Những tác phẩm nghệ thuật từ vải vụn

Họa sĩ, thạc sĩ Nguyễn Thu Huyền - Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật House of Art (Hà Nội) đã lựa chọn cho mình một hướng đi riêng trong giảng dạy mỹ thuật thiếu nhi: Đưa những mảnh vải vụn vào sáng tạo, giúp các em tạo nên những bức tranh ghép độc đáo và giàu tính nghệ thuật.

Chia sẻ về lựa chọn này, họa sĩ cho biết, khi đưa vải vụn vào giảng dạy, chị muốn học sinh hiểu rằng nghệ thuật không chỉ bắt đầu từ những vật liệu mới, đắt tiền hay hoàn hảo. Nghệ thuật có thể nảy sinh từ chính những thứ rất đời thường.

So với màu vẽ truyền thống, chất liệu vải mang đến cho trẻ những trải nghiệm khác biệt, cảm nhận bằng xúc giác. Chính sự tiếp xúc trực tiếp này giúp trẻ kích hoạt trí tưởng tượng và tư duy sáng tạo theo cách tự nhiên, không bị áp lực bởi khuôn mẫu hay chuẩn mực tạo hình có sẵn.

Các tác phẩm tranh ghép vải của các bạn nhỏ

Theo họa sĩ Nguyễn Thu Huyền, khi tiếp cận với tranh ghép vải, trẻ em dễ dàng thoát khỏi tâm lý "sợ vẽ sai" - một rào cản phổ biến trong quá trình học mỹ thuật. Các em không bị áp lực phải vẽ giống, vẽ đẹp theo chuẩn mực, mà được tự do lựa chọn, cắt ghép, sắp xếp theo cảm nhận riêng.

Thay vì chăm chú vào việc đường nét có đúng hay không, trẻ bắt đầu học cách quan sát màu sắc, chất liệu, bố cục và không gian bằng cảm nhận bản năng. Mỗi mảnh vải với hoa văn, sắc độ khác nhau buộc các em phải suy nghĩ, so sánh và tìm giải pháp phù hợp. Từ đó, tư duy thẩm mỹ trở nên linh hoạt hơn, sự sáng tạo cũng được mở rộng.

Một trong những điểm nổi bật trong các tác phẩm tranh ghép vải của học sinh là đề tài phong cảnh làng quê. Mái nhà rơm, con đường đất, cánh đồng lúa, dòng sông nhỏ… hiện lên bằng những mảng vải mềm mại, ấm áp và giàu cảm xúc.

Theo chị Thu Huyền, phong cảnh làng quê là một đề tài gần gũi, giàu giá trị văn hóa và cảm xúc. Khi kết hợp với chất liệu vải, hình ảnh mái nhà, con đường, cánh đồng, dòng sông trở nên mềm mại, ấm áp và giàu chất kể chuyện hơn. Qua những bức tranh ấy, trẻ không chỉ học cách tạo hình mà còn được kết nối với những giá trị truyền thống.

Tuy nhiên, hành trình sáng tạo với tranh ghép vải không phải lúc nào cũng dễ dàng với trẻ. Khó khăn lớn nhất của các em nằm ở khâu hình dung bố cục và kỹ năng cắt, ghép. Nhiều em ban đầu tỏ ra lúng túng, chưa biết bắt đầu từ đâu, làm thế nào để các mảnh vải rời rạc trở thành một tổng thể hài hoà.

Chị đã chọn cách đặt những câu hỏi gợi mở: "Con muốn bức tranh kể câu chuyện gì?", "Mảnh vải này hợp làm gì?". Chị hướng dẫn từng bước nhỏ, khuyến khích các em thử nghiệm và chấp nhận sự chưa hoàn hảo. "Khi trẻ hiểu rằng sai cũng là một phần của sáng tạo, các em tự tin hơn rất nhiều", chị chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật, tranh ghép vải còn mang trong mình ý nghĩa giáo dục rộng hơn. Thông qua việc tái sử dụng vải vụn, trẻ hình thành ý thức bảo vệ môi trường, biết tiết kiệm và trân trọng đồ vật xung quanh. Bên cạnh đó, nhiều loại vải gắn liền với văn hóa truyền thống, trang phục dân gian và nghề thủ công. Khi tiếp xúc với vải, trẻ được mở rộng hiểu biết về văn hóa, về giá trị lao động và sự khéo léo của con người.

Nhìn về tương lai, Thu Huyền bày tỏ mong muốn tranh ghép vải không chỉ dừng lại trong phạm vi lớp học: "Tôi mong tranh ghép vải có thể lan tỏa ra đời sống, trở thành một phần của giáo dục mỹ thuật sáng tạo trong nhà trường và cả trong văn hóa nghệ thuật đương đại".

Nữ họa sĩ cũng gửi gắm thông điệp tới các bậc phụ huynh khi cho con tiếp cận với loại hình nghệ thuật này: Nghệ thuật không chỉ để tạo ra những "sản phẩm đẹp" mà quan trọng hơn là nuôi dưỡng cảm xúc, tư duy và nhân cách. Khi cho con tiếp cận với tranh vải, phụ huynh đang cho con cơ hội được sáng tạo tự do, được lắng nghe chính mình và lớn lên một cách giàu cảm xúc hơn.

Trong quá trình giảng dạy, chị đã hướng dẫn học sinh đạt hàng trăm giải thưởng trong và ngoài nước tại các cuộc thi vẽ tranh quốc gia và quốc tế. Chị cũng là tác giả các cuốn sách mỹ thuật thiếu nhi Vẽ tất tật từ các hình cơ bản (NXB Kim Đồng) và Nào mình cùng vẽ (NXB Mỹ thuật).