Hiệu quả từ mô hình "Xã, phường thương mại điện tử"

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác chiến lược TikTok Shop, cho biết: Từ tháng 1/2026, TikTok Shop phối hợp với Cục Thương mại điện tử công bố, thí điểm mô hình "Xã, phường thương mại điện tử", đưa thương mại điện tử về tận cấp xã. Mô hình được xây dựng từ 3 năm đồng hành cùng các chương trình hỗ trợ (2023-2025), nhằm tháo 6 điểm nghẽn: đào tạo thiếu tính liên tục và thực hành; hộ kinh doanh hoạt động riêng lẻ; thiếu lực lượng hỗ trợ tại chỗ; sản phẩm chưa chuẩn hóa thông tin, hình ảnh, nguồn gốc, nguồn cung chưa ổn định; logistics chưa sát điều kiện địa bàn; cách đo thiên về kết quả ngắn hạn.

"Điểm khác biệt của mô hình là TikTok Shop cùng chính quyền xây nền để người dân kinh doanh lâu dài, đi xa hơn việc đưa sản phẩm lên sàn hay tổ chức các phiên livestream lớn mang tính thời điểm. Chính quyền cấp xã giữ vai trò chủ động kết nối nguồn lực, chọn sản phẩm đặc trưng; nền tảng thiết kế nội dung hỗ trợ theo thế mạnh sản phẩm, năng lực người bán, điều kiện từng xã. Kết quả được đo cả ngắn hạn (số người được đào tạo, số đơn hàng) lẫn dài hạn (khả năng tự vận hành, duy trì, tăng trưởng sau hỗ trợ). Mô hình hỗ trợ trực tiếp giúp địa phương thực hiện nội dung 7.3 trong Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, góp phần thực hiện Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia", bà Tân nhấn mạnh.

Từ nông sản, sản phẩm OCOP vùng cao cho đến cây giống, hoa kiểng, hàng hóa của làng nghề…, mô hình "Xã, phường thương mại điện tử" cho thấy có thể điều chỉnh theo lợi thế từng nơi. Từ thành công mô hình thí điểm đầu tiên ở 3 tỉnh/thành phố, đến nay, TikTok Shop đã mở rộng ở một số xã khác như Than Uyên (Lai Châu), Bát Tràng, Thư Lâm (Hà Nội), cùng các địa bàn khác.

Bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử - Bộ Công Thương, ghi nhận sáng kiến của TikTok Shop đã đạt kết quả tích cực bước đầu, phù hợp mục tiêu chung, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng để người dân trực tiếp kinh doanh trực tuyến, tận dụng cơ hội từ kinh tế số.

Nhằm nhân rộng mô hình xã phường thương mại điện tử, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác chiến lược TikTok Shop Trần Thị Tân cho hay, trong 6 tháng cuối năm 2026, nhà bán hàng mới tại các địa phương triển khai mô hình được tiếp cận gói hỗ trợ của TikTok Shop trị giá tới 200 triệu đồng mỗi đơn vị (gồm miễn hoa hồng và phí giao dịch 60 ngày, tín dụng quảng cáo, voucher ưu đãi, chiến dịch thúc đẩy tiêu thụ mùa mua sắm cuối năm).

Đến năm 2027, TikTok Shop đặt mục tiêu phối hợp để mỗi tỉnh, thành phố trên cả nước có ít nhất 1 xã, phường tham gia mô hình xã phường thương mại điện tử.

Việc đưa thương mại điện tử về xã là thực hiện trực tiếp các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước: mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, kinh tế số đạt khoảng 30% GDP của Nghị quyết Đại hội XIV; yêu cầu tăng trưởng "2 con số" tại Kết luận số 18-KL/TW; Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Những đơn hàng với "con số biết nói"

Theo số liệu TikTok Shop công bố, tính đến ngày 31/10/2026, 3 địa phương triển khai mô hình xã, phường thương mại điện tử là: Bình Lư (Lai Châu), Phượng Dực (Hà Nội) và Chợ Lách (Vĩnh Long) đã ghi nhận những kết quả bước đầu đáng chú ý.

Cụ thể, tại Bình Lư, 20 nhà bán hàng được đào tạo, trong đó 8 người có khả năng kinh doanh độc lập và ghi nhận tăng trưởng, với 9.324 đơn hàng phát sinh.

Tại Phượng Dực, 80 nhà bán hàng được đào tạo, 42 người có khả năng kinh doanh độc lập và ghi nhận tăng trưởng, tổng số đơn hàng phát sinh đạt 73.070.

