Nguy cơ tiềm ẩn phía sau trào lưu “da nâu khỏe khoắn”

Xu hướng "chuyển tông" cho da

Những năm gần đây, hình ảnh làn da nâu rám nắng xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội, các cuộc thi sắc đẹp hay trong giới yêu thích thể thao, gym và du lịch biển. Nếu trước đây phụ nữ châu Á chuộng làn da trắng sáng thì hiện nay, không ít người lại tìm cách "chuyển tông" sang da nâu để tạo cảm giác khỏe khoắn, hiện đại và quyến rũ hơn.

Theo TS.BS Vũ Nguyệt Minh, Bệnh viện Da liễu Trung ương thì xu hướng này thực chất chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố văn hóa và quan niệm thẩm mỹ của từng khu vực trên thế giới.

"Người châu Á vốn có nền da vàng nên trong nhiều năm, làn da trắng được xem là biểu tượng của sự sung túc, không phải lao động ngoài trời. Ngược lại, ở châu Âu hay Mỹ, người da trắng lại thích da nâu vì nó thể hiện việc được đi nghỉ dưỡng, chơi thể thao, du lịch biển nhiều hơn", bác sĩ Minh chia sẻ.

Ông cho rằng, chuẩn mực cái đẹp luôn thay đổi theo thời gian. Nếu trước đây người Việt tìm mọi cách để trắng da thì hiện tại, nhiều người trẻ lại muốn sở hữu làn da nâu kiểu phương Tây.

Theo bác sĩ Minh, để có được làn da nâu, trước đây nhiều người thường lựa chọn phơi nắng tự nhiên hoặc sử dụng các loại giường tắm nắng bằng tia UV. Đây từng là phương pháp rất phổ biến ở châu Âu.

"Ban đầu người ta đơn giản là đi phơi nắng. Sau đó xuất hiện các loại máy, giường chiếu tia UV giúp da sạm màu nhanh hơn. Những thiết bị này từng được dùng rộng rãi trong thời gian dài", bác sĩ Minh nói.

Tuy nhiên, khi y học phát triển, các chuyên gia bắt đầu ghi nhận nhiều nguy cơ liên quan đến tia cực tím. Theo bác sĩ Minh, bản chất màu da của con người liên quan đến melanin, chất được cơ thể tạo ra nhằm bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời.

"Melanin giống như cơ chế tự vệ của cơ thể trước tia UV. Những người sống ở vùng có nắng nhiều thường có làn da sẫm màu hơn vì melanin được sản sinh nhiều hơn để chống tổn thương da và giảm nguy cơ ung thư", bác sĩ Minh phân tích.

Chính vì vậy, việc cố tình sử dụng tia UV cường độ cao để làm da nâu đồng nghĩa với việc làn da đang bị đặt vào tình trạng tổn thương liên tục.

"Khi dùng giường tắm nắng hay chiếu tia UV để da sẫm màu, nguy cơ ung thư da chắc chắn tăng lên. Đây là điều y khoa đã cảnh báo từ lâu", vị bác sĩ nhấn mạnh.

Do những lo ngại này, nhiều người hiện chuyển sang phương pháp nhuộm da bằng hóa chất thay vì dùng tia UV. Đây cũng là hình thức đang phổ biến trên mạng xã hội với các dịch vụ "spray tan" hay "xịt da nâu".

Theo bác sĩ Minh, các sản phẩm này hoạt động theo cơ chế tạo màu trên lớp sừng chứ không làm thay đổi sắc tố thật của da. Thành phần thường được sử dụng là DHA (Dihydroxyacetone).

"Khi bôi hoặc xịt lên da, DHA phản ứng với protein và tế bào sừng trên bề mặt da để tạo màu nâu. Nó giống như phủ một lớp màu lên da chứ không phải làm da bắt nắng thật sự", bác sĩ Minh giải thích.

Thông thường, màu da sẽ rõ sau khoảng 24 giờ và kéo dài từ 5 - 7 ngày trước khi mờ dần do lớp sừng bong tự nhiên trong quá trình tắm rửa.

"Da nâu giả" không có khả năng tự chống nắng

Theo bác sĩ Minh, điều đáng lo ngại nhất hiện nay là nhiều người hiểu sai về khả năng bảo vệ của làn da sau khi nhuộm nâu.

"Nhiều người nghĩ da đã nâu thì sẽ chống nắng tốt hơn nên không cần dùng kem chống nắng nữa. Nhưng thực tế màu nâu do DHA tạo ra chỉ là màu nhuộm trên bề mặt, hoàn toàn không phải melanin tự nhiên", bác sĩ Minh nói.

Điều này đồng nghĩa với việc làn da bên dưới vẫn dễ bị tổn thương bởi tia UV. Nếu chủ quan phơi nắng kéo dài mà không chống nắng đầy đủ, nguy cơ bỏng nắng, lão hóa da và tổn thương tế bào vẫn rất cao. Đây cũng là nguyên nhân khiến nguy cơ ung thư da tăng lên sau khi nhiều người theo đuổi xu hướng da nâu. Không phải do bản thân chất nhuộm gây ung thư trực tiếp mà xuất phát từ tâm lý chủ quan trong bảo vệ da.

Bên cạnh đó, các sản phẩm nhuộm da hiện nay thường được sử dụng dưới dạng xịt toàn thân hoặc trong các "buồng phun" chuyên dụng. Quá trình này có thể khiến hóa chất đi vào mắt, mũi, miệng hoặc đường hô hấp.

"FDA hiện chỉ chấp thuận DHA dùng trên da. Còn việc hít phải, nuốt phải hay để chất này tiếp xúc với niêm mạc thì chưa có dữ liệu chứng minh an toàn tuyệt đối", bác sĩ Minh cảnh báo.

Vì vậy, người sử dụng cần che chắn kỹ mắt, mũi, miệng trong quá trình xịt nhuộm da và tuyệt đối không lạm dụng các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc.

Theo vị bác sĩ, hiện trên thị trường có rất nhiều loại thuốc nhuộm da nâu khác nhau nhưng không phải sản phẩm nào cũng được kiểm định chất lượng.

"FDA chỉ phê duyệt DHA với điều kiện sử dụng đúng cách. Nhưng thực tế nhiều sản phẩm trên thị trường không rõ thành phần, không ai biết chứa thêm chất gì bên trong. Nguy cơ kích ứng hoặc ảnh hưởng sức khỏe vì thế rất khó kiểm soát", bác sĩ Minh nói.

Bên cạnh đó, người mắc bệnh bạch biến đôi khi được sử dụng các sản phẩm nhuộm da để làm đều màu vùng da trắng. Tuy nhiên, nhóm này lại càng phải chống nắng nghiêm ngặt hơn vì vùng da bạch biến gần như không còn melanin bảo vệ.