AI và thương mại điện tử mở rộng thị trường cho hợp tác xã phát triển
Nhiều hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý mạnh dạn ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử, AI để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường
Thương mại điện tử đang mở thêm cánh cửa thị trường cho các hợp tác xã (HTX) do phụ nữ tham gia quản lý. Khi kết hợp với AI, cơ hội ấy không chỉ nằm ở việc bán được nhiều hàng hơn mà còn ở khả năng quản trị tốt hơn, hiểu khách hàng hơn và xây dựng thương hiệu bài bản hơn.
Trong làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, thương mại điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là đặc quyền của các doanh nghiệp hay tập đoàn lớn. Nhiều HTX tại Việt Nam đang tiên phong áp dụng AI vào sản xuất, tiếp thị và quản trị, qua đó nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và từng bước mở rộng thị trường một cách hiệu quả.
Công nghệ đưa sản phẩm đi xa
Một sản phẩm thuốc tắm của người Dao, một túi thảo dược hay bộ trang phục truyền thống của các HTX nếu chỉ được bán trong phạm vi địa phương sẽ khó có thể tiếp cận một lượng lớn khách hàng. Nhưng khi xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử, những sản phẩm đặc trưng vùng miền ấy đã có thêm nhiều hành trình mới.
Ý thức được điều đó, chị Lý Thị Quyên, Giám đốc Hợp tác xã Thiên An, xã Phủ Thông, tỉnh Thái Nguyên đã xác định việc cần phải đưa các sản phẩm của HTX lên sàn thương mại điện tử ngay từ khi thành lập. Nhờ đó, đơn hàng được gửi đi nhiều địa phương, đầu ra ổn định hơn.
Chị Quyên cho biết, thương mại điện tử không chỉ giúp HTX bán hàng mà còn tạo ra áp lực tích cực để HTX chuẩn hóa mẫu mã, nâng cao chất lượng và tăng sản lượng. Khi khách hàng ở xa có thể nhìn thấy, so sánh và đánh giá sản phẩm, người sản xuất cũng phải thay đổi cách làm.
Công nghệ số, thương mại điện tử giúp HTX Thiên An quảng bá sản phẩm, dịch vụ
Từ chỗ tìm nơi bán hàng, HTX bắt đầu phải học cách hiểu thị trường. Câu chuyện của Thiên An không phải trường hợp riêng lẻ. Cũng chung suy nghĩ đó, chị Trần Thị Hòa, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Nhân Mỹ (tỉnh Ninh Bình), cho biết HTX xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, thay vì làm dàn trải, HTX lựa chọn những việc quan trọng, thiết thực, vừa làm vừa rút kinh nghiệm.
Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với những HTX do phụ nữ tham gia quản lý, khi nguồn lực về vốn, nhân lực công nghệ và thời gian còn hạn chế. Với các HTX quy mô nhỏ, công nghệ không nhất thiết bắt đầu bằng những hệ thống lớn và đắt tiền.
Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính đến đầu năm 2026, khoảng 2.600 trong số hơn 22.500 HTX nông nghiệp trên cả nước đã ứng dụng phần mềm và công nghệ số. Chuyển đổi số có thể giúp HTX nông nghiệp giảm chi phí vận hành tới 30%, giảm chi phí vật tư, phân bón từ 15-20% và tăng năng suất từ 15-28%.
Đồng hành của hội viên, phụ nữ bắt nhịp kinh tế số, Hội LHPN Việt Nam đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Trong đó, Đề án "Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030" (Đề án 01) ưu tiên phát triển các HTX do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành, tạo nhiều việc làm cho lao động nữ tại các địa phương có vùng sản xuất hàng hóa chuyên sâu, tập trung; khuyến kích ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… Qua đó, Đề án góp phần nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ, tạo việc làm cho lao động nữ và thúc đẩy sự tham gia thực chất của phụ nữ trong khu vực kinh tế tập thể, bằng cách kết hợp lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình, dự án khác có liên quan.
Đoàn công tác TƯ Hội LHPN Việt Nam thăm mô hình phát triển kinh tế của hội viên, phụ nữ
Song song đó, Hội LHPN các cấp đã đổi mới phương thức tuyên truyền, tập huấn ứng dụng thương mại điện tử và AI thông qua các phong trào: "Bình dân học vụ số", "Bình dân học AI"; các mô hình như "Phụ nữ học công nghệ số mỗi tuần 15 phút", "Tổ công nghệ số cộng đồng nữ"; tổ chức các lớp tập huấn, đồng thời vận động hội viên sử dụng các tiện ích số trong đời sống …
AI trở thành "trợ lý số" cho các nữ lãnh đạo HTX
Nếu thương mại điện tử mở rộng không gian thị trường cho HTX, thì AI có thể hỗ trợ các nữ quản lý nâng cao hiệu quả vận hành, từ xây dựng nội dung truyền thông, phân tích dữ liệu đến quản lý công việc hằng ngày.
