Kiểm tra công ty 17 năm hoạt động trái với chứng nhận đầu tư: Những vấn đề nào cần làm rõ?
Khu vực lò Hoffman bên trong nhà xưởng của Công ty Cổ phần Vân Đức.
Sau phản ánh về việc sử dụng công nghệ không đúng với Giấy chứng nhận đầu tư suốt 17 năm, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra hoạt động đối với Công ty Cổ phần Vân Đức. Cuộc kiểm tra được kỳ vọng làm rõ hàng loạt vấn đề liên quan đến quá trình triển khai dự án.
Sau loạt bài phản ánh của Báo Phụ nữ Việt Nam, UBND xã Đức Hợp (tỉnh Hưng Yên) đã thành lập đoàn kiểm tra đối với 8 doanh nghiệp trên địa bàn, trong đó có Công ty Cổ phần Vân Đức. Trước khi cuộc kiểm tra được triển khai, hồ sơ dự án và hiện trạng hoạt động của doanh nghiệp này đang đặt ra nhiều vấn đề cần được làm rõ.
Ngày 8/7, UBND xã Đức Hợp ban hành quyết định thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với 8 doanh nghiệp trên địa bàn. Theo quyết định, đoàn sẽ kiểm tra việc thực hiện các quy định về đất đai, quy hoạch, xây dựng, bảo vệ môi trường, khoáng sản, đê điều, giao thông đường thủy nội địa, phòng cháy chữa cháy và an toàn lao động.
Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, đại diện UBND xã Đức Hợp, cho biết, đoàn kiểm tra dự kiến làm việc trong tuần này.
Trong số các doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra, Công ty Cổ phần Vân Đức thu hút sự chú ý bởi nhiều nội dung đã được Báo Phụ nữ Việt Nam phản ánh trước đó.
Theo Giấy chứng nhận đầu tư do UBND tỉnh Hưng Yên cấp ngày 19/11/2009, Dự án Nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng Vân Đức có mục tiêu sản xuất gạch, ngói đất nung bằng công nghệ tuynel. Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên vào thời điểm giữa tháng 6/2026, doanh nghiệp đang sản xuất bằng công nghệ lò Hoffman.
Khu vực sản xuất gạch tại Công ty Cổ phần Vân Đức.
Ở cuộc kiểm tra sắp tới, điểm cần được làm rõ không chỉ là doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ nào, mà là cơ sở pháp lý của việc thay đổi công nghệ.
Nếu dự án đã được điều chỉnh, doanh nghiệp cần xuất trình các quyết định, văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp chưa được điều chỉnh, đoàn kiểm tra sẽ phải đối chiếu giữa nội dung Giấy chứng nhận đầu tư và hoạt động sản xuất thực tế.
Lò Hoffman và lò tuynel đều là công nghệ nung gạch nhưng khác nhau về cách vận hành. Lò Hoffman sử dụng nhiều buồng nung liên hoàn, còn lò tuynel đưa gạch trên goòng đi qua đường hầm gồm các công đoạn sấy, nung và làm nguội. So với lò Hoffman, công nghệ tuynel có mức độ cơ giới hóa, tự động hóa cao hơn nên chi phí đầu tư ban đầu lớn hơn. Đổi lại, công nghệ này tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải bụi và khí thải, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, lò Hoffman có chi phí đầu tư thấp hơn nhưng thường tiêu hao nhiều nhiên liệu và phát sinh chi phí vận hành lớn hơn, mức phát thải cũng nhiều hơn. Vì vậy, nhiều địa phương đã xây dựng lộ trình thay thế lò Hoffman bằng các công nghệ hiện đại hơn nhằm giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Một vấn đề khác liên quan đến việc thực hiện Quyết định số 3057/QĐ-UBND ngày 29/12/2021 của UBND tỉnh Hưng Yên về Đề án phát triển vật liệu xây dựng giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2050.
Trong phụ lục của quyết định này, Công ty Cổ phần Vân Đức được xác định là cơ sở sản xuất gạch bằng công nghệ Hoffman, công suất 50 triệu viên mỗi năm và thuộc diện phải dừng công nghệ Hoffman trước năm 2025, chuyển sang công nghệ tiên tiến hoặc chuyển đổi mục tiêu dự án. Tuy nhiên, sau thời điểm phải dừng vẫn ghi nhận doanh nghiệp sản xuất bằng công nghệ Hoffman.
Bên trong khu vực sản xuất gạch của Công ty Cổ phần Vân Đức.
Cuộc kiểm tra sắp tới vì vậy cần xác định doanh nghiệp đã thực hiện lộ trình chuyển đổi đến đâu, có văn bản nào điều chỉnh hoặc cho phép tiếp tục sử dụng công nghệ Hoffman sau mốc thời gian nêu trên hay không.
Đồng thời, cơ quan chức năng cũng cần làm rõ quá trình theo dõi, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện Quyết định 3057 đối với doanh nghiệp trong thời gian qua.
Ngoài khu vực sản xuất gạch, phóng viên ghi nhận trong khuôn viên dự án còn có khu vực sản xuất bê tông, cấu kiện bê tông với hệ thống trạm trộn và máy móc phục vụ sản xuất. Hạng mục này cũng được cơ quan chuyên môn xã Đức Hợp ghi nhận trong cuộc kiểm tra ngày 12/6/2026.
Trong khi đó, Giấy chứng nhận đầu tư năm 2009 xác định mục tiêu của dự án là sản xuất vật liệu xây dựng bằng đất nung gồm gạch, ngói theo công nghệ tuynel.
Đoàn kiểm tra cần đối chiếu hồ sơ để xác định khu sản xuất bê tông có thuộc phạm vi dự án đã được phê duyệt hay đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận bổ sung sau này. Cùng với đó là việc kiểm tra các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường đối với hạng mục này.
Khu vực sản xuất cấu kiện bê tông tại Công ty Cổ phần Vân Đức
Những tài liệu phóng viên thu thập được cho thấy dự án được cấp phép với công nghệ tuynel từ năm 2009; đến năm 2021, UBND tỉnh Hưng Yên xác định doanh nghiệp sử dụng công nghệ Hoffman và yêu cầu chấm dứt trước năm 2025; nhưng giữa năm 2026, vẫn ghi nhận công nghệ này đang được sử dụng.
Bởi vậy, bên cạnh việc làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, cuộc kiểm tra cũng là dịp để xem xét hiệu quả công tác quản lý, theo dõi và đôn đốc thực hiện lộ trình chuyển đổi công nghệ của các cơ quan liên quan.
Báo Phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin khi có kết quả kiểm tra của cơ quan chức năng.
