi đánh giá tác động của việc nâng hạng.

Nếu thị trường được nâng hạng và dòng tiền mới quay trở lại, các nhà đầu tư đang sở hữu cổ phiếu Việt Nam không nhất thiết phải bắt đầu từ con số 0. Họ đã có sẵn vị thế tại nhiều doanh nghiệp lớn, có thể tiếp tục tăng tỷ trọng, tái cơ cấu danh mục hoặc chuyển dòng vốn sang những cổ phiếu đáp ứng tốt hơn tiêu chí của các bộ chỉ số mới.

Nói cách khác, câu chuyện nâng hạng không chỉ là thu hút tiền mới mà còn có thể làm thay đổi cách dòng vốn ngoại đang có mặt trên thị trường được phân bổ.

FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam sẽ được chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging), có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Việc đưa Việt Nam vào hệ thống chỉ số FTSE Global Equity Index Series sẽ được thực hiện theo nhiều giai đoạn và tiếp tục sang năm 2027.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với cách hiểu đơn giản rằng ngày 21/9 sẽ xuất hiện ngay một lượng tiền khổng lồ đổ vào thị trường.

Quá trình chuyển đổi được thực hiện theo từng bước, đồng nghĩa dòng vốn liên quan đến nâng hạng nhiều khả năng cũng không tập trung vào một thời điểm duy nhất.

Đáng chú ý, quy mô dòng vốn tiềm năng đang được điều chỉnh theo hướng tích cực hơn. Theo cập nhật mới của Vietcap, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index đã được nâng từ 0,329% lên 0,49%, trong khi số cổ phiếu đáp ứng các tiêu chí của FTSE tăng từ 23 lên 27 mã.

Sự thay đổi này có thể làm tăng quy mô dòng vốn thụ động phân bổ vào Việt Nam so với các ước tính trước đây.

Một số tổ chức phân tích vì vậy dự báo dòng vốn sẽ không xuất hiện trong một thời điểm duy nhất. SSI từng ước tính dòng tiền từ các quỹ thụ động có thể đạt khoảng 1,67 tỷ USD trong 3-5 quý, trong khi các ước tính cao hơn có thể được đưa ra nếu tính cả dòng vốn chủ động.

Điều quan trọng là dòng vốn thụ động chỉ là một phần của câu chuyện. Khi Việt Nam được đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, khả năng tiếp cận của các quỹ chủ động và các nhà đầu tư tổ chức quốc tế cũng được mở rộng. Tuy nhiên, quyết định phân bổ vốn vẫn phụ thuộc vào định giá, triển vọng lợi nhuận và sức hấp dẫn tương đối của từng doanh nghiệp.

Từ blue-chip đến những "tân binh" hút vốn ngoại

Một điểm đáng chú ý khác trong bức tranh sở hữu ngoại là dòng vốn không chỉ tập trung vào những doanh nghiệp cổ phiếu vốn hóa lớn (blue-chip) đã niêm yết lâu năm. Một số doanh nghiệp mới lên sàn cũng nhanh chóng thu hút lượng vốn ngoại đáng kể.

Theo dữ liệu ngày 21/8, lượng cổ phiếu TCBS (TCX) do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ có giá trị khoảng 10.361 tỷ đồng; Điện Máy Xanh (DMX) khoảng 9.361 tỷ đồng; Vinpearl (VPL) khoảng 9.163 tỷ đồng. Trong khi đó, VPS (VCK) được khối ngoại nắm giữ gần 2.674 tỷ đồng và VPBankS (VPX) khoảng 1.946 tỷ đồng.

Hai doanh nghiệp mới khác là Hạ tầng GELEX (GEL) và Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) ghi nhận giá trị sở hữu ngoại lần lượt khoảng 946 tỷ đồng và 75 tỷ đồng.

Tổng giá trị cổ phiếu mà khối ngoại nắm giữ tại 7 doanh nghiệp mới này vào khoảng 34.526 tỷ đồng, tương đương hơn 1,3 tỷ USD.

Chi tiết này cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài không chỉ tập trung ở những cổ phiếu đã niêm yết lâu năm, mà đang xuất hiện những vị thế đáng kể tại một số doanh nghiệp mới lên sàn.

Tuy nhiên, được khối ngoại quan tâm không đồng nghĩa chắc chắn được hưởng dòng tiền từ các quỹ chỉ số. Các quỹ đầu tư thụ động thường phải tuân thủ khá chặt chẽ các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và room ngoại. Do đó, không phải cứ doanh nghiệp lớn hoặc mới niêm yết là đương nhiên nhận được dòng tiền từ các quỹ chỉ số.