Theo ông Bùi Quang Cường, Tổng Giám đốc Công ty IViet, AI có thể hỗ trợ HTX trong quản lý nhân sự, tài chính, tối ưu quy trình sản xuất và tiếp cận thị trường. Các công cụ phân tích dữ liệu AI có thể giúp HTX nhận diện xu hướng thị trường và hỗ trợ ra quyết định.
Trong hoạt động hằng ngày, AI có thể hỗ trợ các nữ lãnh đạo HTX số hóa giấy tờ, dịch nội dung sang tiếng nước ngoài, tạo biên bản cuộc họp, viết nội dung giới thiệu sản phẩm, xây dựng ý tưởng truyền thông hay hỗ trợ phân tích dữ liệu khách hàng.
Một HTX trước đây phải dành nhiều thời gian để viết bài giới thiệu sản phẩm có thể dùng AI để tạo bản nháp. Người quản lý sau đó chỉnh sửa bằng câu chuyện thật của sản phẩm, bổ sung thông tin và lựa chọn cách diễn đạt phù hợp. Một HTX muốn thử bán sản phẩm ở thị trường mới có thể sử dụng công cụ AI để tổng hợp và phân tích những dữ liệu thị trường đã có, từ đó có thêm cơ sở cho quyết định kinh doanh.
HTX ứng dụng AI để thiết kế hình ảnh, giới thiệu sản phẩm
Tuy vậy, các nữ quản lý HTX cần nhìn nhận AI hỗ trợ con người, chứ không thay thế được những người làm ra sản phẩm. Một bài giới thiệu hấp dẫn không thể chỉ được tạo ra từ câu lệnh, kể được câu chuyện về vùng nguyên liệu, người làm ra sản phẩm, quy trình sản xuất và giá trị mà HTX muốn gửi tới khách hàng. Đó chính là phần AI không thể tự quyết định thay người phụ nữ điều hành, quản lý HTX.
Bên cạnh cơ hội, việc ứng dụng AI và đưa sản phẩm lên môi trường số cũng đặt ra những yêu cầu về bảo vệ tài sản trí tuệ. Hình ảnh, thiết kế bao bì, câu chuyện thương hiệu và nội dung sản phẩm có thể bị sao chép hoặc sử dụng lại. Đồng thời, sản phẩm do AI hỗ trợ tạo ra cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
Theo chia sẻ của TS. Nguyễn Thái Cường, chuyên gia về Luật Sở hữu trí tuệ và Công nghệ số tại hội thảo trực tuyến "Pháp luật sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên AI: So sánh cách tiếp cận của Việt Nam với thế giới", khi HTX sử dụng AI để hỗ trợ sản xuất, chế biến hoặc làm truyền thông, bắt buộc phải có sự tham gia và định hình của con người. Trong đó, cần lưu trữ lại toàn bộ nhật ký sáng tạo, các phiên bản phác thảo tay, các câu lệnh (prompt) tinh chỉnh chuyên sâu và chứng cứ chứng minh có sự tác động tư duy của thành viên HTX vào sản phẩm cuối cùng. Các nữ lãnh đạo HTX cần chủ động kiểm tra nguồn thông tin, hình ảnh và nội dung trước khi sử dụng; lưu giữ quá trình sáng tạo, các bản phác thảo, câu lệnh và những nội dung do con người chỉnh sửa, hoàn thiện giúp các HTX xác lập, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ khi phát sinh tranh chấp
Các HTX cũng cần quan tâm xây dựng và bảo vệ thương hiệu thông qua nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý và bộ tiêu chuẩn chất lượng phù hợp với đặc điểm sản phẩm. Việc phát triển các tài sản trí tuệ gắn với sản phẩm và cộng đồng không chỉ góp phần bảo vệ thành quả sản xuất mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Cac HTX tại Thái Nguyên được tập huấn, kết nối, tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số
Trong kỷ nguyên số, AI có thể giúp HTX nâng cao hiệu quả hoạt động, còn thương mại điện tử mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, nền tảng để phát triển bền vững vẫn là chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng. Vì vậy, các nữ lãnh đạo và thành viên HTX cần đồng thời nâng cao kỹ năng kinh doanh số, khả năng kiểm chứng thông tin, năng lực quản trị dữ liệu và nhận thức về bảo vệ tài sản trí tuệ. Đây là những yếu tố quan trọng giúp HTX do phụ nữ tham gia quản lý từng bước nâng cao vị thế và chủ động hơn trong thị trường số.
