Lấy thuần phong mỹ tục làm nền tảng trong xây dựng hệ giá trị con người TPHCM

Ngày 21-7, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức tọa đàm "Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TPHCM", quy tụ các nhà quản lý, nhà khoa học, văn nghệ sĩ cùng tham gia, đóng góp ý kiến. 

Chủ trì tọa đàm có ông Dương Anh Đức - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TPHCM; bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng; NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM; ông Phan Nguyễn Như Khuê -  nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy, thành viên Ban Tham vấn Hội đồng.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh TPHCM bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi mở rộng địa giới, đồng thời triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây cũng là diễn đàn để nhìn lại những giá trị truyền thống, từ đó đề xuất giải pháp xây dựng hệ giá trị con người TPHCM phù hợp với yêu cầu của một đô thị hiện đại và hội nhập.

Con người là yếu tố tiên quyết

Phát biểu đề dẫn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Đinh Thị Thanh Thủy cho rằng thành phố là nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hóa, vì vậy việc giữ gìn thuần phong mỹ tục không chỉ nhằm bảo tồn truyền thống mà còn là nền tảng để hình thành hệ giá trị con người trong giai đoạn mới.

Theo bà, dưới tác động của toàn cầu hóa, công nghệ thông tin và mạng xã hội, một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, đang có biểu hiện lệch chuẩn trong nhận thức và hành vi, làm phai nhạt các giá trị truyền thống. "Việc chuyển từ mục tiêu giữ gìn thuần phong mỹ tục sang khẳng định hệ giá trị con người TPHCM mang ý nghĩa chiến lược", bà Thanh Thủy nhấn mạnh.

Theo bà Thuỷ, hệ giá trị ấy cần hội tụ những phẩm chất như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, năng động, sáng tạo và trách nhiệm; qua đó xây dựng hình ảnh con người thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Bà Thủy cho biết ban tổ chức đã nhận được 173 tham luận từ các cơ quan, đơn vị và chuyên gia, trong đó lựa chọn 80 tham luận để xuất bản kỷ yếu. Các ý kiến tập trung vào việc nhận diện giá trị của thuần phong mỹ tục, làm rõ bản sắc con người TPHCM, đánh giá những thách thức do kinh tế thị trường, mạng xã hội và toàn cầu hóa đặt ra, đồng thời đề xuất giải pháp xây dựng hệ giá trị con người thành phố trong thời kỳ mới.

Ở góc nhìn của người làm nghệ thuật, thạc sĩ, NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy cho rằng xây dựng con người phải được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi chiến lược phát triển.

Bà cho rằng sự giáo dục từ gia đình ngay từ những năm đầu đời sẽ trở thành nền tảng hình thành nhân cách, bản sắc hành vi của mỗi cá nhân. Để hiện thực hóa những giá trị đó, theo bà, nhà trường phải được xem là nơi hiệu quả nhất để bắt đầu xây dựng những viên gạch đầu tiên của hệ giá trị đạo đức.

"Bên cạnh kiến thức học thuật, trẻ em phải được rèn luyện nhân cách thông qua kỷ luật, cách ứng xử và các mối quan hệ tập thể. Giáo dục sớm, liên tục và có hệ thống sẽ tạo nền tảng đạo đức bền vững", bà phân tích.

Bà Hạnh Thúy cũng nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của gia đình: "Cha mẹ phải là tấm gương sáng và trách nhiệm với con cái. Muốn xây dựng con người thành phố văn minh, nghĩa tình thì phải bắt đầu từ những gia đình biết yêu thương và trọng đạo đức".

Theo nữ nghệ sĩ, văn hóa cũng cần được đưa đến gần giới trẻ bằng những phương thức sáng tạo thông qua điện ảnh, âm nhạc, sân khấu và các sản phẩm văn hóa đương đại. "Di sản và lịch sử chỉ thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận bằng cảm xúc và trải nghiệm", nghệ sĩ Hạnh Thuý nhấn mạnh.

Bà cũng đề xuất cần xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng nhằm định hướng sự văn minh, nâng cao trách nhiệm trong phát ngôn và chia sẻ thông tin, đồng thời giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ như một phần quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc con người TPHCM.

Phát huy "sức mạnh mềm" của văn hóa

Ở góc nhìn quản lý, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM Phạm Phương Thảo cho rằng hệ giá trị con người chính là "sức mạnh mềm" quyết định sự phát triển bền vững của thành phố.

Theo bà, người Sài Gòn - TPHCM từ lâu đã được nhận diện với những phẩm chất nổi bật như cởi mở, bao dung, nghĩa tình; tiên phong, năng động, sáng tạo; kiên cường và giàu tinh thần đấu tranh. Đó là những giá trị cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới.

Dẫn tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, bà cho biết văn hóa hiện được xác định không chỉ là "sức mạnh mềm" mà còn là "lá chắn tinh thần", góp phần nâng cao, bảo vệ tư tưởng trước những tác động tiêu cực và sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa không phù hợp.

Bà cũng nhìn nhận vẫn còn tồn tại những hành vi chưa phù hợp ở một bộ phận người dân như" xả rác bừa bãi, lãng phí, trễ hẹn, thiếu ý thức tuân thủ pháp luật, nói tục, gây ồn ào nơi công cộng.

Để khắc phục, bà đề xuất thành phố cần tiếp tục hoàn thiện hệ giá trị con người dựa trên hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị gia đình Việt Nam; đồng thời ban hành các quy tắc ứng xử rõ ràng để tuyên truyền, lan tỏa trong cộng đồng. Theo bà, bên cạnh đầu tư phát triển kinh tế, thành phố cần chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong cơ quan, doanh nghiệp, khu dân cư, gia đình và cả không gian số. "Việc phát huy sức mạnh mềm của văn hóa và con người sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực cho TPHCM phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới", bà nói.