Theo Vietcap, trong nhóm các cổ phiếu mới niêm yết, TCX và VCK đáp ứng các tiêu chí liên quan, trong khi một số mã như VPX, GEL và HPA chưa đạt ngưỡng vốn hóa khả dụng cho đầu tư, dù thanh khoản đã đáp ứng yêu cầu. Điều này khiến nâng hạng vừa tạo ra cơ hội, vừa làm gia tăng sự phân hóa giữa các cổ phiếu.

Những doanh nghiệp có vốn hóa lớn, thanh khoản tốt, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng cao và room ngoại còn dư địa sẽ có nhiều khả năng hấp thụ dòng vốn quốc tế hơn. Ngược lại, những cổ phiếu dù có câu chuyện tăng trưởng nhưng quy mô vốn hóa hoặc thanh khoản chưa đủ lớn có thể không nhận được tác động trực tiếp từ dòng tiền chỉ số.

Vì vậy, sau nâng hạng, thị trường có thể chứng kiến sự phân hóa rõ hơn giữa nhóm cổ phiếu đủ điều kiện tiếp nhận dòng vốn quốc tế và nhóm chỉ hưởng lợi gián tiếp từ tâm lý chung.

Tác động lớn hơn nằm ở chất lượng dòng vốn

Với thị trường chứng khoán Việt Nam, ý nghĩa của nâng hạng không nên chỉ đo bằng số tiền có thể chảy vào trong một vài phiên tái cơ cấu. Tác động đáng chú ý hơn có thể nằm ở sự thay đổi về chất lượng và độ ổn định của dòng vốn quốc tế.

Khi Việt Nam chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường sẽ được đặt trong một nhóm phân loại rộng hơn, qua đó mở rộng phạm vi tiếp cận của các nhà quản lý quỹ toàn cầu đối với cổ phiếu Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp, lợi ích không chỉ nằm ở giá cổ phiếu. Một mặt bằng định giá tốt hơn có thể giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong huy động vốn cổ phần, phát hành thêm hoặc thực hiện các thương vụ M&A bằng cổ phiếu.

Đối với các ngân hàng và công ty chứng khoán, thanh khoản thị trường tăng cũng có thể tạo thêm dư địa cho hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ và các dịch vụ đầu tư. KBSV dự báo việc nâng hạng có thể thúc đẩy thanh khoản bình quân ngày lên khoảng 2-3 tỷ USD, qua đó hỗ trợ doanh thu môi giới và cho vay ký quỹ của các công ty chứng khoán lớn.

Với doanh nghiệp sản xuất, tiêu dùng và hạ tầng, sự hiện diện lớn hơn của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế cũng có thể tạo thêm áp lực về minh bạch, quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin và tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Đây là những tác động có tính dài hạn hơn nhiều so với một đợt mua ròng trong ngày cơ cấu chỉ số.

Tuy nhiên, nâng hạng cũng không đồng nghĩa với việc thị trường sẽ tự động bước vào một chu kỳ tăng giá kéo dài. Dòng vốn quốc tế vẫn phụ thuộc vào định giá, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, tỷ giá, lãi suất toàn cầu và mức độ hấp dẫn tương đối của Việt Nam so với các thị trường mới nổi khác.

Đặc biệt, tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế dù được nâng lên vẫn ở mức tương đối nhỏ. Vì vậy, dòng vốn chỉ số có thể tạo lực đẩy đáng kể cho một số cổ phiếu đáp ứng tiêu chí, nhưng chưa đủ để tự thân quyết định xu hướng của toàn bộ thị trường.

Điều thị trường cần chờ đợi vì thế không chỉ là bao nhiêu tỷ USD sẽ vào, mà quan trọng hơn là bao nhiêu trong số đó trở thành dòng vốn dài hạn và được phân bổ vào những doanh nghiệp có nền tảng tốt.

Khối ngoại hiện vẫn đang sở hữu hơn 1 triệu tỷ đồng cổ phiếu trên HoSE. Trong đó, 16 doanh nghiệp đã có lượng cổ phiếu nằm trong tay nhà đầu tư nước ngoài trị giá từ 1 tỷ USD trở lên, còn một số doanh nghiệp mới niêm yết cũng nhanh chóng hình thành những vị thế hàng nghìn tỷ đồng.

Bức tranh này cho thấy dòng vốn ngoại tại Việt Nam không biến mất sau những tháng bán ròng mạnh. Thay vào đó, danh mục đang được tái cơ cấu trong khi thị trường đứng trước một thay đổi lớn về vị thế trên bản đồ đầu tư quốc tế.

Và khi cánh cửa thị trường mới nổi chính thức mở từ ngày 21/9, câu hỏi đáng quan tâm sẽ không còn đơn thuần là "khối ngoại có quay lại hay không?", mà là dòng tiền sẽ tìm đến doanh nghiệp nào, ngành nào và liệu sự trở lại đó có đủ sức tạo ra một mặt bằng định giá mới, bền vững hơn cho chứng khoán Việt Nam hay không.