Luật sư phản bác quan điểm Viện kiểm sát, đề nghị không điều tra lại vụ cựu Hiệu trưởng THCS Ba Đình

Luật sư tranh luận về căn cứ xác định hành vi và thiệt hại

Một trong những nội dung trọng tâm được luật sư phản biện là Quyết định 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội - căn cứ được cấp sơ thẩm sử dụng để xác định hành vi sai phạm và thiệt hại.

Luật sư Huyền cho biết, tại phiên tòa, đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội ban đầu cho rằng Quyết định 22 phù hợp tại thời điểm ban hành, nhưng sau đó cho biết cần xin ý kiến lãnh đạo và sẽ trả lời lại bằng văn bản. VKS cho rằng diễn biến này chưa đủ để làm rõ tính hợp pháp của Quyết định 22 và cần tiếp tục xác minh.

Theo luật sư, Kết luận kiểm tra số 01 ngày 4/5/2026 của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã chỉ rõ Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội và Hướng dẫn số 5898/2013 của Sở GD&ĐT Hà Nội về dạy thêm, học thêm không phù hợp quy định của Bộ GD&ĐT, được ban hành không đúng thẩm quyền.

Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật đồng thời đề nghị Hà Nội xác định, xử lý trách nhiệm theo quy định đối với tập thể, cá nhân tham mưu, đề xuất, ban hành văn bản trái pháp luật.

Ngày 5/5/2026, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 2339/QĐ-UBND bãi bỏ Quyết định 22/2013.

Từ căn cứ trên, luật sư phản bác quan điểm của VKS, cho rằng không có cơ sở coi tính hợp pháp của Quyết định 22 vẫn là vấn đề chưa được làm rõ.

Liên quan thiệt hại, luật sư đồng tình với nhận định của VKS rằng cấp sơ thẩm không thể mặc nhiên coi toàn bộ số tiền hơn 1 tỷ đồng thu vượt mức là thiệt hại, bởi khoảng 70% số tiền được dùng để chi trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy.

Tuy nhiên, theo luật sư, vấn đề lớn hơn là cấp sơ thẩm đã lấy mức thu tại Quyết định 22 làm "thước đo" để xác định số tiền thu sai và thiệt hại, trong khi tính pháp lý của chính văn bản này đã được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, kết luận.

Luật sư cho rằng đây là vấn đề về đánh giá căn cứ pháp lý và phương pháp xác định thiệt hại, HĐXX phúc thẩm có thể xem xét trên cơ sở tài liệu hiện có.

Luật sư phản bác qua điểm bị cáo chi vượt

Về quản lý, sử dụng 30% tiền dạy thêm, học thêm được nhà trường giữ lại (hơn 642 triệu đồng), VKS cho rằng cấp sơ thẩm chưa làm rõ các khoản chi từ số tiền này có sai phạm hay không và mức độ sai phạm.

Theo VKS, trong số tiền này có 349,1 triệu đồng được xác định là chi cho công tác quản lý, tương đương 54,33% khoản 30% nhà trường được giữ lại. Theo cách tính của VKS, tỷ lệ này vượt mức được phân bổ cho công tác quản lý.

VKS cũng cho rằng bị cáo Bình, với tư cách hiệu trưởng, được nhận hơn 132 triệu đồng, chiếm khoảng 38% khoản chi công tác quản lý. Từ đó, VKS cho rằng có dấu hiệu tư lợi cá nhân.

Phản biện, luật sư Huyền cho rằng không thể chỉ căn cứ vào số tiền hoặc tỷ lệ bị cáo được nhận để suy luận về động cơ vụ lợi. Việc chi trả cho ban giám hiệu và các bộ phận liên quan được thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ, căn cứ trách nhiệm, công việc thực tế, có bảng chấm công và chứng từ kèm theo.

Luật sư cũng dẫn các kết luận thanh tra trước đây của UBND quận Ba Đình, cho rằng các khoản thu, chi của nhà trường cơ bản được thực hiện theo quy định nội bộ và không có kết luận về tham ô, tham nhũng hay tư lợi cá nhân.

