Nạn nhân thiệt thòi nhất của khủng hoảng nước: Phụ nữ và trẻ em gái

Liên Hợp Quốc vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng: Phụ nữ và trẻ em gái đang gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ tình trạng thiếu nước và điều kiện vệ sinh kém trên toàn thế giới. Thực trạng này không chỉ là vấn đề nhân đạo mà còn là rào cản lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia.

Theo báo cáo mới nhất từ Liên Hợp Quốc, khủng hoảng khí hậu đang khiến vấn đề trở nên tồi tệ hơn. Khi nhiệt độ tăng thêm 1 độ C, thu nhập của các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ giảm sâu hơn 34% so với các hộ do nam giới đứng đầu. Đồng thời, thời gian lao động hàng tuần của phụ nữ cũng tăng trung bình 55 phút so với nam giới để đối phó với các tác động từ môi trường.

Trước thực trạng này, Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia khẩn trương giải quyết sự mất cân bằng đang trực tiếp bào mòn sức khỏe, cơ hội giáo dục và an ninh lương thực của phụ nữ.

"Đảm bảo sự tham gia của phụ nữ trong quản lý và điều hành nguồn nước là động lực chính cho sự tiến bộ và phát triển bền vững. Chúng ta phải tăng cường nỗ lực để bảo vệ quyền tiếp cận nước sạch của phụ nữ và trẻ em gái. Khi phụ nữ có quyền tiếp cận nước sạch bình đẳng, tất cả mọi người đều được hưởng lợi", ông Khaled El-Enany, Tổng Giám đốc UNESCO, cho biết.

Báo cáo Phát triển Nước Thế giới chỉ ra rằng việc thu thập dữ liệu về phụ nữ và trẻ em gái vẫn còn rất khó khăn do thiếu các thống kê phân loại theo giới tính. Tuy nhiên, bằng chứng thực tế cho thấy phụ nữ đang bị thiệt thòi nghiêm trọng trong việc tiếp cận nước sạch phục vụ sức khỏe, nấu nướng, vệ sinh và nông nghiệp.

Ông Alvaro Lario, Chủ tịch Quỹ Phát triển Nông nghiệp Quốc tế (IFAD) kiêm Chủ tịch UN-Water, nhấn mạnh: "Chúng ta cần phụ nữ và nam giới cùng nhau quản lý nguồn nước như một tài sản chung mang lại lợi ích cho toàn xã hội".

Tình trạng vệ sinh kém cũng để lại hệ lụy giới tính sâu sắc. Một nghiên cứu tại 40 quốc gia thu nhập thấp cho thấy khoảng 10 triệu nữ sinh đã phải bỏ học, nghỉ việc hoặc ngừng tham gia hoạt động xã hội chỉ vì thiếu nhà vệ sinh trong giai đoạn 2016-2022. Tính đến năm 2024, thế giới vẫn còn hơn 2,1 tỷ người thiếu nước uống an toàn và 3,4 tỷ người sống trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Quyền sử dụng nước trong nông nghiệp thường gắn liền với quyền sở hữu đất đai, nơi phụ nữ thường xuyên bị phân biệt đối xử. Tại nhiều quốc gia, nam giới sở hữu lượng đất gấp đôi phụ nữ, dẫn đến việc phụ nữ ít có tiếng nói trong các quyết định then chốt về tài nguyên nước.

Một khảo sát tại 28 quốc gia đang phát triển cho thấy chưa đầy 1/5 nhân sự ngành cấp nước là phụ nữ. Bà Helen Hamilton, Trưởng chính sách y tế công cộng tại WaterAid, nhận định: "Việc thiếu nước sạch và vệ sinh tại các phòng khám khiến nhiều phụ nữ tử vong thương tâm khi sinh con. Họ còn phải đối mặt với nguy cơ bạo lực giới khi phải đi bộ quãng đường dài lấy nước. Nước sạch và vệ sinh không phải thứ xa xỉ, đó là nền tảng của sức khỏe và cơ hội kinh tế".

Bình đẳng giới trong quản trị tài nguyên nước là yếu tố then chốt cho sự phát triển. Tổ chức World Vision đã minh chứng điều này qua dự án tại Rumate, vùng nông thôn Kenya. Tại đây, sau khi phụ nữ được hỗ trợ khoan giếng và xây đường, họ đã thành lập các nhóm tiết kiệm, ủy ban quản lý nước và khởi nghiệp kinh doanh nhỏ.

Kết quả mang lại rất tích cực: Trẻ em khỏe mạnh hơn, tình trạng suy dinh dưỡng do nguồn nước bẩn được đẩy lùi, và các bà mẹ có thêm thời gian quý giá để chăm sóc gia đình.

Bà Parvin Ngala, Giám đốc toàn cầu về nước tại World Vision, kết luận: "Các chuẩn mực xã hội lạc hậu đang hạ thấp công sức của phụ nữ và loại trừ họ khỏi quá trình ra quyết định. Nếu không thay đổi, cơ hội tạo ra thu nhập và phát triển của phụ nữ sẽ mãi là điều bất khả thi".