Ngày của Cha: Bố muốn chứng kiến các con trưởng thành

Đổi những chuyến xe đường dài lấy những bữa cơm có con

Ở tuổi 50, anh Nguyễn Văn Thành, trú tại phường Hoàng Liệt (Hà Nội), không còn rong ruổi trên những cung đường Bắc - Nam như suốt nhiều năm trước. Giờ đây, công việc hằng ngày của anh là chạy xe ôm công nghệ quanh thành phố. Thu nhập không còn cao như thời lái xe tải đường dài nhưng đổi lại, anh có thứ mà trước đây mình luôn thiếu, đó là thời gian dành cho gia đình.

Nhìn hai người con đang lớn lên từng ngày, anh Thành nhiều lần tự hỏi giá như mình nhận ra điều này sớm hơn.

Nhiều năm trước, vì gánh nặng cơm áo gạo tiền, anh chọn nghề lái xe tải đường dài. Những chuyến hàng nối tiếp nhau từ Bắc vào Nam khiến anh thường xuyên vắng nhà. Nửa tháng, có khi cả tháng anh mới trở về. Cuộc sống của anh gắn liền với cabin xe, những bến đỗ tạm và những cuộc điện thoại vội vàng.

"Ngày đó tôi chỉ nghĩ làm sao kiếm được nhiều tiền nhất để lo cho vợ con. Nhà cửa, học hành của các con đều cần tiền. Tôi nghĩ chỉ cần mình cố gắng làm việc thì con sẽ hiểu", anh Thành kể.

Quả thực, anh chưa bao giờ để gia đình thiếu thốn. Hai con của anh, một cháu hiện học lớp 12 và một cháu học lớp 7, luôn được bảo đảm điều kiện học tập đầy đủ. Mọi khoản chi tiêu trong gia đình đều được anh gánh vác. Nhưng có một điều mà chính anh không nhận ra trong suốt nhiều năm, đó là khoảng trống của người cha trong cuộc sống của các con.

Ngày anh về nhà, các con thường quấn quýt lúc còn nhỏ nhưng càng lớn, khoảng cách giữa cha và con càng hiện rõ. Những câu chuyện ở trường, những niềm vui hay nỗi buồn tuổi học trò ít khi được các con chia sẻ với anh. Mỗi lần trở về sau chuyến xe dài, anh thấy con lớn thêm một chút nhưng lại cảm giác mình đang bỏ lỡ nhiều điều quan trọng.

Có lần, trong một buổi họp phụ huynh cuối năm, anh bất ngờ khi nghe giáo viên kể về những thay đổi trong tâm lý của con trai lớn mà bản thân chưa từng biết. Anh nhận ra mình biết rất rõ tình hình giao thông trên các tuyến quốc lộ nhưng lại không hiểu hết những suy nghĩ đang diễn ra trong lòng con.

"Có những lúc con đạt thành tích tốt, tôi chỉ biết qua lời kể của mẹ. Có những khi con buồn hay áp lực chuyện học tập, tôi cũng không có mặt để động viên. Tôi nghĩ lại thấy mình đã bỏ lỡ nhiều khoảnh khắc đáng lẽ phải có mặt", anh chia sẻ.

Bước ngoặt đến khi con trai lớn bước vào tuổi vị thành niên. Anh nhận thấy con cần nhiều hơn sự đồng hành của cha trong những quyết định quan trọng của cuộc sống. Những cuộc trò chuyện ngắn ngủi qua điện thoại không còn đủ.

Anh bắt đầu suy nghĩ về việc thay đổi công việc về gần nhà hơn. Đó là một quyết định không dễ dàng. Nghề lái xe đường dài đã gắn bó với anh hàng chục năm. Thu nhập ổn định và quen thuộc. Trong khi đó, chuyển sang chạy xe ôm công nghệ đồng nghĩa với việc thu nhập giảm đi đáng kể.

Sau nhiều đêm suy nghĩ, anh quyết định dừng lại. "Tôi nhận ra tiền có thể kiếm thêm sau này nhưng tuổi thơ của con thì không quay trở lại được. Nếu mình tiếp tục đi xa, đến lúc con trưởng thành có thể mọi thứ đã muộn", anh nói.

Từ ngày chuyển việc, cuộc sống của gia đình anh thay đổi theo hướng tích cực hơn. Anh có thể đưa đón con đi học, cùng con ăn sáng, ăn tối. Những việc tưởng chừng rất bình thường trước đây lại là điều xa xỉ với một người thường xuyên sống trên những cung đường.

Anh bắt đầu biết nhiều hơn về bạn bè của con, về những môn học các con yêu thích, về những áp lực thi cử mà trước đây anh chưa từng nghe tới. Đặc biệt, những bữa cơm gia đình trở nên trọn vẹn hơn khi có đủ các thành viên.

"Có hôm con trai lớp 7 kể chuyện ở trường suốt bữa cơm. Tôi chỉ ngồi nghe thôi nhưng thấy rất vui. Trước đây tôi đâu có những khoảnh khắc như vậy", anh Thành cười.

Với anh, điều quý giá nhất không phải là những khoản thu nhập tăng thêm mà là việc được nhìn thấy các con lớn lên mỗi ngày, được đồng hành cùng các con trong những giai đoạn quan trọng của cuộc đời. "Bây giờ tôi hiểu rằng con không chỉ cần tiền. Con cần một người bố ở bên để lắng nghe, chia sẻ và làm điểm tựa tinh thần", anh nói.

