Luật sư công tại Mặt trận Tổ quốc: Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn giám sát và phản biện

Luật sư Hoàng Văn Hướng khẳng định, vị thế và quy mô của Mặt trận Tổ quốc trong bối cảnh mới đã có nhiều thay đổi. Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc không chỉ đơn thuần là một tổ chức thành viên, mà là nền tảng chính trị của chính quyền nhân dân, nơi quy tụ sức mạnh tổng hợp từ các tổ chức chính trị, xã hội và tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Với chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, MTTQ đang gánh vác những trọng trách ngày càng lớn. Đặc biệt, trong giai đoạn đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hai chức năng giám sát và phản biện xã hội đã trở thành thước đo cho hiệu quả hoạt động của Mặt trận.

Một tổ chức có quy mô bao trùm, tác động đến mọi tầng lớp nhân dân và tham gia sâu vào quy trình lập pháp, thực thi pháp luật như MTTQ rất cần một lực lượng chuyên gia pháp lý có tư duy độc lập và trình độ chuyên môn cao để hiện thực hóa các nhiệm vụ này.

PV: Ông có thể đánh giá về sự cần thiết của đội ngũ Luật sư công đối với khối Mặt trận?

Luật sư Hoàng Văn Hướng: Việc bố trí lực lượng luật sư công tại MTTQ không phải là ý chí chủ quan mà là sự cụ thể hóa các chủ trương lớn. Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị đã định hướng rõ việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận nhằm thích ứng với yêu cầu của tình hình mới. Đồng thời, việc mở rộng nghị quyết thí điểm luật sư công của Quốc hội sang khối Mặt trận sẽ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc để hình thành một lực lượng hỗ trợ pháp lý chuyên trách.

Lực lượng này sẽ đóng vai trò là "cánh tay nối dài" của Mặt trận trong việc thẩm định các dự thảo luật, giám sát các vụ việc phức tạp và tư vấn pháp lý cho nhân dân, giúp các kiến nghị của Mặt trận không chỉ dừng lại ở mức độ "phong trào" mà mang đầy đủ tính khoa học và sức nặng pháp lý.

PV: Luật sư công và cán bộ pháp chế liệu có trùng lặp về chức năng nhiệm vụ, thưa ông?

Luật sư Hoàng Văn Hướng: Nhiều ý kiến cho rằng bộ phận pháp chế hiện tại có thể đảm đương công việc, nhưng xét từ bản chất nghề nghiệp và yêu cầu thực tế, sự khác biệt giữa một cán bộ pháp chế và một luật sư công là rất lớn.

Trước hết, về mặt tư duy nghề nghiệp, cán bộ pháp chế thường hoạt động trong khuôn khổ hành chính, thiên về việc tuân thủ các quy trình nội bộ và chịu sự điều hành trực tiếp của cơ quan chủ quản theo mệnh lệnh hành chính. Ngược lại, luật sư công mang trong mình tư duy phản biện đặc thù và tính độc lập chuyên môn. Trong hoạt động phản biện xã hội, MTTQ cần những góc nhìn đa chiều, thậm chí là những phản biện mang tính đối trọng để làm sáng tỏ các kẽ hở chính sách, điều mà một luật sư công với kỹ năng tranh tụng và phân tích luật học sắc sảo sẽ thực hiện hiệu quả hơn hẳn.

Thứ hai, về vị thế pháp lý và trách nhiệm, luật sư công không chỉ chịu trách nhiệm trước tổ chức mà còn bị ràng buộc bởi Luật Luật sư và bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Điều này tạo ra một cam kết cao hơn về tính khách quan. Trong khi cán bộ pháp chế chủ yếu giải quyết các sự vụ mang tính hành chính nội bộ, luật sư công có khả năng đại diện cho Mặt trận tham gia vào các quá trình tố tụng hoặc giám sát các hoạt động tư pháp với tư cách là một chuyên gia có đầy đủ chứng chỉ hành nghề, giúp nâng cao uy tín của MTTQ trước các cơ quan nhà nước và nhân dân.

Cuối cùng, việc sử dụng luật sư công giúp chuyên nghiệp hóa khả năng bảo vệ quyền lợi dân sinh. Khi đối mặt với các vụ việc khiếu kiện phức tạp hoặc các điểm nóng về giải phóng mặt bằng, quản lý tài sản nhà nước, chỉ có những người am tường kỹ năng thực chiến của luật sư mới có thể chuyển hóa những bức xúc của dân thành các luận cứ pháp lý xác đáng, bảo đảm cho hoạt động giám sát của Mặt trận đi đến tận cùng của sự thật.

PV: Theo ông, nên triển khai chủ trương này như thế nào để đạt hiệu quả tối đa?

Luật sư Hoàng Văn Hướng: Để triển khai mô hình này, cần sớm xây dựng một đề án cụ thể về biên chế và chế độ đãi ngộ cho luật sư công tại MTTQ. Cần có cơ chế tuyển dụng mở, thu hút những luật sư có kinh nghiệm thực tế, đặc biệt là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng từ các Đoàn luật sư lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh.

Việc bố trí luật sư công chính là bước đi đột phá để Mặt trận Tổ quốc thực sự là nơi nhân dân gửi gắm niềm tin pháp lý. Khi các báo cáo giám sát và văn bản phản biện của Mặt trận được đóng dấu bởi trí tuệ của đội ngũ luật sư công, đó cũng là lúc quyền lực nhân dân được bảo vệ một cách thực chất nhất, góp phần quan trọng vào sự minh bạch và công bằng của xã hội.

PV: Xin cảm ơn luật sư!