Làng nghề Đại An Khê giữ nét đẹp truyền thống bánh tét mặt trăng dịp Tết

Mỗi độ Tết đến, Xuân về, làng nghề Đại An Khê, xã Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị lại hối hả, rộn ràng hơn để sản xuất những mẻ bánh chưng, bánh tét mặt trăng thơm ngon.

Người người tất bật gói bánh, nhà nhà đỏ lửa suốt ngày đêm để kịp giao hàng phục vụ nhu cầu của người dân trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc.

Giữ lửa nghề xưa

Những ngày giáp Tết, về làng Đại An Khê, xã Hải Lăng dễ dàng cảm nhận không khí lao động khẩn trương lan tỏa khắp đầu làng, ngõ xóm. Mùi thơm của nếp mới, đậu xanh, thịt lợn hòa quyện trong làn khói bếp, tạo nên hương vị Tết rất riêng của vùng quê Đại An Khê.

Bên căn bếp đỏ lửa suốt ngày đêm, không khí làm bánh vụ Tết của gia đình ông Đào Ngọc Dã trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Mỗi người một phần việc, từ chẻ lạt, vo gạo nếp, lau lá, làm nhân đến gói bánh, nấu bánh, đóng hàng... tất cả được thực hiện nhịp nhàng, liên tục từ sáng sớm tinh mơ cho đến khuya muộn.

Theo ông Dã, ngày thường, gia đình sản xuất khoảng 300-500 chiếc bánh mỗi ngày, tùy theo đơn đặt hàng. Riêng dịp Tết Nguyên đán, sản lượng tăng mạnh, mỗi ngày cung ứng ra thị trường khoảng 1.000-1.200 chiếc bánh các loại như bánh chưng, bánh tét, bánh tày.

“Mỗi dịp lễ, Tết, gia đình tôi làm số lượng lớn, vừa có thêm thu nhập, vừa tạo việc làm cho bà con trong thôn lúc nông nhàn. Cao điểm Tết, gia đình phải thuê thêm khoảng 15 lao động tại địa phương. Từ 2 giờ sáng đã bắt đầu chuẩn bị nguyên liệu làm bánh để kịp giao bánh cho khách,” ông Dã chia sẻ.

Điều làm nên sức sống bền bỉ của làng bánh Đại An Khê chính là những bí quyết “gia truyền” được người dân nâng niu, gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi công đoạn làm bánh đều được thực hiện cẩn trọng, khéo léo; từng nguyên liệu được tuyển chọn kỹ lưỡng, có nguồn gốc rõ ràng.

Nếp dùng gói bánh là loại nếp thơm của chính quê hương Đại An Khê, được vo sạch, để ráo nước; nhân bánh gồm đậu xanh bùi mịn và thịt heo tươi ngon, được sơ chế kỹ lưỡng. Củi nấu bánh là loại củi ép từ trấu, ít khói nhưng giữ lửa đều và lâu.

Chia sẻ về bí quyết làm bánh, ông Đào Ngọc Dã cho biết: “Để có được chiếc bánh ngon và đẹp, người làm bánh phải đặt trọn cái tâm vào từng công đoạn. Từ chọn nếp, ngâm đậu, ướp thịt đến gói bánh, buộc lạt, nấu bánh đều phải chỉn chu, đồng thời luôn chú trọng bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Khi gói, người thợ phải quấn lá thật chặt, buộc lạt đều tay để bánh không bị bung khi nấu và hai nửa bánh phải ôm khít vào nhau, tạo nên hình trăng tròn đầy đặn, cân đối. Bánh được nấu hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, liên tục từ 8-10 tiếng, lửa phải đều, nước luôn ngập bánh thì bánh mới chín kỹ, dẻo thơm. Mỗi chiếc bánh là kết tinh của kinh nghiệm và cả tấm lòng của người làm bánh.”

Làng nghề Đại An Khê sản xuất bánh chưng, bánh tét quanh năm, nhưng cứ mỗi độ Tết đến, làng lại bước vào mùa cao điểm nhộn nhịp nhất. Những năm gần đây, nhờ mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến, thị trường tiêu thụ bánh ngày càng mở rộng.

Bàn tay thoăn thoắt gói từng chiếc bánh, chị Nguyễn Thị Dương, người dân làng Đại An Khê cho biết, vụ bánh Tết thường kéo dài từ ngày 19-27 tháng Chạp Âm lịch.

