Nghị quyết mới về công bố thực phẩm: Ngăn chặn tình trạng "đổi tên, đổi vỏ" để tiếp tục lưu hành
Nghị quyết mới được xem nhằm tăng tính minh bạch và truy trách nhiệm rõ ràng hơn đối với từng sản phẩm lưu thông trên thị trường
Trong bối cảnh những vụ vi phạm về an toàn thực phẩm ngày càng gia tăng, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường hậu kiểm, xử phạt vi phạm, mà còn phải siết chặt ngay từ “đầu vào” - khâu công bố và đăng ký sản phẩm trước khi ra thị trường.
Những ngày cận Tết Nguyên đán, khi nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tăng mạnh, câu chuyện an toàn thực phẩm lại nóng lên từng ngày. Từ bánh kẹo, mứt Tết, giò chả, thịt chế biến đến các loại thực phẩm chức năng, sản phẩm bổ sung sức khỏe được quảng cáo rầm rộ, thị trường trở nên sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục phát hiện các vụ việc vi phạm: thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu, sản phẩm ghi nhãn mập mờ, thổi phồng công dụng, thậm chí có trường hợp kết quả kiểm nghiệm không phù hợp với thông tin doanh nghiệp công bố. Đáng lo ngại, nhiều sản phẩm được tiêu thụ mạnh trên môi trường mạng, qua các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, khiến người tiêu dùng khó kiểm chứng chất lượng thực sự.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường hậu kiểm, xử phạt vi phạm, mà còn phải siết chặt ngay từ "đầu vào" – khâu công bố và đăng ký sản phẩm trước khi ra thị trường.
Đây cũng chính là điểm đáng chú ý trong Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành, quy định chi tiết về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.
Phạm vi điều chỉnh rộng, bao trùm nhiều nhóm sản phẩm nhạy cảm
Theo Nghị quyết, phạm vi áp dụng không chỉ dừng ở thực phẩm chế biến thông thường mà mở rộng tới nhiều nhóm sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người tiêu dùng. Trong đó có: thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn; phụ gia thực phẩm; chất hỗ trợ chế biến; dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm khi chưa có quy chuẩn kỹ thuật; vi chất dinh dưỡng; thực phẩm bảo vệ sức khỏe; thực phẩm dinh dưỡng y học; thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt; thực phẩm bổ sung; và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.
Đây đều là những nhóm hàng hóa từng được cảnh báo có nguy cơ bị lợi dụng để quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng hoặc lưu hành khi chưa được kiểm soát chặt về chất lượng.
Nghị quyết quy định, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường phải thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với nhiều nhóm thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến và các loại bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm trong trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Đáng chú ý, vi chất dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung chỉ chứa vitamin, khoáng chất, không có khuyến cáo về sức khỏe cũng thuộc diện phải công bố tiêu chuẩn áp dụng.
Hồ sơ công bố không còn mang tính hình thức. Doanh nghiệp phải chuẩn bị bản công bố theo mẫu; phiếu kết quả kiểm nghiệm sản phẩm; và giấy ủy quyền trong trường hợp được ủy quyền đứng tên công bố. Phiếu kiểm nghiệm phải còn hiệu lực trong vòng 12 tháng, do phòng thử nghiệm được công nhận theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 thực hiện, với đầy đủ chỉ tiêu chất lượng và an toàn theo quy định.
Một điểm mới là trình tự thực hiện được thiết kế theo hướng linh hoạt. Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc hệ thống giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ, cấp tỉnh; hoặc nộp trực tiếp, qua bưu chính tới cơ quan có thẩm quyền.
Nghị quyết mới tạo cơ chế thuận lợi hơn về thủ tục nhưng cũng yêu cầu trách nhiệm cao hơn
Trong thời hạn 15 ngày kể từ khi tiếp nhận hồ sơ, nếu cơ quan chức năng không có ý kiến bằng văn bản, hồ sơ công bố sẽ được đăng tải công khai trên hệ thống. Sau thời điểm này, tổ chức, cá nhân mới được quyền sản xuất, kinh doanh và sử dụng thông tin công bố trên nhãn, bao bì, tài liệu kèm theo sản phẩm.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ chế thuận lợi hơn về thủ tục là yêu cầu trách nhiệm cao hơn. Nghị quyết nhấn mạnh, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý, tính chính xác của hồ sơ và chất lượng, an toàn của sản phẩm đã công bố. Cơ quan nhà nước đăng tải hồ sơ, nhưng không làm thay trách nhiệm của doanh nghiệp nếu xảy ra vi phạm.
Kinh doanh thực phẩm online phải công khai hồ sơ
Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, tổ chức, cá nhân bán thực phẩm trên các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam phải công khai hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng.
Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần khắc phục tình trạng người bán online chỉ quảng cáo công dụng, hình ảnh bắt mắt nhưng không cung cấp thông tin pháp lý về sản phẩm, khiến người tiêu dùng khó phân biệt thật – giả, đạt chuẩn hay không.
Nghị quyết cũng quy định rõ, khi sản phẩm thay đổi về tên, xuất xứ hoặc thành phần chính, tổ chức, cá nhân phải thực hiện công bố lại tiêu chuẩn áp dụng. Các thay đổi khác chỉ cần thông báo bằng văn bản tới cơ quan quản lý.
Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng "đổi tên, đổi vỏ" để tiếp tục lưu hành sản phẩm khi có vấn đề, đồng thời bảo đảm thông tin đến người tiêu dùng luôn nhất quán với thực tế sản phẩm.
Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, đặc biệt vào các dịp cao điểm như Tết, Nghị quyết mới được xem là bước đi nhằm tăng tính minh bạch và truy trách nhiệm rõ ràng hơn đối với từng sản phẩm lưu thông trên thị trường. Vấn đề còn lại là việc triển khai, giám sát thực thi trên thực tế, để những quy định trên giấy thực sự trở thành "hàng rào kỹ thuật" bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