Đáng chú ý, luật sư đề nghị xem xét lại cách tính 55,4 triệu đồng trong khoản 349,1 triệu đồng chi công tác quản lý, cho rằng khoản này bị tính sai nhóm chi.

Chiếu theo Hướng dẫn 5898 của Sở GD&ĐT Hà Nội, 30% tiền dạy thêm, học thêm được chia thành hai nhóm:

- 15% chi công tác quản lý dạy thêm, học thêm của nhà trường bao gồm: Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, chi công tác quản lý tài chính.

- 15% còn lại chi hỗ trợ chỉ tiền điện, nước, vệ sinh và sửa chữa cơ sở vật chất, chi phục vụ dạy thêm, học thêm.

Theo luật sư, khoản tiền 55,4 triệu đồng chi cho bảo vệ, lao công, y tế, an ninh trật tự không thuộc khoản chi công tác quản lý mà phải được xếp vào nhóm chi phục vụ dạy thêm, học thêm.

Nếu phân loại lại khoản tiền này, theo cách tính của luật sư, số chi cho công tác quản lý sẽ không vượt tỷ lệ được phân bổ.

Luật sư cũng lưu ý, hơn 642 triệu đồng là tổng số tiền 30% nhà trường được giữ lại, không phải toàn bộ số tiền đã được sử dụng. Trong đó, hơn 263 triệu đồng trong số này vẫn đang được gửi tại Kho bạc Nhà nước.

Về việc chia lớp và các biên bản thỏa thuận dạy thêm, luật sư cho rằng hồ sơ đã có tài liệu thể hiện việc chia lớp, cùng các biên bản họp phụ huynh, thỏa thuận của các lớp. Theo luật sư, bản gốc các tài liệu này đã được nhà trường bàn giao cho cơ quan điều tra theo biên bản ngày 8/4/2024, sau đó nhà trường không còn lưu giữ. Do đó, việc hồ sơ hiện chỉ có bản photocopy không thể được xem là căn cứ bất lợi cho bị cáo để yêu cầu điều tra lại.

Luật sư cho rằng hồ sơ đã đủ căn cứ đánh giá trách nhiệm từng người

Trước quan điểm của VKS cho rằng việc xác định nhiều giáo viên thu tiền, lập danh sách, được hưởng tiền và thành viên ban giám hiệu chỉ là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chưa phản ánh đúng vai trò, luật sư Huyền cho rằng việc này không đồng nghĩa với bỏ lọt trách nhiệm hình sự.

Theo luật sư, các giáo viên và cá nhân liên quan đã được lấy lời khai nhiều lần. Nếu cơ quan điều tra, VKS không đủ căn cứ xác định họ phạm tội thì họ không thể bị đưa vào vụ án với tư cách bị cáo.

Luật sư cho rằng hồ sơ đã thể hiện tương đối đầy đủ vai trò của từng người và HĐXX có thể đánh giá trách nhiệm của từng cá nhân trên cơ sở chứng cứ đã có.

Đối với khoản tiền liên quan học sinh khối 6 mà VKS cho rằng cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ, luật sư khẳng định đây không phải khoản thu dạy thêm theo cùng cơ chế áp dụng với khối 7, 8, 9.

Theo luật sư, học sinh khối 6 được tổ chức các buổi hỗ trợ, hướng dẫn học tập trong thời gian các em kết thúc buổi học sớm nhưng phụ huynh chưa thể đón. Việc tổ chức dựa trên thỏa thuận tự nguyện của phụ huynh. Hồ sơ cũng có các biên bản họp và xác nhận của các lớp.

Theo luật sư Phùng Thị Huyền, vụ án đã qua 6 lần điều tra bổ sung và những nội dung VKS đề nghị làm rõ đều đã được bà trình bày, đối đáp tại phiên tòa. Luật sư cũng đã gửi thêm văn bản, tài liệu đến HĐXX để làm rõ các quan điểm bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thị Bình.

Luật sư bày tỏ mong muốn HĐXX phúc thẩm xem xét khách quan, công tâm toàn bộ chứng cứ, các tình tiết và quan điểm của các bên, từ đó đưa ra phán quyết đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo.

Dự kiến, HĐXX sẽ tuyên án vào sáng 14/9.