Kinh tế tập thể do phụ nữ quản lý tạo động lực hướng tới tăng trưởng bao trùm và bền vững

Ít ai biết rằng trước khi thành lập HTX Nông nghiệp An Hòa Hưng năm 2019, chị Hoàng Thị Kim Anh (tỉnh Đồng Nai) đã dành gần 10 năm tìm hiểu cây an xoa. Tốt nghiệp ngành công nghệ hóa sinh, chị nhận thấy cách sử dụng an xoa theo phương thức truyền thống chưa khai thác hết giá trị của nguồn dược liệu. Ý tưởng sản xuất cao dược liệu từ đó hình thành. Gần 6 năm nghiên cứu, thử nghiệm với nhiều lần thất bại, bà mới hoàn thiện được sản phẩm cao an xoa kết hợp với một số dược liệu khác như cà gai leo, nấm lim xanh.

Chị Kim Anh cho biết HTX xác định phải bảo vệ tài sản trí tuệ, từ thương hiệu đến các sản phẩm do mình nghiên cứu và phát triển. Từ sản phẩm ban đầu, đến nay HTX đã phát triển hơn 20 sản phẩm từ dược liệu như cao an xoa, trà an xoa, trà gừng, mật gừng táo đỏ và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác. Sản phẩm An Hòa là một trong những sản phẩm OCOP đầu tiên của Đồng Nai và được công nhận OCOP 4 sao vào năm 2022.

Trong quá trình phát triển, HTX còn kết nối với chính quyền và các đoàn thể như Hội LHPN các cấp, Hội Nông dân để mở lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi số, khuyến khích thành viên HTX áp dụng thương mại điện tử, xây dựng hình ảnh thương hiệu. Đây là những đóng góp quan trọng trong việc thực hiện nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho lao động địa phương.

Với chị Hoàng Thị Kim Anh, công việc vì thế không còn bó hẹp trong câu chuyện sản xuất mà còn là bài toán tổ chức nguồn lực, kết nối các hộ dân, quản trị chất lượng, tìm kiếm thị trường và từng bước nâng giá trị sản phẩm. Đây cũng là những nỗ lực chung của những người phụ nữ đang tham gia quản lý các HTX, tổ hợp tác trên mọi miền đất nước.

Hiện nay, HTX do phụ nữ tham gia quản lý chiếm khoảng 22% tổng số HTX trên cả nước. Nhiều HTX hoạt động trong nông nghiệp, chế biến nông sản, phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề, từng bước gắn sản xuất với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Thông tin về kết quả thực hiện Đề án "Hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030" (Đề án 01), bà Trần Thị Thu Hà, Phó Trưởng Ban Công tác Phụ nữ, TƯ Hội LHPN Việt Nam cho biết: Sau 3 năm triển khai Đề án 01, các cấp Hội LHPN đã hỗ trợ thành lập mới 554 HTX; củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của 1.137 HTX; duy trì 6.598 tổ hợp tác, góp phần tạo việc làm cho hơn 55.000 lao động.

Những con số này cho thấy sự tham gia của phụ nữ trong kinh tế tập thể đang có bước chuyển biến. Từ vị trí trực tiếp sản xuất, phụ nữ ngày càng tham gia vào tổ chức sản xuất, quản lý và kết nối thị trường. Từ đó, vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế cũng đang dần thay đổi. Họ không chỉ tạo thu nhập cho gia đình mà còn đứng ở vị trí quản lý, điều hành HTX, tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm khách hàng và tính toán hiệu quả kinh doanh.

Đặt phụ nữ ở vị trí trung tâm

Theo kế hoạch, trong tháng 10/2026, Hội LHPN Việt Nam sẽ phối hợp cùng Bộ Tài Chính tổ chức Diễn đàn Kinh tế hợp tác, hợp tác xã năm 2026 với chủ đề "Kinh tế tập thể do phụ nữ quản lý hướng tới tăng trưởng bao trùm và bền vững" trong khuôn khổ nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 09/NQ-CP ngày 02/02/2023.

Điểm mới của Diễn đàn năm nay là tập trung vào vai trò và sự tham gia của phụ nữ trong khu vực kinh tế tập thể. Nội dung này được đặt trong bối cảnh năm 2026 được Liên hợp quốc lựa chọn là Năm Quốc tế Phụ nữ nông dân, nhằm ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của phụ nữ đối với nông nghiệp, phát triển nông thôn và bảo đảm an ninh lương thực.

Việc lựa chọn chủ đề "Kinh tế tập thể do phụ nữ quản lý hướng tới tăng trưởng bao trùm và bền vững" cũng xuất phát từ đề xuất của Trung ương Hội LHPN Việt Nam.

Qua Diễn đàn, các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, doanh nghiệp và các hợp tác xã sẽ có cơ hội cùng nhìn lại những đóng góp của phụ nữ đối với kinh tế tập thể; đồng thời nhận diện những khó khăn, rào cản và nhu cầu hỗ trợ để các mô hình do phụ nữ quản lý phát triển hiệu quả hơn.

Diễn đàn năm 2026 dự kiến không chỉ giới thiệu những mô hình hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý mà còn tập trung trao đổi về những vấn đề có tính dài hạn đối với sự phát triển của khu vực này.

Một trong những nội dung được đặt ra là nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và khả năng liên kết thị trường của các hợp tác xã. Đây là những yếu tố quyết định khả năng duy trì hoạt động và phát triển bền vững của mô hình sau khi được thành lập.

Các đại biểu cũng sẽ thảo luận về thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn; nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức sản xuất, tiếp cận nguồn lực và mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế diễn ra ngày càng mạnh, các hợp tác xã do phụ nữ quản lý cũng cần thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tiếp cận khách hàng. Từ ứng dụng công nghệ trong sản xuất, bán hàng trên nền tảng số đến truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường, yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc "có sản phẩm" mà là tạo được giá trị và khả năng cạnh tranh lâu dài.

Diễn đàn vì thế được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa cơ quan quản lý với chuyên gia, doanh nghiệp và các hợp tác xã. Những kinh nghiệm từ cơ sở sẽ giúp nhận diện rõ hơn nhu cầu hỗ trợ; trong khi các cơ chế, chính sách và giải pháp từ cơ quan quản lý có thể được trao đổi trực tiếp với những người đang vận hành mô hình.