Trẻ cần một người cha đồng hành hơn là một người cha chỉ chu cấp

Theo TS. Trần Thị Tuyết Mai, chuyên gia tâm lý (Trường Đại học Công nghệ Đông Á), trong xã hội hiện đại, áp lực kinh tế khiến nhiều người cha dành phần lớn thời gian cho công việc với mong muốn mang đến cho con cuộc sống đầy đủ hơn. Tuy nhiên, điều đó đôi khi lại tạo nên một khoảng cách vô hình giữa cha và con.

TS. Mai cho rằng đây là biểu hiện của khoảng cách tâm lý trong gia đình. Người cha vẫn sống cùng con, vẫn làm tròn trách nhiệm kinh tế, vẫn quan tâm đến tương lai của con nhưng lại thiếu sự kết nối về mặt cảm xúc. Nói cách khác, người cha hiện diện bằng trách nhiệm nhưng chưa thực sự hiện diện bằng cảm xúc.

Trong quá trình tham vấn tâm lý, bà từng gặp nhiều trẻ em và thanh thiếu niên có chung một tâm sự: "Bố rất tốt nhưng con không biết nói chuyện với bố" hoặc "Con không nhớ lần cuối cùng hai bố con ngồi nói chuyện riêng là khi nào". Những câu nói tưởng chừng đơn giản ấy phản ánh thực trạng đang tồn tại ở không ít gia đình hiện nay.

Theo TS. Mai, phần lớn những người cha này đều rất yêu thương con. Họ lao động vất vả, chấp nhận hy sinh thời gian cá nhân, thậm chí đánh đổi sức khỏe để con có điều kiện học tập tốt hơn. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng tình yêu thương được thể hiện chủ yếu thông qua việc đáp ứng nhu cầu vật chất. Trong khi đó, trẻ em còn có một nhu cầu vô cùng quan trọng khác: nhu cầu được kết nối cảm xúc.

Đối với một đứa trẻ, cảm giác được cha lắng nghe, được cha hỏi han, được cha dành thời gian chơi cùng hay quan tâm đến cảm xúc của mình có ý nghĩa rất lớn. Những trải nghiệm ấy giúp trẻ cảm nhận rằng mình được yêu thương, được coi trọng và luôn có một điểm tựa tinh thần an toàn.

Nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy vai trò của người cha không chỉ nằm ở việc chu cấp vật chất. Việc giao tiếp và tương tác cảm xúc giữa cha với con góp phần quan trọng trong việc hình thành lòng tự trọng, sự tự tin và các kỹ năng xã hội của trẻ. Khi trẻ cảm thấy được cha thấu hiểu và đồng hành, các em thường có khả năng thích nghi tốt hơn với những khó khăn trong cuộc sống.

Ngược lại, khi người cha quá bận rộn và thiếu kết nối với con trong thời gian dài, trẻ có thể trải qua cảm giác cô đơn ngay trong chính gia đình mình. Một số trẻ dần thu mình, ngại bộc lộ cảm xúc. Một số khác tìm kiếm sự chú ý ở các mối quan hệ bên ngoài hoặc phụ thuộc quá mức vào mạng xã hội.

Điều đáng nói là mong muốn của trẻ thường rất giản dị. Trong các cuộc trò chuyện với trẻ em, TS. Mai thường nghe các em nói: "Con muốn bố dự buổi biểu diễn ở trường", "Con muốn bố ăn cơm cùng gia đình", "Con muốn kể cho bố nghe chuyện ở lớp" hay đơn giản là "Con muốn bố không nhìn điện thoại khi nói chuyện với con"...

Những mong muốn ấy cho thấy trẻ không cần những món quà đắt tiền hay những lời hứa về tương lai xa. Điều các em cần là sự hiện diện trong hiện tại. Trẻ muốn có người cha cùng chia sẻ niềm vui, lắng nghe nỗi buồn và ở bên khi các em thất bại hay gặp khó khăn.

Theo TS. Mai, một nguyên nhân sâu xa của tình trạng này còn xuất phát từ cách đàn ông được nuôi dạy trong nhiều thế hệ. Nhiều người cha ngày nay lớn lên trong môi trường ít khuyến khích bộc lộ cảm xúc. Vì vậy, khi trở thành cha, họ cũng gặp khó khăn trong việc thể hiện tình yêu thương bằng lời nói hay những hành động gần gũi.

Tuy nhiên, sự kết nối cảm xúc hoàn toàn có thể được xây dựng ở bất kỳ giai đoạn nào. Một người cha không cần trở thành chuyên gia tâm lý để gần gũi với con hơn. Điều quan trọng nhất là dành thời gian trò chuyện, lắng nghe mà không phán xét và thể hiện tình yêu thương bằng những hành động chân thành mỗi ngày.

"Trẻ em không cần một người cha hoàn hảo. Các em chỉ cần một người cha sẵn sàng ở bên khi con cần. Một người cha có thể không giàu có, không quá thành công nhưng nếu biết lắng nghe và đồng hành, người cha ấy đã trao cho con món quà vô giá", TS. Trần Thị Tuyết Mai nhấn mạnh.