Năm nay, đơn hàng tăng cao nên các hộ đều chủ động dự trữ nguyên liệu từ sớm. Không chỉ tiêu thụ trong tỉnh, bánh của làng đã có mặt ở các tỉnh, thành như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Nghệ An, Hà Tĩnh... đặc biệt, còn xuất khẩu ra nước ngoài.

“Để nâng cao chất lượng sản phẩm, gia đình tôi đầu tư thêm máy hút chân không, bao bì, nhãn mác và thuê thêm lao động để kịp đơn hàng. Chúng tôi luôn chú trọng giữ vững uy tín, chất lượng, đồng thời đa dạng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của khách hàng,” chị Dương cho hay.

Phát triển thương hiệu Đại An Khê

Làng bánh Đại An Khê là một trong những làng nghề truyền thống lâu đời và nổi tiếng của tỉnh Quảng Trị. Qua thời gian, nghề gói bánh không chỉ là kế sinh nhai mà đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của người dân nơi đây.

Chị Đào Thị Thanh Vân chia sẻ điểm làm nên sự khác biệt của làng bánh Đại An Khê chính là bánh tét mặt trăng. Bánh có hình bán nguyệt, khi cắt ra ghép lại thành hình tròn, tượng trưng cho vầng trăng - biểu trưng của sự ấm no, sung túc, hạnh phúc lứa đôi và ước vọng về một năm mới an lành, đủ đầy.

Không chỉ độc đáo về hình dáng, bánh tét mặt trăng Đại An Khê còn gây ấn tượng bởi sắc xanh ngọc bích tự nhiên, được tạo nên từ nước cốt rau ngót. Rau ngót được rửa sạch, xay nhuyễn, lọc lấy nước cốt rồi trộn với gạo nếp theo tỷ lệ vừa phải. Nếu pha quá ít, bánh không bền màu; pha quá nhiều, nếp dễ nhão, khó gói. Chính sự cân chỉnh khéo léo ấy đã tạo nên màu sắc hài hòa, bánh dẻo thơm, đẹp mắt và an toàn cho sức khỏe.

Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và xây dựng thương hiệu, năm 2019, Tổ hợp tác sản xuất bánh tét mặt trăng Đại An Khê được thành lập; đến nay tổ hợp tác có 19 thành viên.

Tổ hợp tác đã góp phần cải thiện điều kiện sản xuất, nâng cao ý thức tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương, đặc biệt trong những dịp cao điểm như lễ, Tết.

Năm 2021, sản phẩm bánh tét mặt trăng Đại An Khê được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu độc quyền và đạt chứng nhận OCOP 3 sao, đánh dấu bước phát triển quan trọng của làng nghề.

Chị Lê Thị Bích Chi, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất bánh tét mặt trăng Đại An Khê cho biết: “Chúng tôi luôn ưu tiên lựa chọn nguồn nguyên liệu sạch, từ nếp, đậu xanh, rau ngót đến thịt lợn, đảm bảo an toàn thực phẩm và có nguồn gốc rõ ràng. Bên cạnh việc giữ gìn phương pháp làm bánh truyền thống, tổ hợp tác còn đẩy mạnh quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội, livestream bán hàng và tham gia các hội chợ OCOP để mở rộng thị trường, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.”

Mỗi ngày, hàng nghìn chiếc bánh chưng, bánh tét theo chân thương lái đi khắp cả nước. Giá bánh dao động từ 20.000-55.000 đồng/chiếc, tùy loại và kích cỡ.

Bánh tét mặt trăng Đại An Khê đã được phân phối tại nhiều siêu thị, cửa hàng trong cả nước, từng bước khẳng định uy tín và thương hiệu của sản phẩm truyền thống Quảng Trị trên thị trường.

Nghề làm bánh không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, góp phần phát triển kinh tế, xã hội của xã Hải Lăng.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, làng bánh Đại An Khê vẫn bền bỉ giữ lửa từ những căn bếp gia đình, từ đôi tay cần mẫn của người dân.

Những chiếc bánh mang hình dáng mặt trăng không chỉ gói trọn hương vị Tết mà còn chứa đựng niềm tự hào, tâm huyết và khát vọng vươn xa của một làng nghề lâu đời trên mảnh đất Quảng Trị giàu truyền thống.