Nghịch lý bình đẳng giới và "áp lực nam tính" của thế hệ Gen Z
Báo cáo khảo sát mới nhất của Ipsos trên 29 quốc gia cho thấy, đa số ý kiến được hỏi tin rằng các nỗ lực bình đẳng giới hiện nay đã là đủ
Dù được kỳ vọng là thế hệ thúc đẩy các giá trị tiến bộ, nhưng dữ liệu từ báo cáo toàn cầu năm 2026 đang chỉ ra một thực trạng 1 bộ phận nam giới Gen Z đang có xu hướng quay lại với các quan điểm giới truyền thống, thậm chí mức độ "gia trưởng" cao hơn so với thế hệ cha ông.
Sự phân hóa quan điểm giữa các thế hệ
Kết quả khảo sát trên 23.000 người tại 29 quốc gia trong báo cáo "Những cách biệt về bình đẳng giới trên thế giới năm 2026" do Ipsos phối hợp với Viện Lãnh đạo Phụ nữ Toàn cầu (GIWL) thuộc Đại học King's College London (Vương quốc Anh) thực hiện, đã chỉ ra một khoảng cách đáng kể trong nhận thức về vai trò giới của thế hệ trẻ hiện nay.
Có đến 31% nam giới Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) đồng ý với quan điểm cho rằng vợ nên "luôn luôn phục tùng chồng". Tỉ lệ này cao gấp đôi so với nam giới thế hệ những người sinh từ năm 1946 đến 1964, chỉ có 13% người đồng ý.
Tương tự, trong khi chỉ 17% nam giới thế hệ cũ ủng hộ việc chồng là người đưa ra quyết định cuối cùng trong các vấn đề quan trọng của gia đình, thì con số này ở nam giới Gen Z lại lên tới 33%.
Thực trạng này phản ánh một xu hướng trái ngược với tiến trình phát triển của quyền bình đẳng, đó là thế hệ trẻ nhất trong lực lượng lao động hiện nay lại đang nắm giữ những quan điểm về cấu trúc gia đình mang tính truyền thống hơn các thế hệ trước đó.
Nhận định về thực trạng này, bà Julia Gillard, Chủ tịch Viện Lãnh đạo Phụ nữ Toàn cầu, bày tỏ sự lo ngại khi thái độ đối với bình đẳng giới không tích cực như kỳ vọng, đặc biệt là ở nam giới trẻ.
Theo bà, nhiều nam giới Gen Z không chỉ đang đặt ra những kỳ vọng hạn hẹp đối với phụ nữ mà còn vô tình tự giam mình trong những chuẩn mực giới đầy khắt khe và gò bó.
24% nam giới Gen Z cho rằng phụ nữ không nên tỏ ra quá độc lập hoặc tự chủ
Báo cáo của Ipsos năm 2026 chỉ ra một trạng thái tâm lý phức tạp và đầy mâu thuẫn ở nam giới trẻ. Một mặt, họ công nhận giá trị của phụ nữ trong sự nghiệp khi có tới 41% nam giới Gen Z tin rằng phụ nữ thành công về sự nghiệp sẽ thu hút đàn ông hơn, vượt xa mức 27% của thế hệ trước.
Tuy nhiên, tư tưởng hiện đại này lại tồn tại song song với các định kiến khắt khe về sự độc lập. Cụ thể, 24% nam giới Gen Z cho rằng phụ nữ không nên tỏ ra quá độc lập hoặc tự chủ, cao gấp đôi mức 12% của nam giới thế hệ trước. Thêm vào đó, khoảng 21% nam giới trẻ vẫn tin rằng một người phụ nữ thực thụ không bao giờ nên chủ động trong vấn đề tình dục.
Chính những áp lực vô hình này khiến 59% nam giới Gen Z cảm thấy đàn ông đang bị kỳ vọng quá mức trong việc ủng hộ bình đẳng giới, trong khi tỉ lệ này ở nam giới Baby Boomer chỉ dừng lại ở mức 45%.
Sự mâu thuẫn này cho thấy nam giới trẻ vừa mong muốn một người bạn đời năng động để chia sẻ gánh nặng kinh tế, nhưng đồng thời vẫn muốn duy trì những chuẩn mực hành vi cũ trong đời sống cá nhân.
