Kiểm toán “vén màn” lợi nhuận: Khi con số nói lên sự thật

Đằng sau những điều chỉnh ấy không chỉ là kỹ thuật kế toán, mà là câu chuyện về minh bạch, niềm tin và cả những góc khuất trong quản trị doanh nghiệp.

Tổng hợp từ báo cáo tài chính sau kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết cho thấy, tính đến ngày 10/04/2026, trên ba sàn HOSE, HNX và UPCoM có 487 doanh nghiệp ghi nhận chênh lệch lợi nhuận từ 1% trở lên sau kiểm toán. Trong đó, 992 doanh nghiệp báo lãi năm 2025 đã "mất" hơn 822 tỷ đồng, khiến tổng lợi nhuận ròng toàn thị trường giảm xuống còn khoảng 361.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, bức tranh phân hóa rất rõ: 235 doanh nghiệp giảm lãi, 38 doanh nghiệp tăng lỗ và 7 doanh nghiệp từ lãi chuyển sang lỗ. Ở chiều ngược lại, có 188 doanh nghiệp tăng lãi, 17 doanh nghiệp giảm lỗ và chỉ 2 doanh nghiệp chuyển từ lỗ sang lãi. Những con số này đủ để khiến nhà đầu tư phải đặt lại câu hỏi: đâu mới là "lợi nhuận thật"?

Ánh sáng sau kiểm toán: Khi "vàng thật" được thử lửa

Không phải mọi điều chỉnh sau kiểm toán đều mang màu sắc tiêu cực. Thực tế, có tới 188 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng sau rà soát – một tín hiệu cho thấy kiểm toán cũng có thể giúp phản ánh đầy đủ hơn hiệu quả kinh doanh.

Trường hợp của Vinhomes là ví dụ điển hình khi lợi nhuận sau kiểm toán tăng thêm 788 tỷ đồng, nâng tổng lãi ròng lên gần 42.000 tỷ đồng. Dù mức tăng chỉ khoảng 2%, nhưng cho thấy việc điều chỉnh chi phí và giá vốn có thể làm rõ hơn hiệu quả vận hành thực tế.

Tương tự, Sông Đà ghi nhận lợi nhuận tăng gần 470 tỷ đồng (tương đương 38%), chủ yếu nhờ cập nhật đầy đủ kết quả từ các công ty liên kết – yếu tố thường bị "trễ nhịp" trong báo cáo tự lập.

Ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, mức biến động thậm chí còn đột biến. VMG Media gây chú ý khi lợi nhuận tăng gấp hơn 9 lần, tương ứng tăng thêm khoảng 88 tỷ đồng nhờ hoàn nhập dự phòng. Trong khi đó, Vietourist Holdings ghi nhận lợi nhuận tăng gần 7 lần, sau khi bổ sung doanh thu từ các hợp đồng đã hoàn tất nhưng chưa ghi nhận đầy đủ.

Những trường hợp này cho thấy một khía cạnh tích cực: kiểm toán không chỉ "bóc tách" sai lệch, mà còn giúp doanh nghiệp phản ánh đúng giá trị thực. Với nhà đầu tư, đây có thể là những cơ hội hiếm hoi khi giá trị doanh nghiệp trước đó bị đánh giá thấp.

Mặt trái phơi bày: Cú sốc niềm tin và những khoảng tối quản trị

Tuy nhiên, mặt sáng không đủ để che lấp những gam màu tối. Có tới 235 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sụt giảm sau kiểm toán, cho thấy xu hướng điều chỉnh giảm vẫn chiếm ưu thế.

Điển hình, Viễn Đông VID chứng kiến lợi nhuận lao dốc tới 94%, chỉ còn chưa đến 500 triệu đồng sau khi điều chỉnh doanh thu tài chính và lợi nhuận từ công ty liên kết. Tương tự, B.C.H cũng mất tới 91% lợi nhuận, tương đương giảm khoảng 10 tỷ đồng.

Đáng lo ngại hơn là những cú "quay xe" từ lãi sang lỗ – một trong những tín hiệu tiêu cực nhất đối với thị trường. Vimeco từ mức lãi gần 3 tỷ đồng đã chuyển sang lỗ gần 10 tỷ đồng sau khi trích lập dự phòng. SGI Holdings cũng không ngoại lệ khi từ lãi hơn 1 tỷ đồng chuyển sang lỗ gần 9 tỷ đồng.

Ở chiều sâu hơn, tình trạng "lỗ chồng lỗ" cũng xuất hiện. VNG ghi nhận lỗ tăng thêm 95 tỷ đồng, nâng tổng lỗ lên gần 263 tỷ đồng, trong khi Đại Thiên Lộc nâng mức lỗ từ 121 tỷ đồng lên 162 tỷ đồng sau khi trích lập thêm dự phòng và điều chỉnh thuế.

Những con số này không chỉ phản ánh sai lệch kỹ thuật, mà còn hé lộ các vấn đề cốt lõi: Doanh thu được ghi nhận quá sớm; Công nợ tiềm ẩn rủi ro nhưng chưa trích lập đầy đủ; Lỗ từ công ty liên kết bị "trì hoãn"

Hệ quả là mỗi lần điều chỉnh mạnh không chỉ làm thay đổi báo cáo tài chính, mà còn tạo ra cú sốc tâm lý cho thị trường. Niềm tin bị bào mòn, biến động giá cổ phiếu gia tăng và chi phí vốn của doanh nghiệp cũng theo đó đi lên.

Con số cuối cùng không chỉ là lợi nhuận, mà là niềm tin. Kiểm toán, suy cho cùng, không tạo ra vấn đề – nó chỉ làm rõ những gì đã tồn tại. Nhưng chính sự "làm rõ" ấy lại mang ý nghĩa quyết định đối với thị trường.

Những biến động sau kiểm toán năm 2025 cho thấy một thực tế rõ ràng: lợi nhuận tự lập có thể là kỳ vọng, nhưng lợi nhuận sau kiểm toán mới là thực tế. Và trong một thị trường mà niềm tin là tài sản quan trọng nhất, sự minh bạch không chỉ là yêu cầu, mà còn là lợi thế cạnh tranh.

Với nhà đầu tư, bài học vẫn còn nguyên giá trị: đừng vội tin vào con số đầu tiên. Bởi đôi khi, sự khác biệt giữa kỳ vọng và thực tế không nằm ở doanh nghiệp thay đổi, mà nằm ở việc con số cuối cùng đã được "nói thật".