Nhạc kịch Việt làm gì để "giữ chân" khán giả trẻ?

Người trẻ tìm đường đến với nhạc kịch

Theo NSƯT Cao Ngọc Ánh, Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ, nhà sáng lập CNA Creative Arts, nhạc kịch có lợi thế bởi đây là loại hình nghệ thuật tổng hợp, kết hợp âm nhạc, ca hát, diễn xuất, vũ đạo, mỹ thuật sân khấu, ánh sáng...

"Nếu ví von với độ tuổi của con người, tôi cho rằng nhạc kịch giống như một thanh niên sôi động, tài năng, tràn đầy năng lượng và hạnh phúc", chị nói.

Sự kết hợp nhiều loại hình trong một vở diễn tạo nên trải nghiệm khác với việc chỉ theo dõi một câu chuyện trên sân khấu. Người xem được dẫn dắt bằng âm nhạc, diễn xuất, chuyển động và không gian thị giác; người nghệ sĩ cũng phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều trạng thái biểu đạt.

Đó có thể là một trong những lý do nhạc kịch ngày càng được người trẻ quan tâm. Họ đến rạp không chỉ để xem một câu chuyện mà còn để hòa mình vào thế giới của nhân vật và không khí của một tác phẩm biểu diễn trực tiếp.

Tuy nhiên, NSƯT Cao Ngọc Ánh không cho rằng đang tồn tại một khoảng cách quá lớn giữa nhạc kịch và giới trẻ. Thực tế, nhiều người trẻ đang chủ động tìm đến loại hình này bằng nhiều cách.

Tại các trường đại học, các câu lạc bộ nhạc kịch được thành lập. Sinh viên tự tìm hiểu kịch bản, dàn dựng tác phẩm, thử nghiệm với âm nhạc, thậm chí viết lời mới hoặc điều chỉnh nội dung để phù hợp với cách cảm nhận của mình.

Với những người muốn theo đuổi sân khấu chuyên nghiệp, họ tìm đến các trường sân khấu - điện ảnh, những lớp chuyên ngành, các câu lạc bộ hoặc tìm kiếm cơ hội làm việc tại nhà hát, đơn vị sản xuất.

Những hoạt động đó cho thấy người trẻ vừa là khán giả, vừa có thể trở thành người biểu diễn và sáng tạo. Nhưng để người trẻ có thể đến rạp thường xuyên lại là câu chuyện khác. NSƯT Cao Ngọc Ánh cho rằng giá vé là một trong những rào cản đáng lưu ý, nhất là với sinh viên và nhóm khán giả trẻ có khả năng chi trả còn hạn chế.

Khi chi phí thưởng thức trở thành một yếu tố khiến người trẻ phải cân nhắc, việc mở rộng khán giả không thể chỉ trông chờ vào chất lượng của vở diễn.

Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là người trẻ có thích nhạc kịch hay không, mà còn là họ có đủ khả năng để biến việc đi xem nhạc kịch thành một thói quen hay không.

Cần xây dựng quỹ phát triển nhạc kịch

Theo NSƯT Cao Ngọc Ánh, để nhạc kịch phát triển bền vững, cần nhìn rộng hơn câu chuyện của từng vở diễn. Điều quan trọng là hình thành được một hệ sinh thái gồm con người, đào tạo, nguồn lực và khán giả.

Trong đó, bài toán nhân lực cần được đặt lên trước. Nhạc kịch đòi hỏi những vị trí có chuyên môn riêng như biên kịch, đạo diễn, diễn viên nhạc kịch. Những kỹ năng này cần được đào tạo bài bản và có thời gian tích lũy, thay vì chỉ dựa vào sự tự học hay niềm đam mê của từng cá nhân.

Cùng với đào tạo nghệ sĩ là đào tạo khán giả. Việc cho trẻ em làm quen với sân khấu, âm nhạc và nhạc kịch từ sớm có thể tạo ra lớp khán giả hiểu và yêu loại hình này, bên cạnh việc phát hiện những người có năng khiếu để theo đuổi nghệ thuật.

Bởi vậy, nhạc kịch không nên chỉ xuất hiện khi khán giả đã bước vào nhà hát. Trường học, câu lạc bộ và các hoạt động trải nghiệm nghệ thuật có thể trở thành những điểm bắt đầu để người trẻ làm quen với sân khấu.

Một vấn đề khác là nguồn lực tài chính. Nhạc kịch cần đầu tư cho nhiều khâu, từ âm nhạc, dàn dựng, diễn viên, vũ đạo, phục trang, mỹ thuật đến kỹ thuật sân khấu. Chi phí sản xuất lớn trong khi khả năng thu hồi vốn không phải lúc nào cũng tương xứng.

NSƯT Cao Ngọc Ánh cho rằng, cần nghiên cứu xây dựng một quỹ phát triển nhạc kịch, với cơ chế và tiêu chí rõ ràng, để các dự án đào tạo, sáng tác, sản xuất có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực.

Cơ sở vật chất cũng là điểm cần tính đến. Nhạc kịch có những yêu cầu riêng về sân khấu, âm thanh, ánh sáng và không gian biểu diễn. Về lâu dài, theo chị, Việt Nam có thể hướng tới những nhà hát phù hợp hơn với đặc thù của loại hình này, thậm chí có nhà hát chuyên biệt.

Để nhạc kịch có chỗ đứng lâu dài, việc tạo ra một vài vở diễn được chú ý là chưa đủ. Phía sau sân khấu còn là câu chuyện về người viết, người diễn, người sản xuất, nguồn tiền, không gian biểu diễn và quan trọng không kém là khán giả.