Tỷ lệ đồng ý với quan điểm: Vợ phải luôn luôn phục tùng chồng (%)Dữ liệu: Khảo sát trực tuyến thực hiện trên 23.268 người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên tại Ấn Độ; từ 18-74 tuổi tại Canada, Ireland, Malaysia, Nam Phi, Thổ Nhĩ Kỳ và Hoa Kỳ; từ 20-74 tuổi tại Thái Lan; từ 21-74 tuổi tại Indonesia và Singapore; và từ 16-74 tuổi tại các quốc gia còn lại. Thời gian thực hiện: 24/12/2025 – 09/01/2026.
Áp lực từ những định kiến "phải làm đàn ông"
Bi kịch của nam giới Gen Z không chỉ đến từ việc khắt khe với phụ nữ, mà còn từ việc họ tự trói buộc mình vào những khuôn mẫu "nam tính" cứng nhắc. Chính những tư tưởng cũ kỹ này là rào cản khiến họ khó chấp nhận sự bình đẳng.
Số liệu cho thấy có tới 43% thanh niên Gen Z tin rằng đàn ông là phải luôn tỏ ra mạnh mẽ, cứng rỏi về thể chất, bất kể vóc dáng tự nhiên của họ thế nào. Thậm chí, 30% cảm thấy việc nói lời yêu thương với bạn bè là điều không nên, và 21% lo sợ rằng nếu động tay vào việc chăm sóc con cái thì họ sẽ... bớt nam tính đi.
Khi tự đóng khung mình trong những áp lực phải là "trụ cột", phải "mạnh mẽ", nhiều nam giới trẻ vô tình coi bình đẳng giới là một sự đe dọa đến vị thế của mình. Có tới 52% nam giới trong khảo sát tin rằng việc bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ đang đi quá xa và gây bất lợi ngược lại cho chính phái mạnh.
Bà Julia Gillard nhấn mạnh rằng xã hội cần nỗ lực hơn nữa để xóa bỏ tư tưởng cho rằng bình đẳng giới là một "trò chơi có tổng bằng không", nơi mà phụ nữ là những người duy nhất được hưởng lợi. Thay vào đó, cần giúp tất cả mọi người hiểu rằng hành trình tiến tới bình đẳng giới mang lại lợi ích cho toàn xã hội, giúp giải phóng nam giới khỏi những áp lực phải gồng mình theo các hình mẫu cứng nhắc.
Theo Giáo sư Heejung Chung, Giám đốc Viện Lãnh đạo Phụ nữ Toàn cầu, một vấn đề mấu chốt hiện nay là sự khác biệt giữa quan điểm thật của mỗi cá nhân và những gì họ tưởng là xã hội đang kỳ vọng. Thực tế, tư tưởng của nhiều người đã tiến bộ hơn nhiều so với hình dung của chúng ta về cộng đồng. Ví dụ, chỉ có khoảng 17% số người được hỏi thực sự nghĩ phụ nữ nên làm hết việc nhà, nhưng có tới 35% lại tin rằng đa số người dân trong nước họ vẫn đang mặc định phụ nữ phải chịu trách nhiệm nội trợ.
Sự khác biệt giữa các thế hệ về vai trò giới
Chính sự lầm tưởng này đã tạo ra một rào cản lớn cho sự thay đổi thực chất. Nam giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z, đang phải "gồng mình" để sống sao cho đúng với hình mẫu mạnh mẽ, quyền lực vì họ tin rằng xã hội yêu cầu như thế, ngay cả khi thâm tâm họ có thể đã suy nghĩ khác đi.
Báo cáo năm 2026 của Ipsos và Đại học King's College London đưa ra một thông điệp quan trọng, đó chính là, bình đẳng giới không phải là điều tự nhiên mà có theo thời gian. Thay vì coi đây là một cuộc tranh giành quyền lợi giữa hai phái, chúng ta cần hiểu rằng bình đẳng giới là sự giải phóng cho cả hai. Khi những khuôn mẫu cũ kỹ được phá bỏ, cả nam giới và nữ giới đều sẽ bớt áp lực hơn, dễ dàng chia sẻ và cùng nhau xây dựng một cuộc sống hiện đại hạnh phúc, linh hoạt hơn.
