Khơi thông "điểm nghẽn" để phụ nữ miền núi khởi nghiệp bằng khoa học công nghệ

Khi khát vọng khởi nghiệp gặp những "điểm nghẽn"

Đoàn công tác của Trung ương Hội LHPN Việt Nam vừa tổ chức chương trình khảo sát "Giải pháp thúc đẩy phụ nữ vùng Trung du và miền núi phía Bắc khởi nghiệp gắn với khoa học công nghệ". Phú Thọ là 1 trong 9 địa phương được lựa chọn bởi đây là tỉnh sớm triển khai Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035" (Đề án 2415) và đang từng bước xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế.

Trong chuyến khảo sát, đoàn công tác trực tiếp đến các mô hình trồng sen xen canh nuôi vịt, thả cá; mô hình HTX trồng đào lục bình, mô hình phân trùn quế, cơ sở may mặc tại các xã Tam Nông và Thọ Văn để lắng nghe câu chuyện của những người phụ nữ đang từng ngày khởi nghiệp trên chính quê hương mình. Đây là những mô hình kinh tế lĩnh vực nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp do phụ nữ làm chủ/tham gia quản lý..., những người đã mạnh dạn đầu tư máy móc, học cách bán hàng qua mạng xã hội, từng bước ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Tại các mô hình, đoàn khảo sát đã ghi nhận tinh thần dám nghĩ, dám làm của chị em và sự chuyển biến rõ nét trong tư duy làm kinh tế. Nhiều cơ sở không còn sản xuất theo kinh nghiệm mà đã quan tâm hơn đến quy trình an toàn, chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo việc làm cho lao động nữ tại địa phương.

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tích cực ấy vẫn còn không ít trăn trở. Dù hiện nay, nhiều chị em đã biết quảng bá sản phẩm trên Facebook, Zalo hay TikTok nhưng việc ứng dụng công nghệ mới chỉ dừng ở mức cơ bản. Các nền tảng thương mại điện tử, thanh toán số, phần mềm quản trị bán hàng hay quản lý tài chính vẫn còn khá xa lạ. Nhiều chủ cơ sở chưa tự tin đầu tư thiết bị hiện đại vì lo khách hàng nông thôn sẽ e ngại giá thành cao. Trong khi đó, kỹ năng quản trị tài chính, quản lý dòng tiền, kiểm soát hàng hóa hay xây dựng kế hoạch kinh doanh vẫn là khoảng trống lớn.

Đặc biệt, khó khăn lớn nhiều chị em gặp phải là vốn do hưa đủ điều kiện tiếp cận các khoản vay; trong khi hoạt động kinh doanh ở khu vực nông thôn thường chịu áp lực từ thiên tai, dịch bệnh, thị trường nhỏ và tình trạng mua chịu kéo dài khiến dòng tiền bị đứt quãng. Chính những rào cản ấy khiến nhiều ý tưởng khởi nghiệp chưa thể đi xa.

Cần có một hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành cùng phụ nữ khởi nghiệp

Từ những quan sát thực tế, Hội thảo khoa học “Đánh giá thực trạng phụ nữ Phú Thọ khởi nghiệp gắn với khoa học công nghệ” được tổ chức với sự tham gia của các đại biểu sở, ngành liên quan và các tổ chức tín dụng trên địa bàn. Các đại biểu đã chia sẻ những chương trình, chính sách, đặc biệt là các chương trình thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, mức độ tiếp cận của phụ nữ (nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa) đối với các chương trình, chính sách và những rào cản lớn nhất khi đưa chính sách áp dụng tại cơ sở. 

Tại hội thảo, các đại biểu đều thống nhất: Phụ nữ không thiếu ý tưởng khởi nghiệp, cũng không thiếu quyết tâm đổi mới. Điều họ cần là một hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành từ khi hình thành ý tưởng đến lúc sản phẩm đứng vững trên thị trường.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cho biết, nhiều năm đồng hành với hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cho thấy phụ nữ, kể cả phụ nữ dân tộc thiểu số, có khả năng tiếp thu công nghệ rất nhanh. Những người từng gần như không biết sử dụng công nghệ, sau quá trình đào tạo đã có thể livestream bán hàng, quản trị fanpage, ứng dụng thương mại điện tử và nắm bắt các kỹ năng marketing, quản trị tài chính.

Theo các đại biểu dự hội thảo, rào cản lớn nhất không nằm ở năng lực mà ở việc nhiều phụ nữ chưa được đào tạo bài bản, thiếu sự hướng dẫn "cầm tay chỉ việc" và thiếu cơ hội tiếp cận các chương trình hỗ trợ chuyên sâu. Chính vì vậy, nhiều sản phẩm tốt vẫn chưa thể thương mại hóa hiệu quả.

Những câu chuyện thực tế từ các thương hiệu Thịt chua Thanh Sơn hay hệ thống Hường Bầu Pizza cho thấy, khi được đồng hành từ khâu xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ, kết nối thị trường, những ý tưởng khởi nghiệp của phụ nữ hoàn toàn có thể phát triển thành những mô hình kinh doanh thành công.

Tuy nhiên, một "điểm nghẽn" khác cũng được chỉ ra là các chính sách hỗ trợ hiện còn phân tán ở nhiều cơ quan khác nhau; phụ nữ khởi nghiệp khó biết mình cần tìm đến đâu để được hỗ trợ về vốn, công nghệ, sở hữu trí tuệ hay xúc tiến thương mại.

Từ hỗ trợ từng khâu đến xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp

Để hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp trong giai đoạn tới, theo các đại biểu, các tiếp cách tiếp cận  cần được thay đổi. Muốn khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế, phụ nữ cần được đồng hành trên toàn bộ hành trình khởi nghiệp. Đó là các chương trình đào tạo thực hành về chuyển đổi số, thương mại điện tử, quản trị tài chính, xây dựng thương hiệu và sở hữu trí tuệ; là sự kết nối với chuyên gia để hoàn thiện sản phẩm; là những chương trình xúc tiến thương mại, phát triển chuỗi giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Các tổ chức tín dụng cũng đề xuất nhiều giải pháp phù hợp với đặc thù của phụ nữ khởi nghiệp như mở rộng hạn mức vay không cần tài sản bảo đảm, linh hoạt chu kỳ trả nợ theo mùa vụ, tăng cường vai trò bảo lãnh của tổ chức Hội và xây dựng các gói tín dụng dành riêng cho dự án khởi nghiệp.

Từ những kết quả khảo sát tại Phú Thọ, đoàn công tác của Trung ương Hội LHPN Việt Nam sẽ tiếp tục tổng hợp các ý kiến, đánh giá thực trạng và đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm xây dựng giải pháp thúc đẩy phụ nữ vùng Trung du và miền núi phía Bắc khởi nghiệp gắn với khoa học công nghệ trong giai đoạn mới.