Còn tại Chợ Lách, ghi nhận 66 nhà bán hàng được đào tạo, 50 người có khả năng kinh doanh độc lập và ghi nhận tăng trưởng, với 81.521 đơn hàng phát sinh theo số liệu tổng hợp của nền tảng.

Câu chuyện thành công tại Chợ Lách cho thấy, thương mại điện tử có thể tạo ra thay đổi trong cách tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp địa phương. Chia sẻ về điều này, ông Trần Quốc Tuấn, Đại biểu Quốc hội, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, cho biết: Từ ngày 17/8 đến 19/10/2026, mô hình "Chợ Lách vươn mình" đã huy động 66 nhà bán hàng, đưa 1.340 sản phẩm lên môi trường số và tổ chức bốn lớp tập huấn chuyên sâu.

Trong hơn 2 tháng thử nghiệm, cộng đồng nhà bán hàng tại Chợ Lách đã tạo hơn 50.000 đơn hàng, bán gần 77.000 sản phẩm trên TikTok Shop. Các chủ thể đăng tải hơn 5.445 video, bài viết, thu hút 184.500 lượt tương tác và 2,6 triệu lượt xem. Riêng phiên livestream ngày 21/10, với sự tham gia của 20 nhà bán hàng, ba nhà sáng tạo nội dung và Bưu điện tỉnh Vĩnh Long, đã ghi nhận 2.330 đơn hàng trong 3 giờ, tiếp cận 4,1 triệu lượt người xem.

Thương mại điện tử chiếm 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa

Năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước, chiếm 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng là sự chênh lệch đáng kể giữa các địa phương. Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2026 do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam công bố cho thấy: TPHCM đạt 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm; trong khi 3 địa phương xếp tiếp theo chỉ đạt từ 17,9 đến 22,3 điểm.

Nhìn vào chỉ số tăng trưởng Thương mại điện tử giữa các địa phương cho thấy: Nông thôn là nơi sản xuất nhiều nông sản, thực phẩm, hàng thủ công và đặc sản địa phương nhưng lợi thế tiếp cận thị trường trực tuyến lại tập trung chủ yếu tại các trung tâm kinh tế lớn. Để rút ngắn khoảng cách tăng trưởng này, việc đưa thương mại điện tử về xã gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và phát triển kinh tế số trong giai đoạn 2026 - 2030 là một mục tiêu quan trọng.

3 nhóm giải pháp trọng tâm phát triển thương mại điện tử quốc gia

Theo Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có 60% số xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến. Đồng thời, các địa phương ngoài Hà Nội và TP Hồ Chí Minh phấn đấu đóng góp 50% giá trị giao dịch thương mại điện tử bán lẻ tới người tiêu dùng trên cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thương mại điện tử phải được triển khai như một hoạt động kinh tế thường xuyên, thay vì chỉ xuất hiện trong những chương trình xúc tiến thương mại ngắn hạn. Bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, cho biết: Cục đang triển khai 3 nhóm giải pháp trọng tâm, gồm: Hướng dẫn thực thi chính sách và khai thác dữ liệu; phát triển ngành hàng chủ lực, mở rộng thị trường; kết nối nguồn lực, đào tạo kỹ năng kinh doanh trực tuyến.

"Từ thực tiễn triển khai cho thấy, để hình thành những mô hình thương mại điện tử cấp xã nổi bật, trước hết, cần có sự chủ động của địa phương. Phát triển thương mại điện tử không chỉ dừng lại ở việc lựa chọn sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường để đưa lên môi trường trực tuyến mà cần giúp người người dân có kỹ năng tự doanh và khai thác hiệu quả những cơ hội mà kinh tế số mang lại", Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử nhấn mạnh.

Trong giai đoạn thí điểm, Cục Thương mại điện tử đã chia sẻ dữ liệu thương mại điện tử cho 34 tỉnh, thành phố, hỗ trợ địa phương có thêm thông tin phục vụ quản lý và phát triển thị trường. Thông qua các chương trình phát triển thương mại điện tử theo vùng trong năm 2026, gần 20 Sở Công Thương đã được kết nối hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, đơn vị dịch vụ và tổ chức tài chính. Hơn 40 chương trình, lớp tập huấn được tổ chức, hỗ trợ gần 1.000 nhà bán hàng thực hành trên nền tảng số.

Chiều 11/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề "Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số". Đây là lần đầu tiên, cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền cấp xã, nền tảng thương mại điện tử TikTok Shop và doanh nghiệp cùng ngồi lại bàn giải pháp hướng đến mục tiêu phát triển thương mại điện tử bền vững, thu hẹp khoảng cách vùng miền.

Hội nghị diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối điểm cầu tới Sở Công Thương, chính quyền xã, phường tại 34 tỉnh, thành phố.