Những món ăn nào mang lại may mắn trong năm mới?

Nếu những sợi mì dài tượng trưng cho tuổi thọ, bánh gạo gửi gắm khát vọng thăng tiến… thì cá mang ý nghĩa dư dả. Chúng được duy trì như một niềm tin văn hóa thú vị dịp đầu năm.

Cá - biểu tượng của sung túc và đủ đầy

Cá được xem là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ đầu năm ở nhiều nền văn hóa Á Đông. Cá thường được hấp hoặc nướng, tượng trưng cho sự trọn vẹn, dư dả và thịnh vượng.

Việc giữ nguyên con cá khi bày lên bàn ăn còn thể hiện sự gắn kết gia đình, mong một năm mới êm đềm, suôn sẻ từ đầu đến cuối. Vì bất cứ điều gì chúng ta làm, đều phải "có đầu và đuôi". Bất cứ điều gì đã bắt đầu, người ta phải hoàn thành.

Ngoài ra trong buổi tối đón năm mới của một số gia đình, cá luôn là món được thưởng thức cuối cùng. Điều đó có nghĩa là gia đình sẽ luôn có thức ăn dư dả khi năm mới đã sang.

Mì dài - lời chúc trường thọ

Những sợi mì dài, không bị cắt ngắn, là hình ảnh quen thuộc trong ngày đầu năm ở nhiều quốc gia châu Á. Trong văn hóa Trung Hoa, mì trường thọ (Changshou Mian) tượng trưng cho một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh, bởi độ dài liền mạch của sợi mì được ví như sợi chỉ của sinh mệnh.

Theo các ghi chép lịch sử, tục ăn mì trường thọ có vào thời nhà Đường ở Trung Quốc. Mì được xem là món ăn xa xỉ, thường chỉ xuất hiện trong các dịp lễ hội hoặc yến tiệc quan trọng.

Chính hình dáng sợi mì dài, liền mạch đã dần gợi nên những liên tưởng mang tính biểu tượng. Dưới ảnh hưởng của tư tưởng triết học Trung Hoa cổ đại, đặc biệt là Đạo giáo với quan niệm đề cao sự hài hòa và tính liên tục của vạn vật, sợi mì dài được xem như hình ảnh ẩn dụ cho dòng đời không đứt đoạn, cho sự sống bền bỉ và trường tồn.

Quan niệm này dần lan truyền tại một số nước có nền văn hoá tương tự Trung Quốc. Bát mì ấm nóng đầu năm vì thế trở thành lời chúc giản dị mà sâu sắc cho hạnh phúc bền lâu.

Bánh bao, há cảo - biểu tượng của tiền tài

Với hình dáng giống thỏi vàng thời xưa, bánh bao, há cảo được xem là biểu tượng của tiền tài và vận may. Chúng thường xuất hiện trong bữa tiệc giao thừa hoặc ngày mùng một, như một lời cầu chúc năm mới làm ăn phát đạt.

Theo CBC, nguồn gốc tên gọi "há cảo" vẫn còn nhiều tranh luận, nhưng một giả thuyết phổ biến cho rằng nó xuất hiện từ thời nhà Tống, giai đoạn Trung Quốc chứng kiến sự phát triển vượt bậc về kinh tế và thương mại. Đây cũng là thời kỳ ra đời của một trong những loại tiền giấy sớm nhất của nhân loại, gọi là jiaozi. Theo thời gian, cái tên này được dùng để chỉ những chiếc bánh có hình dáng giống thỏi vàng, thỏi bạc, tượng trưng cho của cải và tài lộc.

Nhà nghiên cứu E.N. Anderson viết trong cuốn The Food of China rằng: "Ở miền Bắc Trung Quốc, thực phẩm vào cuối mùa đông thường vô cùng khan hiếm. Khi đó, người ta chỉ còn lại rất ít thịt và bột mì, nên phải tìm cách dùng bột để tận dụng tối đa phần nhân".

Chính sự kết hợp khéo léo ấy đã tạo nên những chiếc bánh nhỏ xinh, đủ đầy cả hương vị lẫn ý nghĩa. Trong những buổi sum họp đầu năm, cả gia đình cùng nhau làm há cảo. Theo quan niệm dân gian, đôi khi, một đồng xu cũng được giấu kín trong nhân bánh, ai ăn trúng thì sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới. 

Cũng như bánh bao, há cảo, những loại trái cây tròn như cam, quýt, táo, nho… rất phổ biến trong ngày Tết và năm mới. Hình dáng tròn đầy của chúng tượng trưng cho sự viên mãn, còn sắc vàng, cam rực rỡ gợi liên tưởng đến sinh khí, tài lộc và may mắn. 

Bánh gạo - vận may đi lên

Tại Nhật Bản, Hàn Quốc, bánh gạo là món ăn gắn liền với ý niệm "thăng tiến". Độ dẻo dính tượng trưng cho sự gắn bó bền chặt, còn hình thức mịn màng thể hiện sự tinh khiết, khởi đầu mới mẻ, vận mau đi lên.

Tại Hàn Quốc, Tết gắn liền với món tteokguk - canh bánh gạo thái lát. Nước dùng có màu trắng trong, thường nấu từ thịt bò, được xem là biểu tượng của sự tinh khiết và một khởi đầu mới mẻ cho năm mới. 

Theo quan niệm truyền thống, ăn một tô canh bánh gạo trong ngày đầu năm cũng đồng nghĩa với việc "thêm một tuổi", đánh dấu sự trưởng thành và bước sang chu kỳ mới của cuộc đời.

Ở Nhật Bản, bánh mochi là món ăn quen thuộc quanh năm, nhưng đặc biệt mang ý nghĩa trong dịp năm mới theo dương lịch. Trong số các loại bánh mochi truyền thống tại Nhật, kagami mochi nổi bật như một biểu tượng mang tính nghi lễ.  

Đây loại bánh được làm từ hai chiếc bánh mochi tròn, một chiếc nhỏ hơn đặt trên một chiếc lớn hơn. Phía trên là một quả cam đắng Nhật Bản. Loại bánh này thường được trưng bày trên bàn thờ gia đình vào ngày 28/12 và được ăn vào ngày 11/1, tượng trưng cho việc nhận được năng lượng từ các vị thần.